वासुकिः स्यादृषिश्चास्य पंक्तिश्छन्दश्च देवता
वासुकी हा या मंत्राचा ऋषी आहे, पंक्ति हे छंद आहे, आणि हेच देवता आहे.
अर्धपीतं च द्विभुजं रक्ताक्षं धूम्रमेव वा
अर्धवट पिवळा, दोन हातांचा, लाल डोळ्यांचा किंवा धुरकट असा रूप ध्यानात घ्यावे.
ऋषिर्वायुश्च गायत्री छन्दो वायुश्च देवता
वायू हा या मंत्राचा ऋषी आहे, गायत्री हे छंद आहे, आणि वायू ही देवता आहे.
मुग्धरक्तं शंखचक्रगदापद्मधरं तथा
भोळ्या लाल रंगाचा, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेला असा ध्यान करावा.
अवसृष्टा परापत इति मन्त्रेण पूजयेत्
'अवसृष्टा परापत' या मंत्राने पूजा करावी.
पीतं भल्लाटकं ध्यायेत्पद्मस्थं रक्तभूषणम् यन्मातुरिति मन्त्रेण पूजयेत्सिततंडुलैः
पिवळ्या रंगाचा भल्लाटक, कमळावर बसलेला, लाल दागिन्यांनी सजलेला — असे ध्यान करावे. 'यन्मातुर' या मंत्राने पांढऱ्या तांदळाने पूजा करावी.
जम्भकोऽस्य ऋषिश्छन्दो गायत्री समुदाहृता
जंभक हा या मंत्राचा ऋषी आहे, आणि गायत्री हे छंद आहे, असे सांगितले आहे.
सोमं ध्यायेच्छ्यामरूपं पद्मासनगतं परम् मर्माणितेति मन्त्रेण गन्धाद्यैरपि पूजयेत्
सोम हा काळ्या रंगाचा, कमळावर बसलेला, श्रेष्ठ असा ध्यान करावा. 'मर्माणिते' या मंत्राने सुगंध वगैरेने पूजा करावी.
ऋषिः स्वार्थो वेदश्छन्दो जगतीत्यभिधीयते
स्वार्थ हा या मंत्राचा ऋषी आहे, वेद हे छंद आहे, आणि हे जगती असे म्हणतात.
दर्पं ध्यायेत्कृष्णवर्णं कृष्णांबरधरं तथा 2.2.11.
दर्प हा काळ्या रंगाचा, काळे वस्त्र परिधान केलेला — असे ध्यान करावे.
पश्चदीशेति मन्त्रेण गन्धाद्यैः परिपूजयेत्
नंतर 'ईश' या मंत्राने सुवासिक वस्तूंनी आणि इतर सामग्रीने पूजन करावे.
मन्त्रश्चास्य ऋषिश्चास्य पञ्चायत नमीरितम्
हा मंत्र आणि त्याचा ऋषी हे पंचायतन म्हणून सांगितले आहेत.
श्यामवर्णां दितिं ध्यायेद्द्विभुजां पीतविग्रहाम्
श्यामवर्णाची, दोन हातांची आणि पिवळ्या रंगाच्या देहाची दिती ध्यानात घ्यावी.
सुपर्णोऽसीति मन्त्रेण पूजयेत्पीतचन्दनैः
'सुपर्ण' या मंत्राने पिवळ्या चंदनाने पूजन करावे.
ऋषिर्नारायणश्छन्दो जगती परिकीर्त्यते
या मंत्राचा ऋषी नारायण असून छंद जगती आहे, असे सांगितले आहे.
रक्ताभामदितिं ध्यायेत्सर्वालंकारभूषिताम्
सर्व अलंकारांनी सजलेली, लाल तेज असलेली अदिती ध्यानात घ्यावी.
पयसा शुक्ल इति मन्त्रेण पूजयेत्कमलादिना
'शुक्ल' या मंत्राने दूध, कमळ आणि अशा वस्तूंनी पूजन करावे.
नारायण ऋषिश्चास्य पंक्तिश्छन्दः प्रकीर्त्यते
या मंत्राचा ऋषी नारायण असून छंद पंक्ति आहे, असे सांगितले आहे.
