वरुणः शांतिके ज्ञेयो मारणे ह्यरुणः स्मृतः
शांतीच्या विधीत वरुण ओळखावा; मारणाच्या विधीत अरुणाची आठवण ठेवावी.
लोहितश्चान्नयज्ञे यो ग्रहाणां प्रत्यनुक्रमात्
अन्नयज्ञात जो लाल आहे, तो ग्रहांच्या अनुक्रमानुसार ओळखावा.
प्रजापतिर्वास्तुयागे मंडपे चापि पद्मके
गृहयज्ञात आणि कमळाच्या आकाराच्या मंडपात प्रजापती असतो.
गोदाने च भवेद्रुद्रः कन्यादाने तु गोऽजकः
गायींचे दान करताना तो रुद्र होतो; कन्यादानात तो गोअजक असतो.
वृषोत्सर्गे भवेत्सूर्योऽवसानांते रविः स्मृतः
वृषोत्त्सर्गात तो सूर्य होतो; विधीच्या शेवटी त्याला रवि म्हणून ओळखतात.
त्रासने च भवेत्कालः क्रव्यादः शरदाहने
भीती दाखवताना तो काळ होतो; मृतदेह जाळताना तो मांसभक्षक असतो.
गर्भाधाने च मरुतः सीमंते पिंगलः स्मृतः 2.1.17.
गर्भधारणात तो मरुत असतो; सीमंतात त्याला पिंगळा म्हणतात.
नामसंस्थापने चैवमुपन्यस्ते च पार्थिवः
नाव ठेवताना आणि उपनयन करताना तो पृथ्वीवरचा असतो.
षडाननश्च चूडायां व्रतादेशे समुद्भवः
चूडाकर्मात षडानन असतो; व्रत सांगताना तो समुद्भव असतो.
उदरे जठराग्निश्च समुद्रे वडवानलः
पोटात तो जठराग्नी असतो; समुद्रात तो बडवानळ असतो.
अश्वाग्निर्मंथरो नाम रथाग्निर्जातवेदसः
घोड्यांमधील अग्नीला मंथर म्हणतात; रथातील अग्नी जातवेद असतो.
तोयाग्निर्वरुणोनाम ब्राह्मणाग्निर्हविर्भुजः
पाण्यातील अग्नीला वरुण म्हणतात; ब्राह्मणांचा अग्नी हविर्भुज, म्हणजे आहुती घेणारा असतो.
दीपाग्निः पावको नाम गृह्याग्निर्धरणीपतिः
दिपाचा अग्नी पावक नावाचा आहे; घरातील अग्नी हा पृथ्वीचा स्वामी आहे.
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि प्रथमभागेऽग्निनामवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या मध्यभागातील पहिल्या भागात 'अग्नींची नावे' या सतराव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
होमद्रव्यकथनम् प्रमाणे चाप्रमाणे च निष्फलं भवति धुवम्
होमासाठी द्रव्य सांगताना, मोजून किंवा न मोजता दिल्यास, ते नेहमी निष्फळ ठरते.
कर्षमात्रं घृतं होमे शुक्तिमात्रं पयः स्मृतम्
होमासाठी तूप करष या प्रमाणात असावे; दूध शंखाएवढ्या प्रमाणात घेतले जाते.
मुष्टिमानेन पृथुका लाजाः स्युर्मुष्टिसंमिताः
चुरा आणि लाह्या मूठभर म्हणजे हाताच्या मुठीइतक्या प्रमाणात असाव्यात.
त्रितोलकं गुडं विद्यादिक्षुपर्ववि धिर्भवेत्
गुळ तीन तोळे एवढा असावा; ऊसाच्या विधीसाठी हे प्रमाण योग्य आहे.
एकलग्ने न जुहुयान्न पृथग्जुहुयात्क्वचित्
एकाच वेळी एकत्र अर्पण करू नये, आणि कुठेही वेगळेही अर्पण करू नये.
एकैकशश्च पद्मानां जलजानां तथैव च
कमळ आणि जलवनस्पती एकेक करून अर्पण कराव्यात.
वसंतकं धात्रिमाने मोदकस्य प्रमाणतः
मोदकाचे प्रमाण वसंतक आणि धात्री फळाच्या वजनाएवढे असावे.
अष्टधा नालिकेरस्य पनसं दशधा भवेत्
नारळ आठ भागांत विभागावा; फणस दहा भागांत करावा.
उर्वारुकं चाष्टधा च गुडूची चतुरंगुलम्
काकडीसुद्धा आठ भागांत विभागावी; गुळवेल चार बोट लांबीची असावी.
अन्यत्र बदरीमानं तिंदुकं च त्रिधा कृतम् 2.1.18.
इतर ठिकाणी बोराचे प्रमाण वापरावे; तिंडूळ तीन भागांत विभागावा.
भूर्जपत्रं च गृह्णीयाच्छमीं प्रादेशमात्रिकाम्
भुर्जपत्र आणि शमीचे पान प्रत्येकी एक बोट एवढ्या रुंदीचे घ्यावे.
मरिचाः स्युर्विमा नेन मृणालं चाथ मूलकम्
मिरी मोजून घ्यावी; त्याचप्रमाणे कमळाचा देठ आणि मुळा सुद्धा.
चंदनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुंकुमानि च
चंदन, अगर, कापूर, कस्तुरी आणि कुंकू यांचाही समावेश करावा.
समिदाप्लवने त्र्यंगतिलानामपि मध्यतः
समिध अर्पण करताना, तिळाचे तीन भाग मधून घ्यावेत.
एवं व्रीहिप्लावने च काष्ठवदि क्षुदंडकम्
तांदळाच्या अर्पणासाठीही, लाकडासारखेच, एक लहान काडी एवढे प्रमाण असावे.
पायसान्ने तथान्ने च मोदके पिष्टकेऽपि च
पायसं, भात, मोदक आणि पीठाचे पदार्थ यांनाही हेच प्रमाण लागू आहे.