साध्वाचारं च प्रच्छाय सेवनं चापि दर्शयेत् 2.1.5.
माणसाने नेहमी चांगली वागणूक दाखवावी आणि योग्य रीतीने आदरपूर्वक सेवा करावी.
जीवेद्देवलवृत्तिर्यः भार्याविपणजीवकः
जो देवळातील सेवा करून किंवा बायकोला विकून आपला उदरनिर्वाह करतो.
षडेव नष्टाः शास्त्रे च न स्वर्गमोक्षभागिनः
शास्त्रानुसार हे सहा जण नष्ट झालेले मानले जातात आणि त्यांना स्वर्ग किंवा मुक्ती मिळत नाही.
भ्रुकुटीकुटिलः क्रुद्धो रुष्टः पंचविधोदितः
जो सतत भुवया वाकवतो, वाकड्या मनाचा आहे, रागीट आहे आणि पाच प्रकारच्या रागाने भरलेला आहे.
निद्रालुर्व्यसनासक्तो मद्यपः स्र्त्रीनिषेवकः
जो झोपेमध्ये गुंतलेला असतो, वाईट सवयींमध्ये आसक्त असतो, दारू पितो आणि स्त्रियांच्या संगतीत असतो.
एकाकी मिष्टमश्नाति वंचकः साधुनिंदकः
जो गोड पदार्थ एकट्याने खातो, फसवणूक करतो आणि सज्जनांची निंदा करतो.
निगमागमतंत्राणि नाध्यापयति यो द्विजः
जो द्विज वेद, आगम आणि तंत्र शिकवत नाही.
श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां नयने द्वे विनिर्मिते
वेद आणि स्मृती हे ब्राह्मणांसाठी दोन डोळे आहेत.
विवादः सोदरैः सार्द्धं पित्रोरप्रियकृद्वदेत्
जो भावांसोबत वाद घालतो आणि आईवडिलांना न आवडणारी वागणूक दाखवतो.
पिशुनो राजगामी च शूद्रसेवक एव च
जो दुसऱ्यांची चुगली करतो, राजाकडे जातो किंवा शूद्राची सेवा करतो.
पक्वान्नं शूद्रगेहे च यो भुंक्ते सकृदेव वा ।। 2.1.5.
जो शूद्राच्या घरी शिजलेले अन्न एकदाही खातो.
अष्टकुष्ठान्वितः कुष्ठी त्रिकुष्ठी शास्त्रनिन्दितः
जो आठ प्रकारच्या कुष्ठरोगाने ग्रस्त आहे, कुष्ठरोगी आहे, तीन प्रकारच्या कुष्ठरोगाने पीडित आहे आणि शास्त्राने निषिद्ध मानला आहे.
कीटवद्भ्रमणं यस्य कुव्यापारी कुपंडितः
ज्याचे वागणे किड्यासारखे आहे, जो चुकीचा व्यापार करतो आणि खोटा पंडित आहे.
अविमुक्तं परित्यज्य योऽन्यदेशे वसेच्चिरम्
जो अविमुक्त क्षेत्र सोडून दुसऱ्या देशात दीर्घकाळ राहतो.
कपोलेन हि संयुक्तो भ्रुकुटीकुटिलाननः
ज्याचा गाल फुगलेला आहे आणि चेहरा सतत भुवया वाकवून वाकडा दिसतो.
ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा नृपदेव स्वमेव च
जो ब्राह्मण, राजा, देव किंवा स्वतःचे धन चोरतो.
संतर्पयति योऽश्नाति यः प्रयच्छति वा क्वचित्
जो कुणालाही कधीही अन्न देतो किंवा खातो, तो इतरांना तृप्त करतो.
अक्षराभ्यासनिरतः पठत्येव न बुध्यते
जो फक्त अक्षरांचा जप करतो, तो फक्त वाचतो पण समजत नाही.
वदत्यन्यत्करोत्यन्यद्गुरुदेवाग्रतो यतः
जो गुरू आणि देव यांच्या उपस्थितीत एक बोलतो आणि दुसरे करतो.
षड्गुणालंकृतेः साधोर्दोषान्मृगयते खलः
सद्गुणांनी सजलेल्यातही दुर्जन दोषच शोधतो.
दैवेन च विहीनो यः कुसंभाषां वदेत्तु यः 2.1.5.
जो दैवाने वंचित आहे किंवा कठोर बोलतो—
चांडालैः सह आलापः पक्षिणां पोषणे रतः
जो चांडाळांशी बोलतो किंवा पक्ष्यांना खाऊ घालण्यात रमतो—
तृणच्छेदी लोष्टमदी वृथा मांसाशनश्च यः
जो गवत कापतो, मातीच्या ढिगात आनंद मानतो किंवा व्यर्थ मांस खातो—
नित्यक्रिया अकुर्वाणो नित्यं स च मलीमसः
जो रोजच्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो, तो नेहमीच अशुद्ध असतो.
अन्यायेन गृहं विंदेदन्यायेन गृहान्धनम्
जो अन्यायाने घर किंवा धन मिळवतो—
देवपुस्तकरत्नानि मणिमुक्ताश्वमेव च
दैवी ग्रंथ, रत्ने, मोती आणि घोडे देखील—
अन्योन्यभावना कार्या स स्तेयी यो न भावयेत्
एकमेकांविषयी सद्भावना ठेवावी; जो ठेवत नाही, तो चोर समजला जातो.
गुरोः प्रसादाज्जयति पित्रोश्चापि प्रसादतः
गुरूंच्या कृपेने आणि वडिलांच्या आशीर्वादाने विजय मिळतो.
न पोषयति दुष्टात्मा स स्तेयी चापरः स्मृतः
जो दुष्ट मनुष्याला पोसत नाही, तोही चोर म्हणून ओळखला जातो.
उपकारिजनं प्राप्य न करोति परिष्क्रियाम्
उपकार करणाऱ्याची भेट झाली तरी जो सेवा करत नाही—