तस्मात्तेषां विघातार्थं प्रवराश्च भवामहे
म्हणून त्यांना थांबवण्यासाठी आम्ही श्रेष्ठ झालो.
संमंत्र्यैवं ततः स्कंदो वामपार्श्वे रवेः स्थितः
अशा प्रकारे चर्चा करून, स्कंद रविच्या डाव्या बाजूला उभा राहिला.
उक्तश्च स तदार्केण त्वं प्रजादंडनायकः
त्या वेळी अर्काने त्याला सांगितले, "तू प्रजांचा दंडनायक आहेस."
लिखते यः प्रजानां च सुकृतं यच्च दुष्कृतम्
तो लोकांची चांगली आणि वाईट कर्मे लिहून ठेवतो.
आश्विनौ चापि सूर्यस्य पार्श्वयोरुभयोः स्थितौ 1.124.
दोन अश्विनी सुद्धा सूर्याच्या दोन्ही बाजूंना उभे आहेत.
द्वारपालौ स्मृतौ तस्य राज्ञः श्रेष्ठौ महाबलौ
ते त्या राजाचे दोन बलवान आणि श्रेष्ठ द्वारपाल म्हणून ओळखले जातात.
राजृदीप्तौ स्मृतो धातुर्नकारस्तस्य प्रत्ययः तस्मात्स कार्तिकेयस्तु नाम्ना राज्ञ इति स्मृतः
राजा तेजस्वी म्हणून ओळखला जातो; 'न' हा त्याचा प्रत्यय आहे. म्हणून कार्तिकेयाला 'राजा' हे नाव मिळाले आहे.
स्रु गतौ च स्मृतो धातुर्यस्य स प्रत्ययः स्मृतः
'स्रु' हा धातू गती दर्शवतो आणि त्याचा प्रत्यय तसाच ओळखला जातो.
प्रथमं यद्भवेद्द्वारं धर्मार्थाभ्यां समाश्रितम्
पहिलं द्वार धर्म आणि अर्थासाठी स्थापन केलं आहे.
द्वितीयायां तु कक्षायामप्रधृष्टौ व्यवस्थितौ
दुसऱ्या कक्षेत दोन अजिंक्य उभे आहेत.
वर्णस्य शबलत्वाच्च यमः कल्माष उच्यते
त्याच्या रंगातील डागाळेपणामुळे यमाला 'कल्माष' असे म्हणतात.
स्थितो दक्षिणत तस्य दंडहस्तसमन्वितः
तो दक्षिणेला उभा असतो आणि त्याच्या हातात दंड असतो.
कुबेरो धनदो ज्ञेयो हस्तिरूपो विनायकः कुबेरः कुशरीरत्वात्स नाम्ना धनदः स्मृतः
कुबेर हा धन देणारा म्हणून ओळखला जातो, त्याचे रूप हत्तीप्रमाणे आहे; त्याच्या खरड शरीरामुळे त्याला 'धनद' असे नाव मिळाले आहे.
नायकः सर्वसत्त्वानां तेन नायक उच्यते
तो सर्व जीवांचा नायक आहे, म्हणून त्याला 'नायक' म्हणतात.
रैवतश्चैव दिंडिश्च तौ रवेः पूर्वतः स्थितौ 1.124.
रैवत आणि डिंडी हे दोघेही सूर्याच्या पूर्वेला उभे आहेत.
प्लुतं गच्छत्यसौ यस्मात्सर्वलोकनमस्कृतः
तो वेगाने जातो म्हणून सर्व लोक त्याचा सन्मान करतात.
डीङ्गतावस्य वै धातोर्दिंडिशब्दो निपात्यते
त्याच्या मूळ अवस्थेमुळे 'डिंडी' हे नाव पडले आहे.
इत्येते प्रवराः प्रोक्ता धात्वर्था नैगमैः शुभैः
अशा प्रकारे हे श्रेष्ठ लोक शुभ वेदांमधून सांगितले गेले आहेत.
अश्विनौ तौ ततो ज्ञेयौ दंडनायकपिंगलौ
यानंतर दोन अश्विनी दंडनायक आणि पिंगळ या नावांनी ओळखले जातात.
रेवतश्चैव दिंडिश्च इत्येते प्रवरा मया
रैवत आणि डिंडी हे श्रेष्ठ लोक मी सांगितले आहेत.
इत्येभिर्नामभिस्त्वन्ये दानवानां जिघांसया
या नावांनी इतर लोकही दानवांचा नाश करण्याच्या इच्छेने ओळखले जातात.
सरूपाश्चान्यरूपाश्च विरूपाः कामरूपिणः
काहींची रूपे सारखी आहेत, काही वेगळी, तर काही विकृत असून इच्छेनुसार रूप धारण करतात.
धातुर्दिविति वै प्रोक्तो क्रीडायां स तु उच्यते
'दिव' हा मूळ शब्द खेळाच्या अर्थाने वापरला जातो.
ऋचो यजूंषि सामानि यान्युक्तानीह वै मया
ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदातील जे मंत्र मी येथे सांगितले आहेत.
ते श्रुत्वाराध्य देवेशं संसिद्धा दिवि संस्थिताः ।। 1.124.
ते ऐकून आणि देवेशाची पूजा करून, ते सिद्धी प्राप्त करून स्वर्गात स्थिर झाले.
इति श्रीभविष्ये महापुराणे ब्राह्मे पर्वणि सप्तमीकल्पे ब्रह्मर्षिसंवादे प्रवरवर्णनं नाम चतुर्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणातील ब्राह्म पर्व, सप्तमी कल्प, ब्रह्मर्षी संवादात 'श्रेष्ठ लोकांचे वर्णन' नावाचा एकशे चोवीसवा अध्याय संपला.
पातालवर्णनम् ॐ नमः कमलदलनयनाभिरामाय स्वच्छं चंद्रावदातं कविकरमकरक्षोभसंजातफेनं बक्षोद्भूतिप्रसूक्तैर्व्रतनियमपरैः सेवितं विप्रमुख्यैः
ॐ कमलाच्या पाकळ्यांसारख्या सुंदर डोळ्यांना वंदन असो; जो चंद्रासारखा स्वच्छ आणि उजळ आहे, कवींनी केलेल्या स्तुतींमुळे त्याच्यात निर्माण झालेली फेस, व्रत आणि नियम पाळणाऱ्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी अर्पण केलेली सेवा त्याला मिळते.
१ जयति भुवनदीपो भास्करो लोककर्ता जयति च शितिदेहः शार्ङ्गधन्वा मुरारिः
संपूर्ण जगाचा दीपक असलेला सूर्य, सर्वांचा कर्ता, याला विजय असो; आणि शुभ्र देह असलेला, शार्ङ्ग धनुष्यधारी, मुराचा शत्रू, त्यालाही विजय असो.
नमस्कृत्याप्रमेयाय देवाय ब्रह्मरूपिणे
अमाप्य अशक्य अशक्य देव, ब्रह्मरूप असलेल्या त्या देवाला वंदन करून,
पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रौमहर्षणिम्
त्यांनी पवित्र पुराणसंग्रहाबद्दल रोमहर्षण यांना विचारले.