केशरास्त्रिविधाः प्रोक्ता मूलमध्याग्रदेशतः
केसर तीन प्रकारचे सांगितले आहेत — मुळाशी, मधोमध आणि टोकाशी.
पात्रसंधिर्भवेच्छ्यामः कोणे रक्तेन रंजयेत्
पात्राचा सांधा काळसर असावा आणि कोपऱ्यांना लाल रंग द्यावा.
अष्टांगुलप्रमाणं यद्यथावर्णं विनादितः 2.2.1.
त्याचे माप आठ बोटांचे असावे आणि सुरुवातीला सांगितल्याप्रमाणे रंग द्यावा.
सीमरेखांगुलोच्छ्रायं तत्तदर्धेन योजयेत्
सीमेची उंची प्रत्येक मापाच्या अर्ध्याने मिळवावी.
प्रतिष्ठायां च रामांतं कृष्णांतं च जलाशये
प्रतिष्ठेच्या वेळी, जलाशयात एक टोक रामाच्या बाजूला आणि दुसरे कृष्णाच्या बाजूला असावे.
ग्रहयागे च पीतादीन्कुर्याच्च न तदन्यथा
ग्रहयागात पिवळा व इतर रंग वापरावेत, दुसरे काही करू नये.
सर्वं च पूर्ववत्कार्यं पंकजं सुलिखेत्सुधीः
सर्व काही पूर्वीप्रमाणे करावे; बुद्धिमानाने कमळ नीट काढावे.
शुक्लारुणैस्तथा पीतैः पीतारुणसितैरपि
पांढरा, लाल आणि पिवळा, तसेच पिवळा, लाल आणि पांढरा या रंगांनी सजवावे.
कलायंत्रं तदंते च गुह्यपत्रा ग्रकेण तु
शेवटी, कला यंत्र आणि गुप्त पत्रावर रेघ असावी.
एवं मंडलमंत्राणां वर्जयेत्परमार्थतः
अशा प्रकारे, मंडळाच्या मंत्रांना खऱ्या अर्थाने वगळावे.
दशदंडसमाकारं त्रिवर्णं प्रतिरंजितम्
ते दहा काड्यांच्या आकाराचे, तीन रंगांचे आणि विरुद्ध रंगवलेले असावे.
पीतेनारं च सर्वत्र तन्मध्ये शोणतुंडकम्
सर्वत्र कडा पिवळ्या रंगाची असावी आणि मध्ये लाल चोच दाखवावी.
न शूद्रो मंडलं कुर्यान्न कुर्याद्ब्राह्मणब्रुवः 2.2.1.
शूद्राने मंडळ काढू नये, आणि केवळ ब्राह्मण म्हणवणाऱ्यानेही करू नये.
लिखित्वा नार्चयेद्य स्तु अग्निकार्यविहीनकः
मंडळ काढून अग्निकर्म नसेल तर पूजा करू नये.
क्रौञ्चमानवर्णनम् क्रौञ्चमानं प्रवक्ष्यामि यथावेदार्थवादिनाम्
कौंच मापाचे वर्णन: वेदाच्या अर्थानुसार सांगणाऱ्यांनी जसे सांगितले आहे, तसे मी कौंच माप सांगतो.
आत्मनोऽरत्निमानेन द्विगुणं परिकल्पयेत्
स्वतःच्या बोटाच्या मापाने, त्याचे दुप्पट मोजावे.
चतुष्टयं न्यसेद्वृत्तं मध्यमाधमभावतः
उत्तम, मध्यम आणि कनिष्ठ असे भेद करून चार वर्तुळे आखावीत.
तृतीये पद्मपत्राणि चतुर्थे षोडशच्छदाः
तिसऱ्या वर्तुळात कमळाच्या पाकळ्या, चौथ्या वर्तुळात सोळा पाकळ्या काढाव्यात.
तद्दक्षिणाग्रं सुलिखेत्पार्श्वयोः पक्षकद्वयम्
दक्षिण टोक नीट रेखाटावे आणि दोन्ही बाजूंना दोन पंख आखावेत.
शुक्लं पीतं तथा रक्तं कृष्णं लोहितसन्निभम्
पांढरा, पिवळा, लाल आणि तांबूस काळा असे रंग असावेत.
शुक्लं तंडुलचूर्णोत्थं पीतं तु निशया स्मृतम्
पांढरा रंग तांदळाच्या पिठापासून, पिवळा रंग हळदीपासून तयार करावा.
कृष्णं पुलकादिदग्धं रक्तं पीतास्ययोगतः
काळा रंग साली वगैरे जाळून करावा; लाल रंग पिवळ्या रंगात मिसळून मिळतो.
ताम्रवर्णं कुसुंभेन श्यामलं बिल्वपत्रजम्
तांबूस रंग कुसुंभापासून, गडद रंग बेलाच्या पानांपासून मिळतो.
सर्वरेखासु विभजेच्छुक्लं मध्ये तु पीतकम् 2.2.2.
सर्व रेषांमध्ये पांढरा रंग विभागावा आणि मधोमध पिवळा रंग द्यावा.
पूर्वादिक्रमयोगेन शुक्लादीनि प्रयोज येत्
पूर्व दिशेपासून सुरू करून पांढरा व इतर रंग लावावेत.
ततः षोडशपत्रेषु पूर्वादिक्रमतो भवेत्
मग सोळा पाकळ्यांमध्येही पूर्व दिशेपासूनच क्रमाने रंग भरावेत.
श्यामलं कुंकुमाभं च रक्तं शुक्लं च कृष्णकम्
गडद, केशरीसारखा, लाल, पांढरा आणि काळा असे रंग असावेत.
एवं दद्याद्द्विजः पूर्वे ईशानांतं विभावयेत्
अशा प्रकारे द्विजाने पूर्वेकडून ईशान्य दिशेपर्यंत रंग लावावेत.
तुंडभागे भवेत्पीतं ग्रीवायां शुक्लमेव च
ठोशीच्या भागात पिवळा, मानेला पांढरा रंग द्यावा.
षडंगुलेष्वंडभागे पीतेन परिकल्पयेत्
अंड्यासारख्या भागात सहा बोटे रुंदीने पिवळा रंग भरावा.