येनोपायेन जायंते मत्तुल्या मानवा भुवि
ज्या कोणत्याही उपायांनी माझ्यासारखे माणसे या पृथ्वीवर जन्म घेतात,
न व्रतैनोपवासैश्च न तीर्थगमनैरपि
ते व्रतांनी, उपवासांनी किंवा तीर्थयात्रांनी होत नाही.
प्राप्यते मम लोकोऽयं दुष्प्राप्यस्त्रिदशैरपि
माझे लोक मिळवता येत नाहीत; ते देवांनाही सहज मिळत नाही.
प्रयाति ब्रह्मसालोक्यं श्रुतिरेषा सनातनी
कोणी ब्रह्माशी एकरूपता मिळवतो; हीच सनातन शिकवण आहे.
दानं हिरण्यगर्भाख्यं कथ्यमानं निबोध मे
हिरण्यगर्भ नावाच्या दानाचे वर्णन मी सांगतो, ते नीट ऐक.
पवित्रं सर्वभूतानां पावनं परमं महत्
हे सर्व प्राण्यांसाठी पवित्र, अत्यंत महान आणि शुद्ध करणारे आहे.
तदपां गर्भमाविश्य पुनर्जातं तु भूतले 4.176.
पाण्याच्या गर्भात प्रवेश करून ते पुन्हा पृथ्वीवर जन्म घेतं.
यत्प्रमाणं यथाचैतद्दातव्यं परमेश्वर
हे परमेश्वरा, याचे प्रमाण काय आणि ते कसे द्यावे?
अयने विषुवे चैव ग्रहणे शशिसूर्ययोः
अयन, विषुव, तसेच चंद्रसूर्यग्रहणाच्या वेळी,
व्यतीपातेऽथ कार्तिक्यां जन्मर्क्षे वा नरोत्तम
व्यतीपात, कार्तिक महिन्यात किंवा जन्मनक्षत्रावर, हे श्रेष्ठ पुरुषा,
प्रयागे नैमिषे चैव कुरुक्षेत्रे तथार्बुदे
प्रयाग, नैमिष, कुरुक्षेत्र आणि अर्बुद येथे,
पुण्यनद्यश्च दानेस्मिन्प्रशस्ताः स्युर्न संशयः
पवित्र नद्यांवर हे दान विशेष प्रशंसनीय आहे—यात शंका नाही.
आरामे वा तडागे वा शुचौ देशे विधानतः
बागेत, तलावात किंवा स्वच्छ जागी, योग्य पद्धतीने,
हस्ता द्वादश कर्तव्यं मंडपं तु सुशोभनम्
बारा हात लांब रुंद सुंदर मंडप बांधावा.
तन्मध्ये वेदिकां कुर्यात्पंचहस्तामलकृताम्
त्याच्या मध्यभागी पाच हातांची वेदी करावी.
हिरण्यगर्भं तन्मध्ये प्रथमेऽहनि कल्पयेत्
त्या वेदीच्या मध्यभागी, पहिल्या दिवशी, हिरण्यगर्भाची स्थापना करावी.
शिल्पिनं पूजयेत्पूर्वं वासोभिर्भूषणैस्तथा 4.176.
सर्वप्रथम कारागिराचा सन्मान वस्त्र व दागिन्यांनी करावा.
सुवर्णेन संशुद्धेन शक्तितः कारयेद्बुधः
शुद्ध सोन्याने, आपल्या सामर्थ्यानुसार, बुद्धिमान व्यक्तीने ते तयार करावे.
त्रिभागहीनं वदने मूले तस्यार्द्धविस्तरम्
मुखाजवळ जशी रुंदी आहे, त्याच्या तळाशी ती एक तृतीयांशाने कमी असावी आणि रुंदी अर्धी असावी.
पिधानमुपरिष्टाच्च कर्तव्यं चांगुलाधिकम्
वर झाकण ठेवावे, ते मूळापेक्षा एक बोटभर मोठे असावे.
दात्रं सपट्टिकं चैव सर्वोपस्करणान्वितम्
हाताळण्यासाठी दांडा असलेली कापणीची सुरी आणि सर्व आवश्यक साधने ठेवावीत.
पार्श्वतः स्थापयेत्तस्य हेमदंडकमंडलू
त्याच्या बाजूला सोन्याचा दांडा आणि पाण्याचा कलश ठेवावा.
एवं लक्षणसंयुक्तं कृत्वा गर्भं विचक्षणः
अशा प्रकारे सर्व गुणधर्म असलेला गर्भ तयार करून ज्ञानी व्यक्ती पुढील विधी सुरू करतो.
हस्तिना शकटेनाथ राजन्ब्रह्मरथेन वा
राजा, तो हत्तीवर, गाडीत किंवा दिव्य रथात आणावा.
तिलद्रोणोपरिगतं वेदीमध्येऽधिवासयेत्
त्याला तीळाच्या मापावर, वेदीच्या मध्यभागी ठेवावे.
कौशेयवाससी शुभ्रे ततस्तं परिधापयेत्
नंतर त्यावर शुद्ध रेशमी वस्त्रे घालावीत.
धूपैः सुधूपितं कृत्वा मंत्रमेतमुदीरयेत् 4.176.
धूपाने नीट शुद्ध करून हा मंत्र म्हणावा.
ब्रह्मादयस्तथा देवा नमस्ते भुवनोद्भव
ब्रह्मा आणि इतर देवांना वंदन असो; हे जगाचा उगम असलेल्या, तुला नमस्कार.
नमो हिरण्यगर्भाय गर्भे यस्य पितामहः
हिरण्यगर्भास वंदन, ज्याच्या गर्भात पितामह आहेत.
वेद्याश्चतुर्दिशं चैव कुंडानि परिकल्पयेत्
वेदीच्या चारही दिशांना अग्निकुंडे मांडावीत.