आचारहीनं न पुनंति वेदा यद्यप्यधीताः सह षड्भिरङ्गैः
योग्य वर्तन नसलेल्या माणसाला, सहा अंगांसह वेद शिकले तरी, वेद शुद्ध करत नाहीत.
कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ वा यथा पयः
जसे कवटीतले पाणी किंवा कुत्र्याच्या तोंडातील दूध.
वृत्तं यत्नेन संरक्षेद्वित्तमेति प्रयाति च
आपले वर्तन जपावे; संपत्ती येते आणि जाते.
एवमाचारधर्मस्य मूलं राजन्कुलस्य च 4.205.
राजा, आचारधर्म हेच कुळाचे मूळ आहे.
किं कुलेनोपदिष्टेन् विपुलेन दुरात्मनाम्
वाईट लोकांनी शिकवलेल्या मोठ्या कुळाचा उपयोग काय?
हीनजातिप्रसूतोपि शौचाचारसमन्वितः
जरी कोणी नीच जातीत जन्मला तरी, जर त्याच्यात शुद्धता व चांगले वर्तन असेल,
न कुलं कुलमित्याहुराचारः कुलमुच्यते
फक्त कुळ असणं म्हणजे कुळ नाही; चांगला आचार हाच खरा कुळ मानला जातो.
सर्वं धर्ममयः कोऽत्र सदाचारः प्रकीर्तितः
सगळं धर्मानं व्यापलेलं आहे; इथे चांगला आचार म्हणजे नेमकं काय हे सांगितलं आहे.
साधूनां च यथा वृत्तं स सदाचार उच्यते
सज्जन लोक जसं वागतात, तसंच वर्तन म्हणजे चांगला आचार होय.
तस्मात्कुर्यादिहाचारं य इच्छेद्गतिमात्मनः
म्हणून ज्याला आपल्या आत्म्याचं कल्याण हवं आहे, त्यानं इथे चांगला आचार पाळावा.
अदृष्टमश्रुतं वेदं पुरुषं धर्मचारिणम्
जो माणूस धर्माचं पालन करतो, तो जरी कुणाला दिसत नसलं किंवा ऐकू येत नसलं, तरी तो वेद जाणतो.
ये नास्तिका नैष्ठिकाश्च गुरुशास्त्रातिलंघिनः
जे नास्तिक आहेत, जे ठामपणे नास्तिक आहेत आणि जे गुरु व शास्त्र यांच्या शिकवणीचं उल्लंघन करतात—
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थावनुचिन्तयेत् 4.205.
ब्रह्ममुहूर्ताला उठावं आणि धर्म व अर्थ याचा विचार करावा.
उदङ्मुखो दिवारात्रावुत्सर्गं दक्षिणामुखः
दिवस-रात्री उत्तर दिशेला तोंड करून शौच करावं; दक्षिणेकडे तोंड करून मलविसर्जन करावं.
एवमेवोत्तरां संध्यां समुपासीत वाग्यतः
त्याचप्रमाणे, संध्याकाळची संध्या शांतपणे, मौन पाळून करावी.
ऋषयो दीर्घतपसा दीर्घमायुरवाप्नुयुः
ऋषी लोक दीर्घ तप करून दीर्घायुष्य मिळवतात.
सर्वांस्तान्धार्मिको राजा शूद्रकर्मणि योजयेत्
धार्मिक राजा अशा सर्व लोकांना शूद्राच्या कामात लावावा.
शिरसा प्रावृतेनैव समास्तीर्य तृणैर्महीम्
डोकं झाकून, गवत पसरून त्यावर बसावं.
न मूत्रमधितिष्ठेत न कृष्टे न च गोव्रजे
नांगरलेली जमीन किंवा गोठ्यात उभं राहून लघवी करू नये.
कृतशौचावशिष्टाश्च वर्जयेत्पञ्च वै मृदः
शौच केल्यावर उरलेली पाच प्रकारची माती टाळावी.
कुर्वीत सम्यगाचम्य तद्वदन्नभुजि क्रियाम्
तोंड व्यवस्थित धुवून, जेवणासारख्या कृती कराव्यात.
आचामेत्प्रयतः सम्यक्प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपि वा
पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, स्वच्छपणे तोंड धुवावं.
तत्सांनिध्ये गृहस्थस्य सिद्धिरत्र परत्र च 4.205.
गृहस्थाच्या उपस्थितीत, या जगात आणि पुढच्या जन्मातही यश मिळतं.
अर्धेनाहारचरणनित्यनैमित्तिकांतकम्
अर्ध्या प्रमाणात, रोजचं व निमित्तिक कर्तव्य अन्नाशी संबंधित पाळावं.
तत्संसिद्धौ हि सिद्ध्यन्ति धर्मकामादयो नृप
हे राजन्, जेव्हा ते साध्य होते, तेव्हा धर्म, काम आणि इतर सर्व उद्दिष्टेही पूर्ण होतात.
पूर्वाह्न एव कार्याणि देवतानां च पूजनम्
सकाळच्या वेळीच आपली कर्तव्ये आणि देवतांची पूजा करावी.
उच्छिष्टोत्सर्जनं दूरात्सदा कार्यं हितैषिणा
जो आपले भले इच्छितो त्याने उरलेले अन्न आणि कचरा नेहमी दूर फेकावा.
नित्योच्छिष्टः संकरकृन्नेहायुर्विंदते महत्
जो नेहमी अपवित्र राहतो आणि इथे अस्वच्छता पसरवतो, त्याचे आयुष्य मोठ्या प्रमाणात कमी होते.
उदक्यादर्शनस्पर्शं कुर्यात्संभाषणं न च
पाणी आणणाऱ्या स्त्रीला पाहावे किंवा स्पर्श करावा, पण तिच्याशी बोलू नये.
नाधितिष्ठेच्छकृन्मूत्रे केशभस्मकपालिकान्
मल, मूत्र, केस, राख किंवा फुटलेल्या मडक्यांवर बसू नये.