तद्वर्षं इति मन्त्रस्य जटिल ऋषिर्बृहती छन्दो भवो देवता चरकीप्रीतये विनियोगः
‘तद्वर्षं’ या मंत्राचा ऋषी जटिल आहे, छंद बृहती आहे, देवता भव आहे आणि हा मंत्र चरिकीच्या समाधानासाठी वापरला जातो.
श्यामां विदारिकां ध्यायेत्त्रिनेत्रां च चतुर्भुजाम्
श्याम वर्णाची, तीन डोळ्यांची आणि चार हातांची विदारिका हिचे ध्यान करावे.
श्रीश्च ते इति मन्त्रस्य वरुण ऋषिर्नृसिंहो देवता विदारिकाप्रीतये विनियोगः
‘श्रीश्च ते’ या मंत्राचा ऋषी वरुण आहे, देवता नरसिंह आहे आणि हा मंत्र विदारिकेच्या समाधानासाठी वापरला जातो.
रक्तां च पूतनां ध्यायेत्पङ्कजस्थां सुशोभनाम्
लाल रंगाची, सुंदर आणि कमळावर बसलेली पूतना हिचे ध्यान करावे.
मयि गृह्णामीति मंत्रस्य विवस्वानृषिर्नारायणो देवता पूतनाप्रीतये विनियोगः
‘मयि गृह्णामि’ या मंत्राचा ऋषी विवस्वान आहे, देवता नारायण आहे आणि हा मंत्र पूतनाच्या समाधानासाठी वापरला जातो.
पूर्वादिदिक्षु सर्वासु सार्धाद्यंतपदेषु च
पूर्वेकडील आणि इतर सर्व दिशांमध्ये, तसेच सुरुवातीच्या आणि शेवटच्या ठिकाणी.
त्रिनेत्रं वृषभारूढं नागहारो पशोभितम्
तीन डोळ्यांचा, वृषभावर बसलेला आणि नागाच्या माळेने शोभलेला आहे.
आयुःशीर्षाण इति मंत्रस्य वामदेव ऋषिर्बृहती छन्दो धरणीधरो देवता ईशानप्रीतये विनियोगः ।। 2.2.10.
‘आयुःशीर्षाण’ या मंत्राचा ऋषी वामदेव आहे, छंद बृहती आहे, देवता धरनीधर आहे आणि हा मंत्र ईशानाच्या समाधानासाठी वापरला जातो.
रक्तं ध्यायेच्च पर्जन्यं द्विभुजं पीतवाससम्
लाल रंगाचा, दोन हातांचा आणि पिवळे वस्त्र घातलेला परजन्य याचे ध्यान करावे.
कयानश्चेति मन्त्रस्य धर्म ऋषिर्बृहती छन्दो भवो देवता पर्जन्य प्रीतये विनियोगः
‘कयानश्च’ या मंत्राचा ऋषी धर्म आहे, छंद बृहती आहे, देवता भव आहे आणि हा मंत्र परजन्याच्या समाधानासाठी वापरला जातो.
जयन्तं श्वेतं श्वेतवृषभारूढं ध्यात्वा
पांढरा रंगाचा आणि पांढऱ्या वृषभावर बसलेला जयंत याचे ध्यान करून.
शुक्लं पीतं द्विभुजमैरावतस्थं वज्रधरं ध्यात्वा मूलबीजेन स्थापयेत्
पांढरा आणि पिवळा रंग, दोन हात, ऐरावतावर बसलेला आणि वज्र धारण केलेला याचे ध्यान करून, मूलमंत्राने स्थापन करावे.
भास्करं रक्तद्विभुजं रक्ताश्वस्थं ध्यात्वा मायाबीजेन पूजयेत्
रक्तवर्णाचा, दोन हातांचा, लाल घोड्यावर बसलेला भास्कर याचा ध्यान करून, मायाबीज मंत्राने त्याची पूजा करावी.
सत्यं च द्विभुजं श्वेतं त्रिनेत्रं पीतवाससं मन्दकुंदबीजेन पूजयेत्
सत्य हा दोन हातांचा, पांढऱ्या रंगाचा, तीन डोळ्यांचा, पिवळे वस्त्र घातलेला आहे असे ध्यान करून, मंदकुंद बीज मंत्राने त्याची पूजा करावी.
ऋक्षं नीलं चतुर्भुजं महिषारूढम्
ऋक्ष हा निळ्या रंगाचा, चार हातांचा, आणि म्हशीवर बसलेला आहे असे ध्यान करावे.
