अश्वाग्निर्मंथरो नाम रथाग्निर्जातवेदसः
घोड्यांमधील अग्नीला मंथर म्हणतात; रथातील अग्नी जातवेद असतो.
तोयाग्निर्वरुणोनाम ब्राह्मणाग्निर्हविर्भुजः
पाण्यातील अग्नीला वरुण म्हणतात; ब्राह्मणांचा अग्नी हविर्भुज, म्हणजे आहुती घेणारा असतो.
दीपाग्निः पावको नाम गृह्याग्निर्धरणीपतिः
दिपाचा अग्नी पावक नावाचा आहे; घरातील अग्नी हा पृथ्वीचा स्वामी आहे.
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि प्रथमभागेऽग्निनामवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या मध्यभागातील पहिल्या भागात 'अग्नींची नावे' या सतराव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
होमद्रव्यकथनम् प्रमाणे चाप्रमाणे च निष्फलं भवति धुवम्
होमासाठी द्रव्य सांगताना, मोजून किंवा न मोजता दिल्यास, ते नेहमी निष्फळ ठरते.
कर्षमात्रं घृतं होमे शुक्तिमात्रं पयः स्मृतम्
होमासाठी तूप करष या प्रमाणात असावे; दूध शंखाएवढ्या प्रमाणात घेतले जाते.
मुष्टिमानेन पृथुका लाजाः स्युर्मुष्टिसंमिताः
चुरा आणि लाह्या मूठभर म्हणजे हाताच्या मुठीइतक्या प्रमाणात असाव्यात.
त्रितोलकं गुडं विद्यादिक्षुपर्ववि धिर्भवेत्
गुळ तीन तोळे एवढा असावा; ऊसाच्या विधीसाठी हे प्रमाण योग्य आहे.
एकलग्ने न जुहुयान्न पृथग्जुहुयात्क्वचित्
एकाच वेळी एकत्र अर्पण करू नये, आणि कुठेही वेगळेही अर्पण करू नये.
एकैकशश्च पद्मानां जलजानां तथैव च
कमळ आणि जलवनस्पती एकेक करून अर्पण कराव्यात.
वसंतकं धात्रिमाने मोदकस्य प्रमाणतः
मोदकाचे प्रमाण वसंतक आणि धात्री फळाच्या वजनाएवढे असावे.
अष्टधा नालिकेरस्य पनसं दशधा भवेत्
नारळ आठ भागांत विभागावा; फणस दहा भागांत करावा.
उर्वारुकं चाष्टधा च गुडूची चतुरंगुलम्
काकडीसुद्धा आठ भागांत विभागावी; गुळवेल चार बोट लांबीची असावी.
अन्यत्र बदरीमानं तिंदुकं च त्रिधा कृतम् 2.1.18.
इतर ठिकाणी बोराचे प्रमाण वापरावे; तिंडूळ तीन भागांत विभागावा.
भूर्जपत्रं च गृह्णीयाच्छमीं प्रादेशमात्रिकाम्
भुर्जपत्र आणि शमीचे पान प्रत्येकी एक बोट एवढ्या रुंदीचे घ्यावे.
मरिचाः स्युर्विमा नेन मृणालं चाथ मूलकम्
मिरी मोजून घ्यावी; त्याचप्रमाणे कमळाचा देठ आणि मुळा सुद्धा.
चंदनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुंकुमानि च
चंदन, अगर, कापूर, कस्तुरी आणि कुंकू यांचाही समावेश करावा.
समिदाप्लवने त्र्यंगतिलानामपि मध्यतः
समिध अर्पण करताना, तिळाचे तीन भाग मधून घ्यावेत.
एवं व्रीहिप्लावने च काष्ठवदि क्षुदंडकम्
तांदळाच्या अर्पणासाठीही, लाकडासारखेच, एक लहान काडी एवढे प्रमाण असावे.
पायसान्ने तथान्ने च मोदके पिष्टकेऽपि च
पायसं, भात, मोदक आणि पीठाचे पदार्थ यांनाही हेच प्रमाण लागू आहे.
बिल्वपत्रस्य प्लवनं दंडं हित्वा च प्लावयेत्
बिल्वपत्र पाण्यात तरंगवताना, त्यासाठी वापरलेली काठी बाजूला ठेवावी आणि फक्त बिल्वपत्रच पाण्यात सोडावे.
बिल्वपत्रस्य पूर्वार्धप्राप्तमात्रेण योज येत्
बिल्वपत्राचे पुढचे अर्धे भाग फक्त स्पर्श होईल इतके एकत्र जोडावे.
न द्वित्रिप्लवनं कुर्यात्कृत्वा याति रसातलम्
बिल्वपत्र दोन किंवा तीन वेळा पाण्यात तरंगवू नये; तसे केल्यास ते पाताळात जाते.
पूर्वाशाभिमुखो भूत्वा पावयेच्च यथाक्रमात् 2.1.18.
पूर्व दिशेकडे तोंड करून, योग्य क्रमाने शुद्धीकरण करावे.
पायसान्यन्यदेवेषु यत्नेन परिव र्जयेत्
शिल्लक राहिलेल्या पायसाने, इतर देवतांनाही काळजीपूर्वक झाकावे.
कनिष्ठांगुलिमासाद्य प्रकुर्यात्पर्वभूषणम्
कनिष्ठा बोटाला स्पर्श करून, सांध्यावर अलंकार तयार करावा.
अंगुलैर्द्वित्रिचतुरैः पत्रहोमाकृतिक्रमात्
पानाच्या होमाच्या प्रकारानुसार, दोन, तीन किंवा चार बोटांनी अर्पण करावे.
स्रुवदर्वीनिर्णयवर्णनम् स्रुवे प्रशस्तास्तरवः सिद्धिदा यागकर्मणि
स्रुवा म्हणजे समिधा घालण्यासाठी वापरली जाणारी काठी; ती झाडापासून बनवलेली असेल तर ती यज्ञकर्मात यश देते असे मानले जाते.
प्रतिष्ठायां प्रशस्तास्तु धात्रीखदिरकेशराः
प्रतिष्ठा विधीसाठी धात्री, खदिर आणि केशर या झाडांचे लाकूड उत्तम समजले जाते.
संप्राशे यः स्रुवः प्रोक्तः संस्कारे यज्ञसाधने
चव घेण्यासाठी सांगितलेला स्रुवा, संस्कार आणि यज्ञासाठीही वापरतात.