वसुभिर्वस्त्रगंधाद्यैर्माल्यैश्च विविधैरपि 2.1.5.
संपत्ती, वस्त्रे, सुगंध, आणि विविध फुलमाळांनी—
सूर्यचक्रविदः पूज्या नावमन्येत्कथंचन गणविप्रसमः पूज्यो दैवज्ञः समुदाहृतः
सूर्यचक्र जाणणाऱ्यांची नेहमी पूजा करावी; त्यांचा कधीही तिरस्कार करू नये. गणातील ब्राह्मणांसारखा ज्योतिषीही पूजनीय आहे.
जाते बाले निरूप्ये च लग्नग्रहनिरूपणम् द्विमात्रिकां समभ्यस्य सर्ववेदफलं लभेत्
बाळ जन्मल्यावर किंवा पाहणी करताना, लग्न आणि ग्रहांची स्थिती पाहिल्यावर, द्विमात्रिका पद्धतीने अभ्यास केल्यास सर्व वेदांचे फळ मिळते.
गुरुवर्णनम् ऋते पितुर्द्विजश्रेष्ठा इतीयं नैगमी स्मृतिः
पिता वगळता, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, ही निगमांची पारंपरिक स्मृती आहे.
त्रयोऽपि गुरवः श्रेष्ठास्ताभ्यां माता परो गुरुः
हे तिघेही उत्तम गुरु आहेत, पण त्यात आई ही सर्वांत श्रेष्ठ गुरु आहे.
द्वादश्यां तु आमवास्यामथ वा रविसंक्रमे
द्वादशीला, अमावस्येला किंवा सूर्य संक्रमणाच्या वेळी—
अयने विषुवे चैव चंद्रसूर्यग्रहे तथा
अयन, विषुव किंवा चंद्र-सूर्यग्रहणाच्या वेळी—
पश्चात्प्रवंदयेत्पादौ मंत्रेणानेन सत्तमाः
नंतर, या मंत्राने उत्तम लोकांनी पायांना वंदन करावे.
स्वर्गापवर्गप्रदमेकमाद्यं ब्रह्मस्वरूपं पितरं नमामि
स्वर्ग आणि मोक्ष देणारा, आद्य, ब्रह्मस्वरूप पिता, त्याला मी वंदन करतो.
पितरो जनयंतीह पितरः पालयंति च
पिता येथे जन्म देतात आणि पिता पालनही करतात.
यस्माद्विजयते लोकस्तस्माद्धर्मः प्रवर्तते
ज्याच्यापासून जग जन्माला येते, त्याच्यापासून धर्माचा आरंभ होतो.
या कुक्षिविवरे कृत्वा स्वयं रक्षति सर्वतः
जी आपल्या गर्भात ठेवून सर्व प्रकारे स्वतः रक्षण करते—
त्वत्प्रसादाज्जगद्दृष्टं मातर्नित्यं नमोऽस्तु ते ।। 2.1.6.
आई, तुझ्या कृपेने हे जग दिसतं; तुला नेहमीच माझा नमस्कार असो.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि सागरादीनि सर्वशः
पृथ्वीवरची सगळी तीर्थस्थळं, समुद्र वगैरे सगळे,
गुरुदेवप्रसादेन लब्धा विद्या यशस्करी
गुरु आणि देवांच्या कृपेने मिळालेली विद्या कीर्ती देते.
वेद वेदांगशास्त्राणां तत्त्वं यत्र प्रतिष्ठितम्
वेद, वेदांग आणि शास्त्रांचा खरा अर्थ जिथे आहे, तो तिथेच स्थिर आहे.
ब्राह्मणो जगतां तीर्थं पावनं परमं यतः
ब्राह्मण हा जगासाठी पवित्र आणि सर्वश्रेष्ठ तीर्थ आहे.
पितामहं च प्रणमेत्सर्वादौ मातरं गुरुम्
सर्वप्रथम आजी, आई आणि गुरु यांना वंदन करावं.
मातृमंत्रैश्च प्रथमं प्रणमेद्भक्तिभावतः
आईच्या मंत्रांनी प्रथम भक्तीभावाने वंदन करावं.
दृष्टादृष्टे च स गुरुर्गुरुर्माता तथा गुरुः
दिसणारा असो किंवा नसो, गुरु हा गुरुच असतो; आईसुद्धा गुरु आहे.
मंत्रदाता गुरुः ख्यातस्सप्तमः परिकीर्तितः
मंत्र देणारा गुरु म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि सातवा गुरु मानला जातो.
दृष्टदेवं च यो हित्वा अदृष्टं च निषेवते
जो दिसणाऱ्या देवाला सोडून न दिसणाऱ्या देवाची सेवा करतो,
यथा पिता ज्येष्ठपिता कनीयांश्च तथा द्विजाः 2.1.6.
जसं वडील, मोठे वडील आणि लहान वडील, तसंच द्विज लोक आहेत.
आचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः पिता मूर्तिः प्रजापतेः
गुरु हा ब्रह्माचा रूप आहे; वडील हे प्रजापतीचे रूप आहेत.
पिता मेरुर्व शिष्ठः स्याद्धर्ममूर्तिः सनातनः
वडील हे मेरू पर्वतासारखे श्रेष्ठ आहेत; ते सनातन धर्माचं मूर्तिमंत रूप आहेत.
पितामहं च पित्रग्रे हव्यकव्यैश्च तर्पयेत्
पित्यापूर्वी आजोबांना, आणि पितर व देवांसाठी हविर्कव्य अर्पण करावेत.
तस्य पादोदकस्नानाद्गंगा नार्हति केवलम्
त्यांच्या पायाच्या पाण्याने स्नान केल्याने मिळणारे पुण्य, गंगेच्या स्नानापेक्षा श्रेष्ठ आहे.
द्वात्रिं शत्कुंडकशिलास्पर्शने यादृशं फलम्
बत्तीस पवित्र शिलांना स्पर्श केल्याने जे फळ मिळतं,
शतमातृवरिष्ठाश्च पितामह्याश्च पोषणे
शंभर उत्तम मातांनी आणि आजींनी दिलेलं पोषण,
गुरुवर्णनम् श्रवणेपि च धर्मात्मञ्छ्रूयतां यन्मया पुरा
गुरुचं वर्णन: मी पूर्वी धर्माबद्दल जे ऐकलं, ते ऐका.