चतुश्चारणिकास्तत्र होमं कुर्युर्द्विजोत्तमाः
तेथे चार आचार्यांसह श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी होम करावा.
प्रचरेयुर्द्विजास्तत्र उपाध्यायसमन्विताः
तेथे ब्राह्मणांनी उपाध्यायांसह पुढे जावे.
इतरेषां तु पञ्चैव कुर्युर्यज्ञमतंद्रिताः
इतरांसाठी पाच जण यज्ञात दक्षतेने विधी पार पाडतात.
ब्रह्मविष्णुशिवानां च तन्नाम्ना जुहुयात्तिलान्
ब्रह्मा, विष्णु आणि शिव यांच्या नावाने तिळांची आहुती द्यावी.
रुद्रजापस्तु कर्तव्यस्तस्यैवानंतरं द्विजैः
यानंतर ब्राह्मणांनी लगेच रुद्रजप करावा.
ब्रह्मांडं पूजयेद्भक्त्या गृहीतकुसुमांजलिः
फुलांनी अंजली धरून भक्तीने ब्रह्मांडाची पूजा करावी.
वाङ्मयांत निमग्नाय ब्रह्मांड शुभकृद्भव 4.177.
शब्दांच्या शेवटी मग्न असलेल्या ब्रह्मांड, तू शुभ घडव.
तानि सर्वाणि मे तुष्टिं प्रयच्छत्वतुलां सदा
ही सर्व गोष्टी मला नेहमी अद्वितीय समाधान देऊ देत.
नक्षत्राणि तथा नागा ऋषयो मरुतस्तथा
नक्षत्रे, नाग, ऋषी आणि मरुतगण हे सर्व—
इत्युच्चार्य ततो दद्याद्ब्रह्मांडं सर्वकामदम्
असे उच्चारून, सर्व इच्छा पूर्ण करणारे ब्रह्मांड द्यावे.
अनेन विधिना दत्त्वा यत्पुण्यं स्यान्नरोत्तम
हे श्रेष्ठ पुरुषा, या पद्धतीने दान दिल्यास जो पुण्यफळ मिळते—
आसीदादियुगे राजा सुद्युम्नो नाम भारत
आदिकाळी, भारतवंशीय सुध्युम्न नावाचा एक राजा होता.
ततः संस्थाप्य तनयं राजा राज्ये वनं ययौ
नंतर त्या राजाने आपल्या मुलाला राज्यावर बसवले आणि स्वतः वनात गेला.
प्रविश्य च वनं घोरं तपस्तीव्रं चचार ह
तो भयंकर वनात जाऊन कठोर तपश्चर्या करू लागला.
कालेन महता राजा दिष्टांतमगमत्पुरा
खूप काळानंतर त्या राजाचा निश्चित अंत आला.
अतीत्य शक्रलोकादीन्ब्रह्मलोकमितो गतः
इंद्रादी लोकांना मागे टाकून, तो इथून ब्रह्मलोकात गेला.
दिव्यं कनकचित्रांगं रत्नालंकृतविग्रहम् 4.177.
त्याचे देह दिव्य, सोन्याच्या चिन्हांनी आणि रत्नांनी सुशोभित झाले होते.
आस्ते चानुदिनं सोऽथ दिव्यभोगविवर्जितः
तो तिथे दररोज राहू लागला, पण त्याला दिव्य सुखांचा अनुभव मिळत नव्हता.
बुभुक्षया नरश्रेष्ठ तथात्यंतपिपासया
हे श्रेष्ठ पुरुषा, त्याला भूक आणि तीव्र तहानेने फार त्रास झाला.
भगवन्ब्रह्मलोकोऽयं सर्वदोषविवर्जितः
त्याने म्हटले, 'भगवन्, हा ब्रह्मलोक सर्व दोषांपासून मुक्त आहे.'
केन कर्म विपाकेन क्षुधा मे नापसर्पति
'माझ्या भुकेचे कारण कोणत्या कर्माच्या फळामुळे दूर होत नाही?'
नैव दत्तं तु बहुलमात्मवादरतेन वै
'मी स्वार्थी विचारांनी गुंतून राहिल्यामुळे फारसे दान दिले नाही.'
दानं बंधात्मकं मत्वा तस्माद्दत्तं त्वया न हि
'दान म्हणजे बंधन आहे असे समजून, म्हणून तू दान केले नाहीस.'
उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि
'उपदेश देऊन तू कृपा करावी.'
प्रयच्छ द्विजमुख्यानां तेन तृप्तिमवाप्स्यसि
'श्रेष्ठ ब्राह्मणांना दान दे; त्यामुळे तुला समाधान मिळेल.'
इत्युक्तः सम्यगागत्य मर्त्यलोकं महीपतिः
असे सांगितल्यावर, तो राजा योग्य प्रकारे पुन्हा मर्त्यलोकात आला.
स जगाम पुनः स्वर्गं लेभे तृप्तिं च शाश्वतीम् 4.177.
मग तो पुन्हा स्वर्गात गेला आणि त्याला शाश्वत समाधान मिळाले.
ब्रह्मांडं यः प्रयच्छेत तेन दत्तं चराचरम्
जो कोणी ब्रह्मांड दान करतो, त्याच्या दानाने सगळे चराचर दिले जाते.
तारयेत्कुलजान्दत्त्वा भविष्यांश्च न संशयः
हे दान योग्य कुटुंबाला दिल्यास, त्या कुटुंबाचा आणि त्यांच्या पुढच्या पिढ्यांचाही उद्धार होतो, यात काहीच शंका नाही.
पुनर्मानुष्यमभ्येत्य धार्मिको जायते कुले
पुन्हा मानव जन्म मिळाल्यावर, तो मनुष्य धर्मशील कुटुंबात जन्म घेतो.