तत्संग्रहेपि कविना नियोक्तव्यः स एव हि
या सर्वांचा संग्रह करताना, कवीने त्याच व्यक्तीची नेमणूक करावी.
तत्तदक्षरसख्यानां ब्रह्मलोकान्न तच्च्युतिः
त्या त्या अक्षरांची नावे म्हणल्याने ब्रह्मलोकातून पतन होत नाही.
मोहात्कृत्वा होमधेनुं दत्त्वा शुद्धिर्भविष्यति
मोहामुळे जर होमासाठी गाय दिली आणि दान केले, तर शुद्धी मिळते.
कलौ यः संग्रहं कुर्यात्प्रसुप्ते चैव केशवे ।। 2.1.8.
कलियुगात जो कोणी केशव झोपले असताना संग्रह करतो,
यावत्प्रवर्तते लोकस्तावत्स्वर्गे महीयते
जग चालू आहे तोपर्यंत, तो स्वर्गात सन्मान मिळवतो.
प्रातःकाले न कुर्वीत् तथा मध्यंदिने द्विजाः
सकाळी किंवा दुपारी हे करू नये, हे द्विजांनो.
मलमासे विशेषेण सन्ध्ययोश्च विवर्जने
विशेषतः मलमासात आणि संध्याकाळच्या वेळी वर्ज्य असताना,
पूतं स्यात्तत्क्षणाद्विप्राश्चतुः पंचाक्षरेण वा
त्या क्षणीच, चार किंवा पाच अक्षरांनीही, ते शुद्ध होते, हे ब्राह्मणांनो.
मायाविभवविन्यस्ते महापापकलेवरे
माया आणि पाप यांच्या प्रभावाने जेव्हा शरीर मोठ्या पापात बुडालेले असते,
स्त्रियो वा निंदितो वापि म्लेच्छो याति परां गतिम् स गर्दभीं खरीं योनिं प्रविशेन्नात्र संशयः
स्त्री असो, निंदा झालेला असो किंवा परका असो, तो उच्च अवस्था प्राप्त करतो; पण तो गाढव किंवा खारीच्या गर्भात जन्म घेतो, याबद्दल शंका नाही.
एकमेवात्मकं ब्रह्म तत्प्रकृत्यात्मकं द्वयम्
ब्रह्म एकच आहे, ते आत्म्याच्या स्वरूपाचे आहे; पण त्याच्या स्वभावामुळे ते दोन प्रकारचे दिसते.
रुद्र एकादशश्चैव अर्कार्कश्चापि द्वादशः
अकरा रुद्र आणि बारा सूर्य आहेत.
तिथ्यात्मकं पंचदशे षोडशाख्या कलापरा
पंधराव्या तिथीचे स्वरूप असते, सोळावीला ती सर्वोच्च कला म्हणतात.
अष्टादशाक्षरो मंत्रः पुराणात्मक एव च 2.1.8.
अठरा अक्षरांचा मंत्र हा पुराणांचा सार आहे.
ज्योतिर्मयश्चैकविंशो द्वाविंशे केशवार्चनम्
एकवीसाव्या ठिकाणी तेजस्वी प्रकाश असतो; बावीसाव्या दिवशी केशवाची पूजा करावी.
पंचविंशे च तीर्थानि षड्विंशे च त्रियंबकः
पंचवीसाव्या दिवशी तीर्थस्थळे येतात, आणि छब्बीसाव्या दिवशी त्रिनेत्री महादेव.
त्रिंशद्योगे शिवः प्रोक्तः पातालमेकत्रिंशके
तीसाव्या संयोगाला शिवाचे वर्णन आहे; एकतीसाव्या दिवशी पाताळ आहे.
पंचत्रिंशे तदंतः स्याच्छते पूर्णे दिवाकरः
पंचतीसाव्या दिवशी शेवट येतो; शंभर पूर्ण झाल्यावर सूर्य प्रकटतो.
लक्षे ब्रह्मा तथा कोट्यां देवो नारायणः परः
लक्षावर ब्रह्मा, आणि कोटीवर परमदेव नारायण प्रकटतो.
शुद्धब्रह्ममयं नित्यं ज्ञानरूपं परं महत् क्षणे ब्रह्ममयं याति इत्याह भगवान्मनुः
शुद्ध, ब्रह्मस्वरूप, ज्ञानमय, परम आणि महान — एका क्षणात ते ब्रह्मरूप होते, असे भगवंत मनू म्हणतात.
पूर्तनिर्णयवर्णनम् बहिर्वेदं तथैवोक्तं शस्तं स्याद्द्वापरे कलौ
पूर्णकर्माचा निर्णय सांगताना, वेदाबाहेरही तसेच सांगितले आहे आणि द्वापार व कलियुगात त्याचे मोठे महत्त्व आहे.
ज्ञानसाध्यं तु यत्कर्म अंतर्वेदीति कथ्यते
ज्ञानाने साध्य होणारे जे कर्म आहे, त्याला 'अंतर्वेद' असे म्हणतात.
प्रपापूर्तादिकं चैव ब्राह्मणानां च तोषणम्
विहिरी, तलाव बांधणे आणि ब्राह्मणांना संतुष्ट करणे अशी कृत्ये.
अकामेन कृतं कर्म कर्म च व्यसनादिकम्
इच्छेशिवाय केलेले कर्म आणि संकटामुळे केलेले कर्म.
धर्मस्य कारणं राजा धर्ममेतद्भवेन्नृपः
राजा म्हणजे धर्माचा कारण; हेच खरे धर्म आहे, राजन.
सप्ताशीतिर्बहिर्वेदी सारमेषां तृतीयकम्
सत्त्याऐंशी वेदाबाहेरील विधी आहेत; त्यात तिसरा उत्तम मेंढा आहे.
तडागकरणं चैव तृतीयं न चतुर्थकम्
तलाव बांधणे हे तिसरे आहे, चौथे नाही.
अधिवासः प्रतिष्ठा च देवतानामविक्रिया
देवतांचे अधिवास, प्रतिष्ठा आणि त्यांची अचलता.
त्रिविधा सा विनिर्दिष्टा उत्तमा चाथ मध्यमा
ती तीन प्रकारची सांगितली आहे: उत्तम, मग मध्यम.
त्रिधा भवति सर्वत्र प्रतिष्ठादिविधिर्मतः 2.1.9.
सर्वत्र प्रतिष्ठा वगैरे विधी तीन प्रकारचे मानले आहेत.