स याति नरकं घोरं विद्यावर्ज्यः स उच्यते
ज्याच्याकडे विद्या नाही, तो भयंकर नरकात जातो; त्याला अज्ञानी म्हणतात.
मानमादौ प्रणम्याथ ततोऽधीयीत सुव्रतः
आदराने सुरुवातीला वाकून, मग सदाचारी विद्यार्थी अभ्यास करावा.
चूतभोगसमभ्यासाद्दरिद्रश्चाभिजायते
आंब्याचा भोग घेण्याचा सराव केल्याने माणूस गरीब होतो.
निधिभागसमभ्यासाज्जायते नारके कुले 2.1.8.
धनाचे वाटप करण्याचा सराव केल्याने नरकात जन्म मिळतो.
म्लेच्छोक्तानि महिम्नानि नाभ्यसेद्दूरतस्त्यजेत्
परकीयांनी सांगितलेल्या गोष्टी किंवा त्यांच्या मोठेपणाकडे जाऊ नये, त्यापासून दूरच राहावे.
प्रवर्तयित्वा स गुरुर्भवेज्जानप्रदः पिता
जो गुरु योग्य मार्ग दाखवतो, तो ज्ञान देणारा आणि वडिलांसारखा असतो.
निगमानां ज्योतिषाणां वेदानां नाटकस्य च
वेद, ज्योतिषशास्त्र, धर्मग्रंथ आणि नाटक यांचे
वेदानां धर्भशास्त्राणां पुराणानां तथैव च
वेद, कुशशास्त्र आणि पुराणे यांचे
भागावसाने कथितः पुराणाध्याय एव च
भागाच्या शेवटी आणि पुराणाच्या अध्यायात हे सांगितले आहे.
व्यवहारश्चार्थशास्त्रमश्वशास्त्रस्य चैव हि
व्यवहार, अर्थशास्त्र आणि घोड्यांचे शास्त्र
तत्संग्रहेपि कविना नियोक्तव्यः स एव हि
या सर्वांचा संग्रह करताना, कवीने त्याच व्यक्तीची नेमणूक करावी.
तत्तदक्षरसख्यानां ब्रह्मलोकान्न तच्च्युतिः
त्या त्या अक्षरांची नावे म्हणल्याने ब्रह्मलोकातून पतन होत नाही.
मोहात्कृत्वा होमधेनुं दत्त्वा शुद्धिर्भविष्यति
मोहामुळे जर होमासाठी गाय दिली आणि दान केले, तर शुद्धी मिळते.
कलौ यः संग्रहं कुर्यात्प्रसुप्ते चैव केशवे ।। 2.1.8.
कलियुगात जो कोणी केशव झोपले असताना संग्रह करतो,
यावत्प्रवर्तते लोकस्तावत्स्वर्गे महीयते
जग चालू आहे तोपर्यंत, तो स्वर्गात सन्मान मिळवतो.
प्रातःकाले न कुर्वीत् तथा मध्यंदिने द्विजाः
सकाळी किंवा दुपारी हे करू नये, हे द्विजांनो.
मलमासे विशेषेण सन्ध्ययोश्च विवर्जने
विशेषतः मलमासात आणि संध्याकाळच्या वेळी वर्ज्य असताना,
पूतं स्यात्तत्क्षणाद्विप्राश्चतुः पंचाक्षरेण वा
त्या क्षणीच, चार किंवा पाच अक्षरांनीही, ते शुद्ध होते, हे ब्राह्मणांनो.
मायाविभवविन्यस्ते महापापकलेवरे
माया आणि पाप यांच्या प्रभावाने जेव्हा शरीर मोठ्या पापात बुडालेले असते,
स्त्रियो वा निंदितो वापि म्लेच्छो याति परां गतिम् स गर्दभीं खरीं योनिं प्रविशेन्नात्र संशयः
स्त्री असो, निंदा झालेला असो किंवा परका असो, तो उच्च अवस्था प्राप्त करतो; पण तो गाढव किंवा खारीच्या गर्भात जन्म घेतो, याबद्दल शंका नाही.
एकमेवात्मकं ब्रह्म तत्प्रकृत्यात्मकं द्वयम्
ब्रह्म एकच आहे, ते आत्म्याच्या स्वरूपाचे आहे; पण त्याच्या स्वभावामुळे ते दोन प्रकारचे दिसते.
रुद्र एकादशश्चैव अर्कार्कश्चापि द्वादशः
अकरा रुद्र आणि बारा सूर्य आहेत.
तिथ्यात्मकं पंचदशे षोडशाख्या कलापरा
पंधराव्या तिथीचे स्वरूप असते, सोळावीला ती सर्वोच्च कला म्हणतात.
अष्टादशाक्षरो मंत्रः पुराणात्मक एव च 2.1.8.
अठरा अक्षरांचा मंत्र हा पुराणांचा सार आहे.
ज्योतिर्मयश्चैकविंशो द्वाविंशे केशवार्चनम्
एकवीसाव्या ठिकाणी तेजस्वी प्रकाश असतो; बावीसाव्या दिवशी केशवाची पूजा करावी.
पंचविंशे च तीर्थानि षड्विंशे च त्रियंबकः
पंचवीसाव्या दिवशी तीर्थस्थळे येतात, आणि छब्बीसाव्या दिवशी त्रिनेत्री महादेव.
त्रिंशद्योगे शिवः प्रोक्तः पातालमेकत्रिंशके
तीसाव्या संयोगाला शिवाचे वर्णन आहे; एकतीसाव्या दिवशी पाताळ आहे.
पंचत्रिंशे तदंतः स्याच्छते पूर्णे दिवाकरः
पंचतीसाव्या दिवशी शेवट येतो; शंभर पूर्ण झाल्यावर सूर्य प्रकटतो.
लक्षे ब्रह्मा तथा कोट्यां देवो नारायणः परः
लक्षावर ब्रह्मा, आणि कोटीवर परमदेव नारायण प्रकटतो.
शुद्धब्रह्ममयं नित्यं ज्ञानरूपं परं महत् क्षणे ब्रह्ममयं याति इत्याह भगवान्मनुः
शुद्ध, ब्रह्मस्वरूप, ज्ञानमय, परम आणि महान — एका क्षणात ते ब्रह्मरूप होते, असे भगवंत मनू म्हणतात.