न कूपमुत्सृजेज्जातु वृक्षयागे कथंचन
शंभर झाडांसाठी, लहान झाडांसाठी किंवा दहा-बारा झाडांसाठीही हेच नियम आहेत.
न सेतुं देवयागे तु तडागं न समुत्सृजेत्
झाडांच्या यज्ञात कधीही विहीर सोडू नये.
तंत्रे श्राद्धं पृथङ्नास्ति कर्तुर्भेदे पृथग्भवेत्
देवतांच्या यज्ञात पूल किंवा तळे कधीही सोडू नये.
स्वदेशे वर्जयेत्तं तं स्वतन्त्रेण विधीयते
तान्त्रिक पद्धतीत वेगळे श्राद्ध नसते; करणारा वेगळा असेल तर वेगळे करावे लागते.
तडागे पुष्करिण्या वा आरामेऽपि द्विजोत्तमाः
स्वतःच्या भूमीत ते टाळावे; ते स्वतंत्रपणे सांगितले आहे.
द्विसहस्राधिकं यत्र तत्प्रतिष्ठां समाचरेत्
तळ्यात, पुष्करणीत किंवा बागेतही, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, प्रतिष्ठा करावी.
प्रतिष्ठां बिल्ववृक्षे च अन्यथा कर्णवेधनम्
जिथे दोन हजारांपेक्षा जास्त असतील तिथे प्रतिष्ठा करावी.
अनंतरं प्रदातव्या लाजा मूर्ध्न्यक्षतादिकम् ।। 2.1.11.
बिल्ववृक्षावर प्रतिष्ठा केली तर ती खरी; अन्यथा ती केवळ कान टोचल्यासारखीच होते.
प्रतिमालक्षणवर्णनम् प्रतिमां लक्षणैर्हीनां गृहीतां नैव पूजयेत्
प्रतिमेची लक्षणे नसलेली मूर्ती कधीही पूजू नये.
शैलजा दारुजा ताम्री मृद्भवा सर्वकामदा
दगडाची, लाकडाची, तांब्याची किंवा मातीची मूर्ती सर्व इच्छांची पूर्ती करणारी असते.
प्रासादमानमथवा अथवा सर्वलक्षणम्
महाल किंवा दुसरे काही असो, किंवा सर्व शुभ चिन्हांनी युक्त असो,
देवागारस्य यद्द्वारं तस्मादष्टांगुलेन तु
देवळाच्या दाराचे अंतर त्या ठिकाणाहून आठ बोटे असावे.
अंगुलं वै भवेद्वृद्धिरशीतिश्चतुरुत्तरा
एक बोट वाढवावे, आणि एकूण चौर्याऐंशी बोटे असावीत.
मुखत्रिभागे चिबुकं ललाटं नासिकां तथा
चेहऱ्याचे तीन भाग करून, हनुवटी, कपाळ आणि नाक प्रत्येकी एक भाग घ्यावे.
नयने द्व्यंगुले स्यातां त्रिभागा तारका भवेत्
डोळे दोन बोटे लांबीचे असावेत, आणि डोळ्यांतील काळा भाग तिसऱ्या भागाएवढा असावा.
ललाटमस्तकग्रीवं कुर्यात्तत्सममेव तु
कपाळ, डोक्याचा वरचा भाग आणि मान हे सर्व एकसमान मापाचे असावेत.
तुल्यौ नासिकया ग्रीवा मुखेन हृदयांतरम्
मान नाकाएवढी असावी, आणि चेहरा व हृदय यातील अंतरही तितकेच असावे.
बाहू च बाहुतुल्यौ च ऊरू जंघे च जाघनम् षडंगुलस्तु विस्तारस्तुल्यांगुष्ठोंऽगुलत्रयम् ।। 2.1.12.
दोन्ही हात सारखे असावेत, तसेच दोन्ही मांड्या, पोटऱ्या आणि कंबरही सारख्या असाव्यात; रुंदी सहा बोटे असावी, आणि अंगठा तीन बोटे लांबीचा असावा.
प्रदेशिनी च तत्तुल्या हीना शेषान्नखानखम्
तर्जनीही त्याच मापाची असावी; उरलेले नख बाकीच्या नखांपेक्षा थोडे लहान असावेत.
एवं लक्षणसंयुक्ता सा पूज्या प्रतिमा शुभा
अशा चिन्हांनी युक्त मूर्ती शुभ मानली जाते आणि ती पूजनास योग्य असते.
गंडं च नियतं मूर्तौ कुर्यादंगसमुन्नतेः
गाल योग्य त्या अवयवांच्या उंचीनुसार मूर्तीमध्ये घडवावा.
सवितानल पत्रस्य चारुविद्याधरस्तथा
सुंदर छत्र, कमळाची पानं आणि मोहक विद्याधर यांसह सजवावे.
अभ्यंगपदबन्धादि सामान्येनोपशोभि च
अवयव आणि पाय योग्य रीतीने जोडलेले असावेत आणि एकूणच शोभिवंत असावे.
कराभ्यां कांचनीं मालां प्रोद्वहंतीं शिरोरुहान्
दोन्ही हातांनी सोन्याची माळ धरलेली आणि डोक्यावर केस असावेत.
सुस्निग्धां वरदां सौम्यां द्वितीयाश्रमिणामिमाम्
मूर्ती अत्यंत मऊ, वर देणारी, सौम्य आणि दुसऱ्या आश्रमातील असावी.
नृसिंहः पञ्चतालः स्याद्धयग्रीवस्तु पंचमः
नृसिंहाची मूर्ती पाच ताल उंच असावी, आणि हयग्रीवही पाचव्या क्रमांकाचा असावा.
नवताला भवेद्दुर्गा लक्ष्मीश्चैव त्रितालिका
दुर्गा नवताल उंच असावी, आणि लक्ष्मी तीन ताल उंच असावी.
दक्षिणे वासुदेवस्य करे चक्रं प्रतिष्ठितम् 2.1.12.
वासुदेवाच्या उजव्या हातात चक्र स्थिर केलेले असावे.
तदधश्च भवेत्पद्मं श्रीवत्सेनोपशोभितम्
त्याच्या खाली कमळ असावे, त्यावर श्रीवत्साचा सुंदर चिन्ह असावे.
पार्श्वे नलिनसिंहौ द्वौ सुभद्रां दक्षिणे न्यसेत्
त्या कमळाच्या दोन्ही बाजूंना, उजव्या बाजूला, शुभ असे दोन सिंह ठेवावेत.