युयुधाते बहून्मार्गान्कृतवंतौ सुदुर्जयौ
ते दोघेही अनेक प्रकारे लढले, कुशल आणि जिंकता न येणारे होते.
हते तस्मिन्महावीर्ये कान्यकुब्जा भयातुराः
तो महान वीर मारला गेला तेव्हा, कण्यकुब्जचे लोक घाबरले.
रणं त्यक्त्वा गृहं जग्मुर्नृपशोकपरायणाः
राजाच्या दुःखात मग्न होऊन, त्यांनी युद्ध सोडून घरी परतले.
स्वंस्वं निवेशनं जग्मुर्महीराजभयातुराः
राजाच्या भीतीने प्रत्येकजण आपल्या घरी गेला.
महीराजस्तु बलवान्सप्तलक्षबलान्वितः 3.3.6.
पण राजा बलवान होता आणि त्याच्यासोबत सात लाख सैन्य होते.
तथा भीष्मः परिमलो लक्षणः पितरं स्वकम्
त्याचप्रमाणे भीष्म, परिमल आणि लक्षण यांनी आपल्या वडिलांकडे गेले.
भूमिराजस्य विजयो जयचंदयशो रणे
पृथ्वीच्या राजाचा विजय झाला आणि जयचंद्राचं रणातील यश सर्वत्र पसरलं.
जयचंद्रः कान्यकुब्जे देहल्यां पृथिवीपतिः
जयचंद्र हा कण्यकुब्ज आणि दिल्लीचा राजा होता.
भीष्मः सिंहस्थिते गंगाकूले शक्रप्रपूजकः
भीष्म गंगेच्या काठी सिंहासारखा उभा होता आणि तो इंद्राची भक्ती करीत होता.
मासांते भगवानिंद्रो ज्ञात्वा तद्भक्तिमुत्तमाम्
मासाच्या शेवटी, भगवंत इंद्रानं त्याची श्रेष्ठ भक्ती ओळखली.
देहि मे वडवां दिव्यां यदि तुष्टो भवान्प्रभुः
"माझ्यावर कृपा असेल तर, प्रभो, मला ती दिव्य घोडी दे."
ददौ स भगवानिंद्रस्तत्रैवान्तर्हितोभवत्
तेथेच भगवंत इंद्रानं ती दिली आणि मग अदृश्य झाला.
तस्मिन्काले परिमलः पितृशोकपरायणः परीक्षार्थं शिवः साक्षात्सर्परोगेण तं ग्रसत्
त्या काळात, परिमळ आपल्या पितरांच्या दुःखात मग्न होता, आणि शंकरानं त्याची परीक्षा घ्यायला त्याला सर्परोग दिला.
व्यतीते पंचमे मासे नृपः शक्तिविवर्जितः
पाच महिने संपल्यावर राजा अगदी अशक्त झाला.
मरणाय ययौ काशीं स्वपत्न्या सहितो नृपः
मरणासाठी राजा आपल्या पत्नीबरोबर काशीला गेला.
एतस्मिन्नन्तरे कश्चित्पन्नगो मूलसंस्थितः
दरम्यान, तिथे एका मुळाशी एक सर्प राहत होता.
रुद्राहिं पन्नगः प्राह भवान्निर्दय मन्दधीः
रुद्राही नावाच्या त्या सर्पानं सांगितलं, "तू निर्दयी आणि मंदबुद्धी आहेस."
मूर्खोऽयं भूपतिः साक्षादारनालं पिबेन्नहि 3.3.7.
"हा राजा मूर्ख आहे; तो थेट वितळलेलं तांबंही प्यायला मागे-पुढे पाहणार नाही!"
राज्ञो देहे परं हर्षं प्रत्यहं प्राप्तवानहम्
राजाच्या शरीरात मला रोज मोठा आनंद मिळायचा.
मूर्खोत्र भूपतिर्यो वै तैलोष्णं यन्न दत्तवान्
इथे हा राजा मूर्खच आहे, कारण त्यानं मला गरम तेल दिलं नाही.
चकार पन्नगोक्तं तद्गतरोगो नृपोऽभवत्
राजानं सर्पाचं सांगणं केलं आणि त्याचा रोग बरा झाला.
ततो जातं स्वयं लिंगमंगुष्ठाभं सनातनम्
मग तिथे अंगठ्यासारखं, स्वतः प्रकट झालेलं, सनातन लिंग प्रकट झालं.
निशीथे तम उद्भूते दिक्षु सूर्यत्वमागतम्
मध्यरात्री, अंधार पसरला असताना, ते सर्व दिशांना सूर्यासारखं तेजस्वी झालं.
महिम्नस्तवपाठैश्च तुष्टाव गिरिजापतिम्
महिम्न स्तोत्राच्या पठणानं त्यानं गिरिजापतीचं स्तवन केलं.
श्रुत्वाह नृपतिर्देवं यदि तुष्टो महेश्वर
हे ऐकून राजाने देवाला विचारले, "महेश्वरा, जर तुम्ही समाधानी असाल तर..."
तथेत्युक्त्वा महादेवो लिंगरूपत्वमागतः
मग महादेवांनी "तसेच होवो" असे म्हणून लिंगरूप धारण केले.
तदा मलस्तु संतुष्टः प्राप्तो गेहं महावतीम्
त्या वेळी मलस संतुष्ट झाला आणि तो मोठ्या घरात गेला.
ततःप्रभृति वर्षांते जयचंद्रपुरीं ययौ 3.3.7.
त्या वेळेपासून दरवर्षीच्या शेवटी तो जयचंद्रपुरीला जाऊ लागला.
दिष्ट्या ते संक्षितो रोगो दिष्ट्या ते दर्शितं मुखम्
नशीबाने तुझा आजार बरा झाला; नशीबाने तुझे मुख दिसले.
यदा मे विघ्न आभूयात्तदा त्वं मां समाचर
माझ्या वाट्याला कधी अडथळा आला, तर तू माझी काळजी घ्यावी.