पूजयित्वा द्विजान्देवाः स्वर्गं भुञ्जंति चाक्षयम् 2.1.5.
द्विजांची पूजा केल्यावर देव अक्षय स्वर्गाचा अनुभव घेतात.
यस्य विप्राः प्रसीदंति तस्य विष्णुः प्रसीदति
ज्याच्यावर ब्राह्मण प्रसन्न होतात, त्याच्यावर विष्णूही प्रसन्न होतो.
यस्माद्विष्णुमुखाद्विप्रः समुद्भूतः पुरा द्विजाः
पूर्वी विष्णूच्या मुखातून ब्राह्मण उत्पन्न झाले म्हणून,
तस्माद्विप्रमुखे वेदाश्चार्पिताः पुरुषेण हि
म्हणून परमेश्वराने वेद ब्राह्मणांच्या हाती दिले.
पितृयज्ञविवाहेषु वह्निकार्येषु शांतिषु
पितृयज्ञ, विवाह, अग्निकर्म आणि शांतिसंस्कार यांसारख्या विधींमध्ये,
देवा भुञ्जंति हव्यानि बलिं प्रेतादयोऽसुराः
देवता हविर्भाग घेतात आणि भूत, पितर, राक्षस यांना त्यांचा हिस्सा मिळतो.
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च यो ददयाद्यज्ञकर्मसु
जो कोणी यज्ञकर्मात देव आणि पितरांना अर्पण करतो,
विना विप्रं च यो धर्मः प्रयासफलमात्रकः
ब्राह्मणांशिवाय केलेला धर्मकर्म फक्त श्रमाचे फळ देते.
तस्माद्ब्राह्मणमाहूय तस्य पूजां च कारयेत्
म्हणून ब्राह्मणाला बोलवून त्याची पूजा करावी.
श्रद्धया च द्विजं दृष्ट्वा प्रकुर्यादभिवादनम्
श्रद्धेने द्विजाला पाहिल्यावर त्याला नमस्कार करावा.
अनभिवादिनां विप्रे द्वेषादश्रद्धयापि च । 2.1.5.
जो द्वेषाने किंवा श्रद्धा नसल्याने ब्राह्मणाला नमस्कार करत नाही,
आयुर्वृद्धिर्यशोर्वृद्धिर्वृद्धिर्विद्याधनस्य च
त्याचे आयुष्य, कीर्ती, विद्या आणि धन यांत घट होते.
न विप्रपादोदककर्दमानि न वेदशास्त्रप्रतिगर्जितानि
ब्राह्मणाच्या पायातील पाणी किंवा वेदशास्त्रांचा गडगडाट,
षद्विंशतिदोषमाहुर्नरा नरकभीरवः
नरकाला घाबरणारे लोक मनुष्यात छवीस दोष सांगतात.
ते स्वर्गे पितृलोके च ब्रह्मलोकेष्ववस्थिताः
हे दोष स्वर्ग, पितृलोक आणि ब्रह्मलोकात स्थिर आहेत.
अन्यथा न वसेद्वासस्तस्मात्स्तेयी न पालयेत्
अन्यथा तिथे राहू नये; म्हणून चोराला संरक्षण देऊ नये.
पापिष्ठो नष्टकष्टौ च रुष्टो दुष्टश्च मुक्तकः
अती पापी, नष्ट झालेला, दुःखी, रागीट, वाईट आणि मुक्त,
चण्डः खण्डश्च वक्ता च दत्तस्यापहरस्तथा
क्रूर, तुटलेला, बोलणारा आणि दिलेले परत घेणारा,
मलीमसश्च ते दोषाः षड्विंशतिरमी मताः
आणि अपवित्र—हे छवीस दोष मानले जातात.
शृणुध्वं द्विजशार्दूलाः शास्त्रेस्मिन्ब्रुवतः क्रमात्
द्विजश्रेष्ठांनो, या शास्त्रात मी क्रमाने सांगतो, ऐका.
पशुश्चतुर्विधश्चैव कृपणोपि हि वै द्विधा 2.1.5.
प्राणी चार प्रकारचे असतात, आणि कंजूष दोन प्रकारचे असतात.
कष्टः स्यात्पञ्चधा ज्ञेयो रुष्टोपि स्याद्द्विधा द्द्विजाः ।। दुष्टः स्यात्षड्विधो ज्ञेयः पुष्टश्चैव भवेद्द्विधा
कठोर माणूस पाच प्रकारचा ओळखावा, आणि रागी दोन प्रकारचा असतो, हे द्विजांनो. वाईट माणूस सहा प्रकारचा ओळखावा, आणि पुष्ट माणूस दोन प्रकारचा असतो.
हृष्टश्चाष्टविधः प्रोक्तः कुण्ठश्चैव त्रिधोदितः
आनंदी माणूस आठ प्रकारचा सांगितला आहे, आणि मंद माणूस तीन प्रकारचा आहे.
द्वौ चण्डौ चपलश्चैकावण्डचण्डो द्विगुर्भवेत्
दोन रागी असतात, चंचल एकच असतो; आंधळा-रागी दोन प्रकारचा असतो.
वाचालश्च कदर्यश्च क्रमात्त्रिभिरुदाहृतः
बडबड्या आणि कंजूष हे अनुक्रमे तीन प्रकारचे सांगितले आहेत.
द्वावेकौ चतुरश्चैव स्तेयी चैकविधो भवेत्
दोन एकटे असतात, आणि चार प्रकारचेही असतात; चोर एकच प्रकारचा असतो.
सम्यग्यस्य परिज्ञानं नरो देवत्वमाप्नुयात्
ज्याचं ज्ञान योग्य आहे, तो मनुष्य देवपदाला पोहोचतो.
उच्चासनं गुरोरग्रे तीर्थयात्रां करोति यः
जो गुरूच्या समोर उंच आसनावर बसतो किंवा तीर्थयात्रेला जातो—
निमज्ज्य तीर्थे विधिवद्ग्राम्यधर्मेण वर्तयन्
जो विधीपूर्वक तीर्थात स्नान करून, जगातील नियमांप्रमाणे वागतो—
वाचैव मधुरा श्लक्ष्णा हृदि हालाहलं विषम्
जरी बोलणे गोड आणि मृदू असले, तरी मनात हलाहलसारखे विष असते.