देहि मेति च मंत्रस्य प्रजापतिर्ऋषिः स्मृतः
'देहि मे' या मंत्राचा ऋषी प्रजापती मानला आहे.
पूर्णा दर्वीति मन्त्रस्य शतक्रतुर्ऋषिः स्मृतः
'पूर्णा दर्वी' या मंत्राचा ऋषी शतक्रतु मानला आहे.
पुनात्विति च मन्त्रस्य ऋषिः स्यात्पवनः स्मृतः
'पुनातु' या मंत्राचा ऋषी पवन मानला आहे.
तुर्यपूर्णा यज्ञमध्ये नकुले द्विजसत्तमाः
यज्ञाच्या मध्यभागी चौथी पूर्ण समिधा श्रेष्ठ द्विजांनो, नखुलासाठी असते.
ऋत्विक्छंदः स्पृशन्सम्यग्दक्षिणांगमथापि वा
ऋत्विज योग्य प्रकारे उजवे किंवा डावे अंग स्पर्श करतो.
विश्वामित्रोऽयुतं तत्र होमं कुर्याद्विचक्षणः 2.1.20.
तेथे, विद्वानाने विश्रामित्रासह दहा हजार वेळा होम करावा.
नागरंगं धातकीं च पूर्णायां च विवर्जयेत्
पूर्ण समिधेत नागरांग आणि धातकी टाळावीत.
तस्मात्प्रागेव सतिलान्गणित्वा स्थापयेत्पृथक्
म्हणून आधीच तीळ मोजून वेगळे ठेवावेत.
धातक्याश्च फलैः संख्या कर्तव्या फलमिच्छता
धातकीच्या फळांनी, फलाची इच्छा असणाऱ्याने मोजणी करावी.
नागरंगफलैरेव धातक्या बकुलैः फलैः
नागरांग, धातकी आणि बकुळ यांच्या फळांनीही मोजणी करावी.
कर्पूरचंदनैः कुर्याद्धोलिकां यज्ञसिद्धये
यज्ञसिद्धीसाठी कर्पूर आणि चंदनाने ढोलिका तयार करावी.
रक्तगुंजाफलैः संख्यां पुष्टिकामेषु योजयेत्
पुष्टीची इच्छा असणाऱ्यांसाठी, मोजणी लाल गुंजाच्या फळांनी करावी.
होता स्यादयुतेनापि एकाहे वेदसंख्यया
होता दहा हजारांसह असू शकतो, किंवा एकदिवसीय यज्ञात वेदांच्या संख्येनुसार असतो.
लक्षहोमे तु होतारः षडेव परिकीर्तिताः
लक्षहोमामध्ये मात्र फक्त सहा होताऱ्यांचा उल्लेख आहे.
नव पंच दशदशकं पंचविंशमथापि वा
नऊ, पाच, दहा, दहा किंवा पंचवीस.
नवग्रहमखे विप्राश्चत्वारो वेदवेदिनः 2.1.20.
नवग्रहांच्या यज्ञात, ब्राह्मणांनो, चार वेद जाणणारे ब्राह्मण आवश्यक असतात.
कार्यावयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे
जर यज्ञ पूर्णपणे करता येत नसेल, तर तो विस्ताराने करू नये.
कर्तव्याः शक्तितस्तद्वच्चत्वारोऽपि विमत्सराः
शक्य तितके, तसेच चार मत्सररहित ब्राह्मण यज्ञात सहभागी करावेत.
एकमप्यर्चयेद्ब्रह्मा सहस्रे त्वेकब्राह्मणम्
एक ब्राह्मण जरी उपलब्ध असेल, तरी त्याची पूजा हजार ब्राह्मणांसारखी करावी.
लक्षहोमस्तु कर्तव्यो यदा वित्तं भवेत्तदा
संपत्ती उपलब्ध असेल तेव्हा लक्ष होम करावा.
पूज्यते शिवलोके च वस्वादित्यमरुद्गणैः
तो शिवाच्या लोकात वसु, आदित्य आणि मरुत यांच्या समूहाकडून सन्मानित होतो.
अकामो यस्त्विमं कुर्याल्लक्षहोमं यथाविधि
जो कोणी हा लक्ष होम योग्य रीतीने, कोणतीही इच्छा न ठेवता करतो,
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्
पुत्राची इच्छा असणाऱ्याला पुत्र मिळतो; धनाची इच्छा असणाऱ्याला धन मिळते.
भ्रष्टराज्यस्तथा राज्यं श्रीकामः श्रियमाप्नुयात्
राज्य गमावलेल्याला पुन्हा राज्य मिळते; श्रीची इच्छा असणाऱ्याला श्री मिळते.
निष्कामः कुरुते यस्तु परं ब्रह्माधिगच्छति
जो हा यज्ञ कोणतीही इच्छा न ठेवता करतो, तो परम ब्रह्म प्राप्त करतो.
आचार्य एव होता स्याद्ब्राह्मणानामसंभवे 2.1.20.
ब्राह्मण उपलब्ध नसतील, तर आचार्यानेच होताचे काम करावे.
दर्भासनेऽतो न कुशे तृणे पत्त्रे त्वचेऽपि च
म्हणून, कुशा किंवा तृण, पान किंवा सालीवर बसू नये.
तत्र दारुमयं कुर्यादागमं भजते द्विजः
अशा वेळी, द्विजाने परंपरेनुसार लाकडी आसन तयार करावे.
द्विजसंस्कारकार्येषु पूर्णादौ चापि दक्षिणा
द्विजांच्या संस्कार कार्यात आणि पूर्ण झाल्यावरही दक्षिणा द्यावी.
मण्डलविधिवर्णनम् यदधीना भवेत्सिद्धिस्तस्मात्कुर्यात्समाहितः
यज्ञाची सिद्धी जशी सांगितली आहे त्यावर अवलंबून असते; म्हणून एकाग्रतेने यज्ञ करावा.