यस्माद्विजयते लोकस्तस्माद्धर्मः प्रवर्तते
ज्याच्यापासून जग जन्माला येते, त्याच्यापासून धर्माचा आरंभ होतो.
या कुक्षिविवरे कृत्वा स्वयं रक्षति सर्वतः
जी आपल्या गर्भात ठेवून सर्व प्रकारे स्वतः रक्षण करते—
त्वत्प्रसादाज्जगद्दृष्टं मातर्नित्यं नमोऽस्तु ते ।। 2.1.6.
आई, तुझ्या कृपेने हे जग दिसतं; तुला नेहमीच माझा नमस्कार असो.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि सागरादीनि सर्वशः
पृथ्वीवरची सगळी तीर्थस्थळं, समुद्र वगैरे सगळे,
गुरुदेवप्रसादेन लब्धा विद्या यशस्करी
गुरु आणि देवांच्या कृपेने मिळालेली विद्या कीर्ती देते.
वेद वेदांगशास्त्राणां तत्त्वं यत्र प्रतिष्ठितम्
वेद, वेदांग आणि शास्त्रांचा खरा अर्थ जिथे आहे, तो तिथेच स्थिर आहे.
ब्राह्मणो जगतां तीर्थं पावनं परमं यतः
ब्राह्मण हा जगासाठी पवित्र आणि सर्वश्रेष्ठ तीर्थ आहे.
पितामहं च प्रणमेत्सर्वादौ मातरं गुरुम्
सर्वप्रथम आजी, आई आणि गुरु यांना वंदन करावं.
मातृमंत्रैश्च प्रथमं प्रणमेद्भक्तिभावतः
आईच्या मंत्रांनी प्रथम भक्तीभावाने वंदन करावं.
दृष्टादृष्टे च स गुरुर्गुरुर्माता तथा गुरुः
दिसणारा असो किंवा नसो, गुरु हा गुरुच असतो; आईसुद्धा गुरु आहे.
मंत्रदाता गुरुः ख्यातस्सप्तमः परिकीर्तितः
मंत्र देणारा गुरु म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि सातवा गुरु मानला जातो.
दृष्टदेवं च यो हित्वा अदृष्टं च निषेवते
जो दिसणाऱ्या देवाला सोडून न दिसणाऱ्या देवाची सेवा करतो,
यथा पिता ज्येष्ठपिता कनीयांश्च तथा द्विजाः 2.1.6.
जसं वडील, मोठे वडील आणि लहान वडील, तसंच द्विज लोक आहेत.
आचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः पिता मूर्तिः प्रजापतेः
गुरु हा ब्रह्माचा रूप आहे; वडील हे प्रजापतीचे रूप आहेत.
पिता मेरुर्व शिष्ठः स्याद्धर्ममूर्तिः सनातनः
वडील हे मेरू पर्वतासारखे श्रेष्ठ आहेत; ते सनातन धर्माचं मूर्तिमंत रूप आहेत.
पितामहं च पित्रग्रे हव्यकव्यैश्च तर्पयेत्
पित्यापूर्वी आजोबांना, आणि पितर व देवांसाठी हविर्कव्य अर्पण करावेत.
तस्य पादोदकस्नानाद्गंगा नार्हति केवलम्
त्यांच्या पायाच्या पाण्याने स्नान केल्याने मिळणारे पुण्य, गंगेच्या स्नानापेक्षा श्रेष्ठ आहे.
द्वात्रिं शत्कुंडकशिलास्पर्शने यादृशं फलम्
बत्तीस पवित्र शिलांना स्पर्श केल्याने जे फळ मिळतं,
शतमातृवरिष्ठाश्च पितामह्याश्च पोषणे
शंभर उत्तम मातांनी आणि आजींनी दिलेलं पोषण,
गुरुवर्णनम् श्रवणेपि च धर्मात्मञ्छ्रूयतां यन्मया पुरा
गुरुचं वर्णन: मी पूर्वी धर्माबद्दल जे ऐकलं, ते ऐका.
पृष्टोवोचन्महातेजा विरिंचो भगवान्प्रभुः
प्रश्न विचारल्यावर तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान ब्रह्मदेव बोलले.
इतिहासपुराणानि श्रुत्वा भक्त्या द्विजोत्तमाः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, जो भक्तीभावाने इतिहास आणि पुराणे ऐकतो,
सायं प्रातस्तथा रात्रौ शुचिर्भूत्वा शृणोति यः
जो सकाळी, संध्याकाळी आणि रात्री, शुद्ध अवस्थेत, ती ऐकतो,
प्रत्यूषे भगवान्ब्रह्मा दिनांते तुष्यते हरिः
पहाटे ब्रह्मदेव प्रसन्न होतो आणि दिवसाच्या शेवटी हरि संतुष्ट होतो.
शुक्लवस्त्रधरश्चैव चैलाजिनकुशोत्तरः
जो पांढरे वस्त्र घालतो, अंगावर कापड, मृगाची कातडी आणि कुशा ठेवतो,
दिक्पतिभ्यो नमस्कृत्य ऊँकाराधिष्ठितानपि
दिशांच्या पालकांना आणि 'ऊ' अक्षराच्या अधिपतींनाही वंदन करून,
पुस्तकं धर्मशास्त्रस्य धर्माधिष्ठानशाश्वतम्
तो धर्मशास्त्राचे शाश्वत पुस्तक, म्हणजे धर्माचा आधार, ठेवावा.
जामलानां गणपतिर्डामराणां शतक्रतुः
जामलांमध्ये गणपती आणि डामरांमध्ये शतक्रतु इंद्र आहे.
आदित्यो वासुदेवश्च माधवो रामकेशवौ ।। 2.1.7.
आदित्यांमध्ये वासुदेव, माधव आणि रामकेशव हे आहेत.
वनमाली महादेवः सप्तानां सप्तपर्वसु अथ चादिपुराणस्य विरिंचिः परिकीर्तितः
वनमाळी हा महादेव सात विभागांमध्ये सातपैकी एक आहे; आणि आदिपुराणाचा निर्माता म्हणून ब्रह्मदेव ओळखला जातो.