द्वयंगुलं मंडलं तस्य दर्वी सा यज्ञसाधने
त्याचा पात्र दोन बोटांची रुंदी असावा; अशी ही यज्ञासाठी वापरण्यात येणारी समिधा आहे.
पंचांगुलं मंडलं च अष्टहस्तं च दंडकम्
पात्र पाच बोटांची रुंदीचे असावे आणि दांडा आठ हात लांबीचा असावा.
दशतोलकमानेन सा च दर्वी उदाहृता
ती समिधा दहा तोळ्यांच्या वजनाची असावी असे सांगितले आहे.
षोडशांगुलमानेन सर्वाभावे च पैप्पलीम्
सर्व काही न मिळाल्यास, सोळा बोटांची लांबी असलेली पिप्पळी (लांब मिरीचे लाकूड) वापरावे.
अथ ताम्रमयी कार्या न च तां तत्र योजयेत्
त्यानंतर, तांब्याची बनवू शकतो, पण ती तिथे वापरू नये.
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यम पर्वणि प्रथमभागे स्रुवदर्वीनिर्णयो नामैकोनविंशोऽध्यायः
या प्रकारे, श्री भविष्यमहापुराणाच्या मध्यम पर्वातील पहिल्या भागातील 'स्रुवा आणि समिधेचा निर्णय' नावाचा एकोणविसावा अध्याय संपला.
पूर्णविधिवर्णनम् यस्य सम्यगनुष्ठानात्संपूर्णं स्यादिति स्थितिः
पूर्ण विधीचे वर्णन: योग्य रीतीने केला तर तो विधी पूर्णत्वास पोहोचतो, अशी ही व्यवस्था आहे.
होमपूर्तौ मोक्षकल्पः पूजांतेऽर्घ्यं विधीयते
होम आणि पूर्तीच्या विधीत, पूजा झाल्यावर अर्घ्य देण्याची मुक्तीसाठीची पद्धत आहे.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्रुवाधो विन्यसेच्चरुम्
म्हणून, सर्व प्रयत्न करून, समिधा खाली ठेवून चारू (होमातील अन्न) ठेवावे.
गृहं प्रविश्य च ततः कुलपूजां समाचरेत्
मग घरात प्रवेश करून, कुलपूजा करावी.
नियोजयेत्प्रतिष्ठायां नित्यनैमित्तिके शृणु
प्रतिष्ठापनेच्या वेळी, नित्य आणि नैमित्तिक अशा दोन्ही विधीसाठी अर्पण नेमावे; ऐक.
सप्ततेति द्वितीया स्याद्देहिमेति तृतीयिका
'सत्तर' हे दुसरे अर्पण; 'दे' हे तिसरे.
उत्थाय दद्यात्पूर्णां तु नोपविश्य कदाचन
उठूनच पूर्ण अर्पण करावे, बसून कधीही देऊ नये.
ग्रहहोमे शतांते च पूर्णा एका विधीयते
ग्रहहोमात, शंभर पूर्ण झाल्यावर एक पूर्ण अर्पण द्यावे.
सहस्रांते ददेदेकं पुष्पहोमे च सत्तमाः
हजार पूर्ण झाल्यावर एक अर्पण द्यावे; पुष्पहोमात सातवे अर्पण द्यावे.
मृदुपुष्पाकृतौ त्वेका केवले चेक्षुहोमके 2.1.20.
मृदू पुष्पाच्या आकारातील अर्पणात एकच अर्पण करावे; केवळ ऊसाच्या होमातही तसेच करावे.
सीमंतोन्नयने चैव प्रायश्चित्ताकृतीषु च
सीमंतोन्नयन विधीमध्ये आणि प्रायश्चित्ताच्या विधींमध्येही,
एवं स्रुचौ समौ कृत्वा उपर्युपरि विन्यसेत्
अशा प्रकारे दोन समिधा तयार करून, एकावर एक ठेवाव्यात.
ऋषिछंदादिकं श्रुत्वा प्रतिमंत्रस्य सत्तमाः
ऋषी, छंद आणि इतर माहिती ऐकून, प्रत्येक मंत्रासाठी,
सप्ततेति ब्राह्मणस्य ऋषिः कौंडिन्य ईरितः
'सप्तते' या मंत्रासाठी ब्राह्मणाचा ऋषी कौंडिन्य सांगितला आहे.
देहि मेति च मंत्रस्य प्रजापतिर्ऋषिः स्मृतः
'देहि मे' या मंत्राचा ऋषी प्रजापती मानला आहे.
पूर्णा दर्वीति मन्त्रस्य शतक्रतुर्ऋषिः स्मृतः
'पूर्णा दर्वी' या मंत्राचा ऋषी शतक्रतु मानला आहे.
पुनात्विति च मन्त्रस्य ऋषिः स्यात्पवनः स्मृतः
'पुनातु' या मंत्राचा ऋषी पवन मानला आहे.
तुर्यपूर्णा यज्ञमध्ये नकुले द्विजसत्तमाः
यज्ञाच्या मध्यभागी चौथी पूर्ण समिधा श्रेष्ठ द्विजांनो, नखुलासाठी असते.
ऋत्विक्छंदः स्पृशन्सम्यग्दक्षिणांगमथापि वा
ऋत्विज योग्य प्रकारे उजवे किंवा डावे अंग स्पर्श करतो.
विश्वामित्रोऽयुतं तत्र होमं कुर्याद्विचक्षणः 2.1.20.
तेथे, विद्वानाने विश्रामित्रासह दहा हजार वेळा होम करावा.
नागरंगं धातकीं च पूर्णायां च विवर्जयेत्
पूर्ण समिधेत नागरांग आणि धातकी टाळावीत.
तस्मात्प्रागेव सतिलान्गणित्वा स्थापयेत्पृथक्
म्हणून आधीच तीळ मोजून वेगळे ठेवावेत.
धातक्याश्च फलैः संख्या कर्तव्या फलमिच्छता
धातकीच्या फळांनी, फलाची इच्छा असणाऱ्याने मोजणी करावी.
नागरंगफलैरेव धातक्या बकुलैः फलैः
नागरांग, धातकी आणि बकुळ यांच्या फळांनीही मोजणी करावी.