मासे घटे तथा मासं कुर्याद्भूमिपरिग्रहम्
मासाच्या योग्य वेळी भूमी मिळवण्याचा संकल्प करावा.
ततो वास्तुबलिं दद्यात्खनित्रं परिपूजयेत्
त्यानंतर वास्तूबलि द्यावा आणि फावड्याची योग्य प्रकारे पूजा करावी.
आज्येन मधुयुक्तेन गात्रमेकं प्रलेपयेत्
तूप आणि मध एकत्र करून त्याने एक अंगाला लेप लावावा.
ईशानाभिमुखेनैव कूपपक्षे विदुर्बुधाः
ज्ञानी लोक सांगतात की, ईशान्य दिशेला तोंड करून विहिरीच्या बाजूला विधी करावा.
तस्य वैवस्वतो राजा धर्मस्यार्धं निकृन्तति
तेथे वैवस्वत राजा धर्माचा अर्धा भाग कापतो.
गृहारंभे च विप्रेंद्रा दद्याद्वास्तु बलिं ततः ।। शालैश्च खादिरैश्चैव पलाशैः केशरस्य च
गृहनिर्माण सुरू करताना, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, शाल, खदिर, पलाश आणि केशर यांच्या लाकडांनी वास्तूबलि द्यावा.
बिल्वस्य बकुलस्यैव कलौ यूपः प्रशस्यते
कलियुगात बिल्व किंवा बकुळ यांच्या लाकडाचा यूप श्रेष्ठ मानला जातो.
सर्पाकारस्तडागे च कूपे कुम्भाकृतिर्भवेत्
तळ्यात सर्पाच्या आकाराचा आणि विहिरीत कुंभाच्या आकाराचा असावा.
कुर्याच्छुनाकृतिं सेतौ विष्णुगेहे गदाकृतिम् 2.1.10.
सेतूवर कुत्र्याच्या आकाराचा आणि विष्णूच्या मंदिरात गदेसारखा करावा.
गोयागे च वृषाकारं गृहयागे ध्वजाकृतिम्
गोपूजनासाठी वृषभाच्या आणि गृहयज्ञासाठी ध्वजाच्या आकाराचा असावा.
चक्राकारो लक्षहोमे कोटिहोमे हलाकृतिः
लक्षहोमासाठी चक्राच्या आणि कोट्याहोमासाठी नांगराच्या आकाराचा असावा.
एवं शस्योदितां भूमिं शुद्धां पूर्वप्लवान्विताम्
अशा प्रकारे, स्तुत्य भूमी शुद्ध आणि पूर्वी पाण्याने भरलेली असावी.
सोमं च नागराजानं ततो बीजं सुशोधयेत्
सोम आणि नागराज यांना शुद्ध करून मग बीज स्वच्छ करावे.
दिनद्वयांतरे चैव मंत्रैश्च परिमंत्रयेत्
दोन दिवसांच्या अंतराने, मंत्रांनी त्याचे अभिषेक करावा.
एवमस्येति मंत्रेण त्रिधा जप्त्वा विमार्जयेत्
'एवमस्य' हा मंत्र तीनदा म्हणून ते स्वच्छ करावे.
इत्यगृहीतमनुना पञ्चधा परिमंत्रितम्
अस्वीकृत मंत्राने पाच वेळा अभिषेक केला जातो.
भार्यामृतुमतीं स्नात्वा पञ्चमेऽहनि सत्तमाः
अमृतमती नावाच्या पत्नीला स्नान घालून, पाचव्या दिवशी, हे सज्जनहो,
एवं वृक्षस्य संस्कारमध्येऽपि त्वनुगच्छति
झाडाच्या संस्काराच्या मध्येही, तुम्ही असेच पुढे जावे.
तुलस्या बीजमादाय वैष्णवर्क्षे द्विजोऽहनि 2.1.10.
तुळशीचं बी घेऊन, ब्राह्मणाने दिवसा वैष्णव वृक्षात ते लावावं.
एतां तु स्वर्गमाप्नोति सितकुंभे निपातयेत्
ती बी पांढऱ्या मडक्यात लावली, तर स्वर्गप्राप्ती होते.
अविधौ कूपवाप्यादौ खनने सूयते क्वचित् लभंते न फलं तेषामिह चाभ्येत्यधोगतिम्
जर ते चुकीच्या ठिकाणी, म्हणजे विहिरीत, तळ्यात किंवा खड्ड्यात लावलं, तर कधी कधी ते उगवतं, पण असं करणाऱ्यांना या जन्मात त्याचा लाभ मिळत नाही आणि ते अधःपाताला जातात.
नदीतीरे श्मशाने च स्वगृहस्य च दक्षिणे
नदीच्या काठी, स्मशानात किंवा आपल्या घराच्या दक्षिण बाजूला—
पत्रपुष्पफलानां च रजोरेणुसमागमाः
त्या झाडाची पानं, फुलं आणि फळं जर धूळ किंवा परागाशी मिसळली, तर—
यस्तु वृक्षं प्रकुरुते छायापुष्पफलोपगम् कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रत्यभ्येति शुभं फलम्
जो कोणी सावली, फुलं आणि फळं देणारं झाड लावतो, त्याची कीर्ती लोकांत पसरते आणि त्याला शुभ फळ मिळतं.
अतीतानागताश्चातः पितॄन्स स्वर्गतो द्विजाः
म्हणून, हे ब्राह्मणांनो, तो आपल्या पूर्वजांना—जे गेलेले आहेत किंवा येणारे आहेत—स्वर्गात नेतो.
अपुत्रस्य हि पुत्रत्त्वं पादपा इह कुर्वते
ज्याला मुलगा नाही, त्याला झाडं इथे मुलासारखं स्थान देतात.
शतैः पुत्रसहस्राणामेक एव विशिष्यते
शेकडो-हजारो मुलांमध्ये एकच झाड सर्वांत श्रेष्ठ ठरतं.
मुक्तिहेतुः सहस्राणां लक्षकोटीनि यानि च
झाड हजारो, लक्षो, कोट्यवधी लोकांच्या मुक्तीचं कारण ठरतं.
प्लक्षो भार्याप्रदश्चैव बिल्व आयुष्यदः स्मृतः 2.1.10.
प्लक्ष झाड पत्नी देणारं मानलं जातं, आणि बेल झाड दीर्घायुष्य देतं असं स्मरणात आहे.
तिंदुकात्कुलवृद्धिः स्याद्दाडिमी कामिनीप्रदः
टिंडुक झाडामुळे घराण्याची वाढ होते; डाळिंब झाड वांछनीयता देते.