ततो यज्ञावसाने तु दीनांधादीञ्जडान्कृशान्
मग यज्ञाच्या शेवटी, गरीब, आंधळे, मुके आणि कृश अशांना.
अनेनैव विधानेन संकल्प्य रथमुत्तमम्
ह्याच पद्धतीने, उत्तम रथ दानाचा संकल्प करावा.
तदेव होमद्रव्यं च होममंत्रास्त एव हि
तेच होमद्रव्य आणि तेच यज्ञमंत्र वापरावेत.
हयौ लक्षणसंयुक्तौ खलीनालंकृताननौ
शुभ चिन्ह असलेले घोडे, सजवलेल्या लगाम आणि मुखपट्या घातलेल्या.
सुप्रग्रहयुतौ योज्यौ दाता तस्मिन्नथोत्तमे
सुशिक्षित आणि योग्यरीत्या जुळवलेले, दाता त्या उत्तम रथाला जोडावे.
नमोस्तु ते वेदतुरंगमाय त्रयीमयाय त्रिगुणात्मकाय 4.180.
तुला नमस्कार असो, वेदस्वरूप अश्वा, त्रयीमय आणि त्रिगुणधारी.
रथोऽयं सविता साक्षाद्वेदाश्चामी तुरंगमाः
हा रथ म्हणजेच साक्षात् सूर्य आहे आणि त्याचे घोडे म्हणजे वेदच आहेत.
इत्युच्चार्य ततस्तस्मिन्रथे ब्राह्मणसत्तमम्
असे म्हणून त्या रथावर श्रेष्ठ ब्राह्मण बसले.
अनेन विधिना यस्तु दद्याद्वाजिरथं बुधः
जो बुद्धिमान माणूस या पद्धतीने घोड्यांचा रथ दान करतो—
सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वामयविवर्जितः
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि त्याला कोणताही आजार राहत नाही.
अप्सरोगणसंकीर्णे विमाने सूर्यवर्चसे
अप्सरांचा समूह असलेल्या तेजस्वी विमानात—
पुण्यक्षयादिहाभ्येत्य राजा भवति धार्मिकः
पुण्य संपल्यावर तो इथे येतो आणि धर्मशील राजा होतो.
गजेनैकेन निर्दिष्टः कश्चिद्गजरथो नृप
एखाद्या राजाचा एक हत्ती असलेला रथ सांगितला आहे.
दानमंत्रास्त एवोक्ताः फलं तत्र निगद्यते
दानासाठीचे मंत्र सांगितले गेले; आता त्याचे फळ सांगतो.
यच्छंति ये रथवरं सुधुराक्षचक्रं विक्रांतवारणयुतं तुरगान्वितं वा
जे लोक मजबूत धुरा आणि चाक असलेला, बलवान हत्ती किंवा घोडे जोडलेला सुंदर रथ दान करतात—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे गजरथा श्वरथदानविधिवर्णनं नामाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वातील श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'गजरथ व अश्वरथ दानविधीचे वर्णन' हा एक्याऐंशीवा अध्याय येथे संपला.
कालपुरुषदानविधिवर्णनम् युधिष्ठिर उवाच दानान्यन्यानि मे कृष्ण कथयस्व यदूत्तम
कालपुरुष दानविधीचे वर्णन
संसारसागरोत्तारहेतुभूतोऽसि माधव
युधिष्ठिर म्हणाला— हे कृष्ण, यदुकुळातील श्रेष्ठ, मला इतर दानांची माहिती सांग.
पुनरेव प्रवक्ष्यामि यद्यस्ति तव कौतुकम्
माधव, तू संसाररूपी समुद्रातून तारण्यासाठी कारणीभूत आहेस.
कथितानि मया तुभ्यं कथयिष्यामि यानि च
माझ्यात अजून काही जिज्ञासा असेल तर मी पुन्हा सांगीन.
काम्यो दानविधिः पार्थ क्रियमाणः प्रयत्नतः
मी तुला जे सांगितले आणि जे सांगणार आहे, ते सर्व मी सांगतो.
ज्ञेयं निष्कशतं सर्वदानेषु विधिरुत्तमः
हे पार्था, इच्छित दानाची पद्धत जेव्हा मनापासून केली जाते— ती सर्व दानांमध्ये श्रेष्ठ समजावी.
एवं वृक्षरथेंद्राणां धेनोः कृष्णाजिनस्य च
झाडांच्या रथांसाठी, गायींसाठी आणि कृष्णमृगाच्या कातडीसाठी अशीच पद्धत आहे.
अतोऽन्यूनेन यो दद्यान्महादानं नराधिप
जो राजा यापेक्षा कमी न करता मोठे दान देतो—
आदौ तावत्प्रवक्ष्यामि कालाख्यं पुरुषं तव
सुरुवातीला मी तुला काळ नावाच्या पुरुषाची माहिती सांगतो.
अर्ध्यप्रदानमंत्रोक्त मात्मप्रतिकृतिस्तथा 4.181.
मंत्र सांगितल्याप्रमाणे अर्घ्य द्यावे आणि स्वतःची प्रतिमा ठेवावी.
सर्वदानोत्तमं राजन्कृष्णाजिनमथाष्टमम्
राजा, सर्व दानांमध्ये आठवे म्हणजे कृष्णमृगचर्म हे श्रेष्ठ आहे.
एतत्ते दानदशकं वेद्मि पार्थिवसत्तम
हेच दहा प्रकारचे दान मी जाणतो, राजांमध्ये श्रेष्ठ.
दानादृते नोपकारो विद्यते धनिनोऽपरः
दानाशिवाय श्रीमंतांना दुसऱ्या कुठल्याही प्रकारे उपकार करता येत नाही.
कूप उल्लिख्यमानोऽपि भवत्येव बहूदकः
कूपातून पाणी काढले तरी तो नेहमी पाण्याने भरलेला असतो.