सर्वर्तुसुखदं रम्यं सर्वदुःखविवर्जितम्
सर्व ऋतूंमध्ये आनंद देणाऱ्या, सर्व दुःखांपासून मुक्त अशा रम्य स्थळी,
मित्वा तत्र राजेंद्र कल्पमेकं निरामयः
तो, राजन, तिथे एक कल्प निरोगीपणे वास करतो.
विश्वेषां चैव देवानां देव राज पुरे तथा
आणि देवांचा राजा जिथे राहतो त्या नगरीत, सर्व देवांमध्ये,
धनदस्य पुरे स्थित्वा कल्पकोटिशतं नरः
धनदाच्या नगरीत शेकडो कोटी कल्पेपर्यंत तो पुरुष राहतो.
यज्वा दानपतिर्धीमाञ्छत्रुपक्षक्षयंकरः
तो यज्ञ करणारा, दानशूर, बुद्धिमान, शत्रू आणि त्यांच्या पक्षांचा नाश करणारा असतो.
सोऽपि मुच्येत पापेन त्रिविधेन न संशयः
तोही तीन प्रकारच्या पापांपासून नक्कीच मुक्त होतो.
ब्रह्मेशकेशवपरोऽस्ति न पूजनीयो नैवाश्वमेधसदृशः क्रतुरस्ति कश्चित्
ब्रह्मा, ईश आणि केशव यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणी नाही; त्यांच्या पूजेइतकी दुसरी पूजा नाही आणि अश्वमेधासारखा दुसरा यज्ञ नाही.
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे तुलापुरुषदानविधिवर्णनं नाम पंचसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वातील श्रीकृष्ण-युधिष्ठिर संवादात 'तुलापुरुष दान विधीचे वर्णन' नावाचा पंच्याहत्तरी अध्याय संपला.
हिरण्यगर्भदानव्रतवर्णनम् अनुग्रहाय लोकानां कथयस्व ममापरम्
लोकांच्या कल्याणासाठी, तू मला हिरण्यगर्भ दानव्रताबद्दल आणखी सांग.
त्वत्तुल्यो जायते येन आयुषा यशसा श्रिया
ज्यामुळे एखादा तुझ्यासारखा आयुष्यात, कीर्तीत आणि संपत्तीत जन्माला येतो.
येनोपायेन जायंते मत्तुल्या मानवा भुवि
ज्या कोणत्याही उपायांनी माझ्यासारखे माणसे या पृथ्वीवर जन्म घेतात,
न व्रतैनोपवासैश्च न तीर्थगमनैरपि
ते व्रतांनी, उपवासांनी किंवा तीर्थयात्रांनी होत नाही.
प्राप्यते मम लोकोऽयं दुष्प्राप्यस्त्रिदशैरपि
माझे लोक मिळवता येत नाहीत; ते देवांनाही सहज मिळत नाही.
प्रयाति ब्रह्मसालोक्यं श्रुतिरेषा सनातनी
कोणी ब्रह्माशी एकरूपता मिळवतो; हीच सनातन शिकवण आहे.
दानं हिरण्यगर्भाख्यं कथ्यमानं निबोध मे
हिरण्यगर्भ नावाच्या दानाचे वर्णन मी सांगतो, ते नीट ऐक.
पवित्रं सर्वभूतानां पावनं परमं महत्
हे सर्व प्राण्यांसाठी पवित्र, अत्यंत महान आणि शुद्ध करणारे आहे.
तदपां गर्भमाविश्य पुनर्जातं तु भूतले 4.176.
पाण्याच्या गर्भात प्रवेश करून ते पुन्हा पृथ्वीवर जन्म घेतं.
यत्प्रमाणं यथाचैतद्दातव्यं परमेश्वर
हे परमेश्वरा, याचे प्रमाण काय आणि ते कसे द्यावे?
अयने विषुवे चैव ग्रहणे शशिसूर्ययोः
अयन, विषुव, तसेच चंद्रसूर्यग्रहणाच्या वेळी,
व्यतीपातेऽथ कार्तिक्यां जन्मर्क्षे वा नरोत्तम
व्यतीपात, कार्तिक महिन्यात किंवा जन्मनक्षत्रावर, हे श्रेष्ठ पुरुषा,
प्रयागे नैमिषे चैव कुरुक्षेत्रे तथार्बुदे
प्रयाग, नैमिष, कुरुक्षेत्र आणि अर्बुद येथे,
पुण्यनद्यश्च दानेस्मिन्प्रशस्ताः स्युर्न संशयः
पवित्र नद्यांवर हे दान विशेष प्रशंसनीय आहे—यात शंका नाही.
आरामे वा तडागे वा शुचौ देशे विधानतः
बागेत, तलावात किंवा स्वच्छ जागी, योग्य पद्धतीने,
हस्ता द्वादश कर्तव्यं मंडपं तु सुशोभनम्
बारा हात लांब रुंद सुंदर मंडप बांधावा.
तन्मध्ये वेदिकां कुर्यात्पंचहस्तामलकृताम्
त्याच्या मध्यभागी पाच हातांची वेदी करावी.
हिरण्यगर्भं तन्मध्ये प्रथमेऽहनि कल्पयेत्
त्या वेदीच्या मध्यभागी, पहिल्या दिवशी, हिरण्यगर्भाची स्थापना करावी.
शिल्पिनं पूजयेत्पूर्वं वासोभिर्भूषणैस्तथा 4.176.
सर्वप्रथम कारागिराचा सन्मान वस्त्र व दागिन्यांनी करावा.
सुवर्णेन संशुद्धेन शक्तितः कारयेद्बुधः
शुद्ध सोन्याने, आपल्या सामर्थ्यानुसार, बुद्धिमान व्यक्तीने ते तयार करावे.
त्रिभागहीनं वदने मूले तस्यार्द्धविस्तरम्
मुखाजवळ जशी रुंदी आहे, त्याच्या तळाशी ती एक तृतीयांशाने कमी असावी आणि रुंदी अर्धी असावी.
पिधानमुपरिष्टाच्च कर्तव्यं चांगुलाधिकम्
वर झाकण ठेवावे, ते मूळापेक्षा एक बोटभर मोठे असावे.