कर्तुर्दशगुणं प्रोक्तमापानपरिपालकः
पाणी आणि पेय सांभाळणाऱ्या कर्त्याला दहा पट अधिक मान दिला जातो, असं सांगितलं आहे.
पतितं पतमानं च तथार्द्धस्फुटितं तथा
जे पडलेलं आहे, पडत आहे किंवा अर्धवट तुटलेलं आहे,
पतितस्य तु यः कर्ता पतमानस्य रक्षिता
जे पडलंय ते दुरुस्त करणारा, किंवा पडत असलेलं सांभाळणारा,
यः कुर्याद्विष्णुप्रासादं ज्योतिर्लिंगस्य वा क्वचित्
जो कुठेही विष्णूचं मंदिर किंवा ज्योतिर्लिंगाचं स्थान बांधतो,
स्वयं स्वकुलमुद्धृत्य कल्पकोटिं वसेद्दिवि
तो स्वतः आणि त्याचं कुटुंब उचलून कल्पकोटी काळ स्वर्गात वास करतो.
देवीलिंगेषु योनौ वा कृत्वा देवकुलं नरः
देवीच्या लिंगावर किंवा योनिस्थळी जो देवालय बांधतो,
प्रावृट्काले स्थितं तोयमग्निष्टोमफलं लभेत्
पावसाळ्यात साठवलेलं पाणी अग्निष्टोम यज्ञाचं फळ देतं.
निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठति वापिनः
ज्याच्या तळ्यात उन्हाळ्यातही पाणी टिकून राहतं,
एकाहं तु स्थितं तोयं पृथिव्यां द्विजसत्तमाः
हे द्विजश्रेष्ठ, पृथ्वीवर एक दिवस टिकलेलं पाणी,
पूर्वं पितृकुले सप्त तद्वन्मातृकुले द्विजाः 2.1.9.
सुरुवातीला वडिलांच्या कुळात सात, आणि आईच्या कुळातही तितकेच, हे द्विजजन.
पितुरूर्ध्वं कुलं विंशं मातुरूर्ध्व कुलं तथा
वडिलांच्या कुळात वीस पिढ्या, आणि आईच्या कुळातही तितक्याच पिढ्या.
पंच वै मातृतश्चास्य पितुर्मातामहे कुले
आईच्या बाजूने, वडिलांच्या मातामहाल्याच्या कुळात पाच पिढ्या.
गुरोः पितृकुले पंच तस्य मातृकुले तथा
गुरूंच्या वडिलांच्या कुळात पाच, आणि त्यांच्या आईच्या कुळातही पाच.
राज्ञो मातामहकुले पंच चैव प्रकीर्तिताः
राजाच्या मातामहाल्याच्या कुळातही पाच पिढ्या सांगितल्या आहेत.
आत्मना सह विप्रेंद्रा उद्धारः संमतः स्मृतः
स्वतःसह आपली मुक्ती ही श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, मान्य व स्मरणात ठेवलेली आहे.
समुद्धरेत्कुलशतं शृणु विंशकुलं द्विज
एकजण शंभर कुळांना उध्दरू शकतो; ऐका द्विजांनो, वीस कुळांनाही उध्दरता येते.
मातुर्मातामहस्यैव जातिं द्वंद्वमुदाहृतम्
आईच्या आई-वडिलांची वंशावळ ही एक जोड मानली जाते.
परपक्षस्य चैकं स्यादेकविंशं कुलं क्रमात्
दुसऱ्या बाजूचे एक कुळ धरावे; अशा रीतीने एकूण एकवीस कुळे होतात.
पानीयेन विना वृत्तिर्लोके नास्तीति कर्हिचित्
पाणी नसताना जगात उपजीविका कधीच होत नाही.
तावत्कालं वसेत्स्वर्गे चान्ते ब्रह्मत्वमाप्नुयात् 2.1.9.
तो काळभर स्वर्गात राहतो आणि शेवटी ब्रह्मत्व प्राप्त करतो.
सूर्यरश्मियुतं यद्वै तत्तोयं तु विनिंदतम्
सूर्यकिरणांनी स्पर्श केलेले पाणी शुद्ध मानावे.
तस्माद्दशगुणं कुंडे तस्माद्दशगुणं ह्रदे
म्हणून विहिरीत दहा पट, आणि सरोवरातही दहा पट अधिक पुण्य मिळते.
सुस्थितं दुःस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत्
शिवलिंग योग्य किंवा अयोग्य ठिकाणी असले तरी हलवू नये.
उच्छन्नगरग्रामे स्थानत्यागे च विप्लवे
उध्वस्त नगरीत किंवा गावात, जागा सोडताना किंवा आपत्तीमध्ये—
केशवं हरिवृक्षं च मधूकं किंशुकं तथा
केशव, हरिवृक्ष, मधूक आणि किंशुक हे—
देवालयस्य पुरतः कुर्यात्पुष्करिणी द्विजाः
मंदिरासमोर, द्विजांनो, तलाव बांधावा.
देवाथें ब्राह्मणार्थे च मुखं कुर्याच्च सर्वतः
देवासाठी आणि ब्राह्मणांसाठी, सर्व बाजूंनी प्रवेशद्वार करावे.
याम्ये स्वार्थं न कुर्वीत कोणे तु नरकं भवेत्
स्वतःसाठी दक्षिण दिशेला बांधू नये; कोपऱ्यात बांधल्यास नरक मिळतो.
कुर्याद्दक्षिणपूर्वे तु अर्कहस्तप्रमाणतः 2.1.9.
दक्षिणपूर्वेला, सूर्याच्या हस्तमानानुसार ते बांधावे.
तृप्ये हस्तं नलिन्यादावतो हीनं न कारयेत्
कमळाच्या तलावात हात भरून समाधान मिळू द्यावे; अपूर्ण बांधू नये.