जयं ध्यायेत्पीतवर्णं द्विभुजं वरहस्तकम्
पिवळ्या रंगाचा, दोन हातांचा आणि वरद हस्त असलेला जय ध्यानात घ्यावा.
दृष्ट्वा परिश्रुत इति मन्त्रेणानेन पूजयेत्
दिसल्यावर 'परिश्रुत' या मंत्राने याने पूजन करावे.
रुद्रं ध्यायेद्रक्तवर्णं शीतांशुकृतशेखरम्
रक्तवर्णाचा, शीतल चंद्रकिरणांचा मुकुट असलेला रुद्र ध्यानात घ्यावा.
दिवो मूर्धन्निति मन्त्रेण ऋषयः समुदाहृताः
'दिवो मूर्धन्' या मंत्राने ऋषींचा आवाहन करावा.
स्वयं देवो विनियोगः स्तुतौ च विनियोजयेत्
स्वतः देवता हेच विनियोग असून, त्याचा स्तुतीसाठी उपयोग करावा.
अस्य किरीट इति मन्त्रेण रक्तस्रक्चन्दनादिभिः त्रिष्टु्प्छन्दो देवता स्याद्ध्रदोपि परिकीर्तितः
'किरीट' या मंत्राने लाल हार, चंदन वगैरे वस्तूंनी पूजन करावे. छंद त्रिष्टुप आहे, देवता 'ह्रद' म्हणून सांगितली आहे.
सवितारं तथा ध्यायेत्पद्मस्थं द्विभुजप्रभुम् 2.2.11.
कमळावर बसलेला, दोन हातांचा, तेजस्वी सविता ध्यानात घ्यावा.
यद्देवा इति मन्त्रेण गन्धाद्यैः परिपूजयेत्
'यद्देवा' या मंत्राने सुवासिक वस्तूंनी आणि इतर सामग्रीने पूजन करावे.
ध्यायेद्रक्तं विवस्वन्तं द्विभुजं पद्मविग्रहम्
लाल रंगाचा, दोन हातांचा, कमळाच्या आकाराचा विवस्वंत ध्यानात घ्यावा.
ऋषिर्गन्धः समाख्यातस्त्रिष्टुप्छन्दश्च ईरितम्
या मंत्राचा ऋषी गंध नावाचा आहे आणि छंद त्रिष्टुप असे सांगितले आहे.
विबुधाधिपं ततो ध्यायेत्पीतं वृषभवाहनम् त्रिनेत्रं रक्तवस्त्रं च मुकुटाद्यैरलंकृतम्
यानंतर देवांचा अधिपती, पिवळ्या रंगाचा, वृषभावर बसलेला, तीन डोळ्यांचा, लाल वस्त्र घातलेला आणि मुकुट व इतर दागिन्यांनी सजलेला आहे, अशी ध्यानधारणा करावी.
वामदेव ऋषिश्चास्य गन्धाद्यैरभिपूजयेत् । देवः शुक्रः समाख्यातः स्तुतौ च विनियोजयेत् । । ८७ ईशानादिकोणगतान्पूजयेत्सुसमाहितः । आपं ध्यायेच्छुक्लवर्णं कुण्डलाद्यैर्विभूषितम् । । ८८ इदं विष्णुरिति मन्त्रेण त्रिगन्धेन समर्चयेत् । । ८९ ऋषिः स्यात्कर्दमश्छन्दो विराडित्यभिधीयते । । 2.2.11.९० देवः सोमः समाख्यातः प्रीतये विनियोजयेत्
या मंत्राचा ऋषी वामदेव आहे; सुवासिक वस्तूंनी पूजन करावे. देवता शुक्र आहे, त्याचे स्तुतीसाठी उपयोग करावा. ईशानादी कोपऱ्यातील देवतांचे एकाग्रतेने पूजन करावे. पांढऱ्या रंगाचे, कुंडल वगैरे अलंकारांनी सजलेले पाणी ध्यानात घ्यावे. 'हे विष्णु' या मंत्राने तीन प्रकारच्या सुवासिक द्रव्यांनी पूजन करावे. या मंत्राचा ऋषी कर्दम आहे, छंद विराट आहे, असे सांगितले आहे. देवता सोम आहे, त्याचा उपयोग प्रीतीसाठी करावा.