अग्निमारभ्य पूजयेत् अग्निदूतमिति मंत्रस्य भरद्वाज ऋषिस्त्रिष्टुच्छन्दः शंकरो देवता अग्निप्रीतये विनि योगः
अग्नीपासून पूजा सुरू करावी. 'अग्निदूत' या मंत्राचा ऋषी भरद्वाज, छंद त्रिष्टुप, देवता शंकर, आणि विनियोग अग्नीच्या प्रसन्नतेसाठी आहे.
वितथं रक्तमजवाहनं द्विभुजं ध्यात्वा गायत्र्या पूजयेत्
वितथ हा लाल रंगाचा, शेळीवर बसलेला, दोन हातांचा आहे असे ध्यान करून, गायत्री मंत्राने त्याची पूजा करावी.
गायत्र्या विश्वामित्र ऋषिर्गायत्रीछन्दः सविता देवता वितथप्रीतये विनियोगः ।।2.2.10.
'गायत्री' या मंत्राचा ऋषी विश्वामित्र, छंद गायत्री, देवता सविता, आणि विनियोग वितथाच्या प्रसन्नतेसाठी आहे.
यमं कृष्णमहिषारूढं दण्डहस्तं ध्यायेत्
यम हा काळ्या रंगाचा, म्हशीवर बसलेला, हातात दंड घेतलेला आहे असे ध्यान करावे.
गृहे क्षेत्रं रक्तमूर्ध्वकेशं महाभुजं रक्तवाससं ध्यात्वा वह्निबीजेन पूजयेत्
घरात किंवा शेतात, लाल वरच्या दिशेने उभे असलेले केस, मोठे हात, लाल वस्त्र घातलेला याचे ध्यान करून, अग्नीबीज मंत्राने त्याची पूजा करावी.
गन्धर्वं श्वेतं द्विभुजं पद्मासनस्थं ध्यात्वा यमबीजेन पूजयेत्
गंधर्व हा पांढऱ्या रंगाचा, दोन हातांचा, कमळासनावर बसलेला आहे असे ध्यान करून, यमबीज मंत्राने त्याची पूजा करावी.
भृङ्गराजं रक्तसिंहासनारूढं दिव्ययज्ञोपवीतिनं ध्यायेत्
भृंगराज हा लाल सिंहासनावर बसलेला, दिव्य यज्ञोपवीत घातलेला आहे असे ध्यान करावे.
होता यस्केति मन्त्रस्य भार्गव ऋषिर्गायत्रीछन्दो यशो देवता भृंगराजप्रीतये विनियोगः
'होता यस्क' या मंत्राचा ऋषी भार्गव, छंद गायत्री, देवता यश, आणि विनियोग भृंगराजाच्या प्रसन्नतेसाठी आहे.
मृगं पीतं मृगारूढं पीतवाससं ध्यात्वा
मृग हा पिवळ्या रंगाचा, हरणावर बसलेला, पिवळे वस्त्र घातलेला आहे असे ध्यान करावे.
नैर्ऋतार्द्धपदेषु च कैदाचनेति मन्त्रस्य पंक्तिश्छन्दः सविता देवता निर्ऋतिप्रीतये विनियोगः
नैरृताच्या अर्धपदांमध्ये, 'कैदाचन' या मंत्राचा छंद पंक्ति, देवता सविता, आणि विनियोग निरृतिच्या प्रसन्नतेसाठी आहे.
नैर्ऋतार्द्धपदेषु च दौवारिकं श्वेतशरभारूढं त्रिनेत्रं सर्वाभरणभूषितं ध्यात्वा
नैरृताच्या अर्धपदांमध्ये, द्वारपाल हा पांढऱ्या रंगाचा, शरभावर बसलेला, तीन डोळ्यांचा, सर्व अलंकारांनी सजलेला आहे असे ध्यान करावे.
श्यामं सुग्रीवं कृष्णमेषारूढं पीतवाससं ध्यात्वा
श्याम सुग्रीव हा काळ्या रंगाचा, काळ्या मेंढ्यावर बसलेला, पिवळे वस्त्र घातलेला आहे असे ध्यान करावे.
सुमित्रिया न इति मन्त्रस्य कन्दर्पऋषिः पङ्क्तिश्छन्दः सूर्यो देवता वरुणप्रीतये विनियोगः ।। 2.2.10.
'सुमित्रिया न' या मंत्राचा ऋषी कंदर्प, छंद पंक्ति, देवता सूर्य, आणि विनियोग वरुणाच्या प्रसन्नतेसाठी आहे.
पुष्पदंतं पीतं मेषारूढं पीतवाससं ध्यात्वा
पुष्पदंत हा पिवळ्या रंगाचा, मेंढ्यावर बसलेला, पिवळे वस्त्र घातलेला आहे असे ध्यान करावे.
असुरं कृष्णं कृष्णमाल्यैरलंकृतं कृत्वा
असुर हा काळ्या रंगाचा असून, काळ्या माळांनी त्याला सजवावे.