सुमंतुरुवाच तथा चाश्वयुजे मासि पञ्चम्यां कुरुनंदन
सुमंतु म्हणाले: अशाच प्रकारे, आश्विन महिन्यातील पंचमीला, हे कुरुनंदना—
घृतोदकाभ्यां पयसा स्नपयित्वा विशांपते
तुप, पाणी आणि दूध यांनी त्यांना स्नान घालावे, हे लोकाधिपती—
यस्त्वस्यां विधिवन्नागाञ्छुचिर्भक्त्या समन्वितः
जो कोणी या दिवशी शुद्ध आणि भक्तीभावाने योग्य पद्धतीने नागांची पूजा करतो—
नागाः प्रीता भवंतीह शांतिमाप्नोति वा विभो
नाग येथे प्रसन्न होतात आणि खरोखरच, हे महाबळा, त्याला शांती प्राप्त होते.
इत्येष कथितो वीर पञ्चमीकल्प उत्तमः । यत्रायमुच्यते मंत्रः सर्वसर्पनिषेधकः
हे वीर, या पंचमीच्या उत्तम विधीचे वर्णन येथे झाले असून, सर्व सर्पांचा नाश करणारा हा मंत्र येथे सांगितला आहे.
ॐ कुरुकुल्ले फट् स्वाहा
ॐ कुरुकुले फट् स्वाहा
ब्रह्मोवाच व्योम्नः परं तिष्ठति यस्तु मग्नः स मुच्यते रुद्र इहापि दिंडी
ब्रह्मा म्हणाले: जो आकाशाच्या पलीकडे उभा आहे—तो जरी पडला असला तरी, हे रुद्र, येथेही, हे डिंडी, त्याची मुक्तता होते.
स्थित्वा पुरा ब्रह्मशिरः किलासौ प्रगृह्य तत्तस्य शिरःकपालम्
पूर्वी त्याने ब्रह्माचा शिर उचलले आणि ते शिरकपाल त्याचेच झाले.
नग्नो यदा दारुवने मुनीनां दृष्ट्वा च तं भैक्ष्यचरं सुरेशम् विहाय दिंडिः स तु तान्सुरर्षींस्ततो रवेर्लोकमथाजगाम
जेव्हा तो दारूवनात नग्न अवस्थेत भिक्षा मागत असताना ऋषींनी पाहिला, तेव्हा तो देवांचा स्वामी डिंडी त्यांना सोडून सूर्यलोकात गेला.
आगच्छमानं प्रमथास्तमूचुर्देवेश नित्यं भ्रमसे किमर्थम्
तो येत असताना प्रमथांनी त्याला विचारले: 'हे देवाधिदेव, तू नेहमी का भटकतोस?'
ते भूय ऊचुः प्रमथास्तमेवमत्रैव तिष्ठस्व रवेः पुरस्तात्
पुन्हा प्रमथांनी त्याला सांगितले: 'इथेच, सूर्याच्या समोर राहा.'
इत्येवमुक्तः प्रमथैस्तु रुद्रस्तत्रैव तस्थौ रवितोषणाय
प्रमथांनी असे सांगितल्यावर रुद्र तिथेच सूर्याला संतुष्ट करण्यासाठी थांबला.
उक्तः स तुष्टेन ततः सवित्रा प्रीतोस्मि देवागमनात्तवाहम्
सवितृ देव आनंदित होऊन म्हणाले, "तू देवांमध्ये आला आहेस याचा मला फार आनंद झाला आहे."
अष्टादशैते प्रमथास्तु भानोश्चतुर्दशान्ये तु रवे रथस्थाः
हे अठरा प्रमथ भानूचे आहेत आणि इतर चौदा रविच्या रथात आहेत.
यक्षौ च सिद्धौ च निशाचरौ चादित्यात्मजावप्सरसां प्रधानौ 1.124.
यक्ष, सिद्ध आणि रात्री हिंडणाऱ्या प्राण्यांमध्ये, आदित्याचे दोन पुत्र आहेत, जे अप्सरांचा प्रमुख आहेत.
इत्यादिदेवप्रवरास्तु सर्वे धात्वर्थशब्दैश्च भवंति सिद्धाः
अशा प्रकारे हे सर्व श्रेष्ठ देव धातूच्या अर्थाने येणाऱ्या शब्दांनी सिद्ध होतात.
यतश्च कौतुकं ब्रह्मन्नस्माकमिह जायते
म्हणून, हे ब्रह्मन्, आमच्यात येथे कुतूहल निर्माण होते.
ब्रह्मोवाच भूयस्तव प्रवक्ष्यामि दंडनायकपिंगलौ
ब्रह्मा म्हणाले, मी तुला दंडनायक आणि पिंगळा यांच्याबद्दल पुन्हा सांगतो.
मया सह समागम्य पुरा देवैर्विचारितम्
पूर्वी मी आणि देवांनी एकत्र येऊन विचार केला होता.
ते तु लब्धवरा भूत्वा अमात्याद्या ह्यभीक्ष्णशः
वर मिळवून, ते मंत्री आणि इतर वारंवार सामर्थ्यवान झाले.
तस्मात्तेषां विघातार्थं प्रवराश्च भवामहे
म्हणून त्यांना थांबवण्यासाठी आम्ही श्रेष्ठ झालो.
संमंत्र्यैवं ततः स्कंदो वामपार्श्वे रवेः स्थितः
अशा प्रकारे चर्चा करून, स्कंद रविच्या डाव्या बाजूला उभा राहिला.
उक्तश्च स तदार्केण त्वं प्रजादंडनायकः
त्या वेळी अर्काने त्याला सांगितले, "तू प्रजांचा दंडनायक आहेस."
लिखते यः प्रजानां च सुकृतं यच्च दुष्कृतम्
तो लोकांची चांगली आणि वाईट कर्मे लिहून ठेवतो.
आश्विनौ चापि सूर्यस्य पार्श्वयोरुभयोः स्थितौ 1.124.
दोन अश्विनी सुद्धा सूर्याच्या दोन्ही बाजूंना उभे आहेत.
द्वारपालौ स्मृतौ तस्य राज्ञः श्रेष्ठौ महाबलौ
ते त्या राजाचे दोन बलवान आणि श्रेष्ठ द्वारपाल म्हणून ओळखले जातात.
राजृदीप्तौ स्मृतो धातुर्नकारस्तस्य प्रत्ययः तस्मात्स कार्तिकेयस्तु नाम्ना राज्ञ इति स्मृतः
राजा तेजस्वी म्हणून ओळखला जातो; 'न' हा त्याचा प्रत्यय आहे. म्हणून कार्तिकेयाला 'राजा' हे नाव मिळाले आहे.
स्रु गतौ च स्मृतो धातुर्यस्य स प्रत्ययः स्मृतः
'स्रु' हा धातू गती दर्शवतो आणि त्याचा प्रत्यय तसाच ओळखला जातो.
प्रथमं यद्भवेद्द्वारं धर्मार्थाभ्यां समाश्रितम्
पहिलं द्वार धर्म आणि अर्थासाठी स्थापन केलं आहे.
द्वितीयायां तु कक्षायामप्रधृष्टौ व्यवस्थितौ
दुसऱ्या कक्षेत दोन अजिंक्य उभे आहेत.