वाजपेयसहस्रस्य सम्यगिष्टस्य यत्फलम्
योग्य रीतीने हजार वाजपेय यज्ञ केले असता जे फळ मिळते,
शिवालये विष्णुगृहे सूर्यस्य भवनेऽथ वा
शिवाच्या मंदिरात, विष्णूच्या गृही किंवा सूर्याच्या निवासात असो,
गोभूहिरण्यवासांसि शयनान्यासनानि च
गायी, जमीन, सोन्याचे वस्त्र, पलंग आणि आसने.
धर्माधर्मं न जानाति विद्यया रहितः पुमान्
विद्या नसलेल्या माणसाला धर्म आणि अधर्म यातला फरक कळत नाही.
त्रैलोक्यं चतुरो वर्णाश्चत्वारश्चाश्रमाः पृथक्
तीन लोक, चार वर्ण आणि चार वेगवेगळ्या आश्रमांचा विचार केला जातो.
चतुर्युगानि राजेंद्र एकसप्ततिसंख्यया
राजा, एकोणसत्तर वेळा चार युगे येतात.
क्षितिं वोपेत्य कालांते राजा भवति धार्मिकः
काळाच्या शेवटी पृथ्वी मिळवून राजा धर्मशील होतो.
रूपसौभाग्यसंपन्नो दीर्घायुर्नीरुजो भवेत्
तो सुंदर, भाग्यवान, दीर्घायुषी आणि निरोगी होतो.
दानं विशेषफलदं जगतीह नान्याद्विद्यां विहाय वदनाब्जकृताधिवासाम्
दान या जगात विशेष फळ देणारे आहे; विद्या वगळता दुसरे काहीच तसे नाही, कारण ती मुखकमलात वास करते.
तुलापुरुषदानविधिवर्णनम् पालयामास वसुधां प्रजापतिरिवापरः
त्याने पृथ्वीचे राज्य प्रजापतीसारखे केले.
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि पालयित्वा महीमिमाम्
तीस हजार वर्षे त्याने ही पृथ्वी राज्य केली.
राज्ये निक्षिप्य तनयान्सप्तद्वीपेषु सप्त सः
राज्यातल्या सात द्वीपांमध्ये त्याने आपल्या मुलांना राज्य दिले.
तपोवनगतं श्रुत्वा राजानं परमद्युतिम्
राजा तपोवनात गेला हे ऐकून, जो तेजस्वी होता,
तानागतानृषीन्दृष्ट्वा तपोनिर्धूतकल्मषान्
आलेले ऋषी, ज्यांचे पाप तपाने जळून गेले होते, त्यांना पाहून,
पाद्यार्घ्याचमनीयेन प्रियप्रश्नोत्तरेण च
पाद्य, अर्घ्य, आचमनी आणि प्रेमाने विचारलेल्या प्रश्नोत्तरांनी त्यांचे स्वागत केले.
आजगाम महातेजाः पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः
तेव्हा ब्रह्माचा पुत्र, तेजस्वी पुलस्त्य तेथे आला.
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे स च राजा महारथः
त्याला पाहून सर्व ऋषी आणि तो महाबली राजा,
कृत्वा तु संविदं तेन यथायोग्यं विधानतः
योग्य रीतीने आणि विधिप्रमाणे त्याच्याशी ओळख करून घेतली.
ततस्तु मुनयः सर्वे समा सीना यथासुखम्
मग सर्व ऋषी एकत्र बसले आणि सुखाने गप्पा मारू लागले.
ततः कथांते कस्मिंश्चिन्मुनयस्ते सराजकाः
मग, बोलणे संपल्यावर, काही ऋषी आणि राजा—
प्राप्यते सद्गतिः पुंभिः स्त्रीभिश्च मुनिसत्तम
हे श्रेष्ठ ऋषी, पुरुषांना आणि स्त्रियांनाही उत्तम अवस्था मिळते.
इच्छामः श्रोतुमेतत्ते राजा चायं यतव्रतः पुलस्त्य उवाच शृणुध्वं मुनयः सर्वे रहस्यं पापनारानम्
आम्हाला हे तुझ्याकडून ऐकायचं आहे; हा राजा व्रताला निष्ठावान आहे. पुलस्त्य म्हणाले: सर्व ऋषींनो, पाप दूर करणारे हे गुपित ऐका.
उत्तमं सर्व दानानां समवायं वदामि वः
मी तुम्हाला सर्व दानांपैकी श्रेष्ठ आणि संपूर्ण दान सांगतो.
कृतघ्नः कूटसाक्षी च मुच्यते पातकान्नरः
जो माणूस उपकार विसरतो किंवा खोटी साक्ष देतो, तो पापातून मुक्त होतो.
कृच्छ्रचांद्रायणाद्यैश्च तुलापुरुषसंज्ञितैः
कृच्छ्र, चांद्रायण आणि तुलापुरुष म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कृत्यांनी.
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि व्रतानि मुनिसत्तमाः
हे श्रेष्ठ ऋषींनो, कृच्छ्र, चांद्रायण आणि इतर व्रते.
कायक्लेशेन सिध्यंति गृहस्थेषु न तानि वै
ही व्रते शरीराला त्रास देऊन पूर्ण होतात; ती गृहस्थांसाठी नाहीत.
न तेषां कृच्छ्रसाध्योऽपि क्वचिद्धर्मः प्रशस्यते
जरी कृच्छ्र साध्य असले तरी, गृहस्थांसाठी असा धर्म कधीच प्रशंसनीय नाही.
तस्माद्बहिश्चरैः प्राणैरात्मा योज्यः सदा बुधैः
म्हणून ज्ञानी लोकांनी नेहमी बाहेर फिरणाऱ्या प्राणांशी आत्म्याचं एकरूप करावं.
अपत्यं सुरमुख्यस्य ज्येष्ठं चैवं विभावसोः
सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या देवाचं अपत्य आणि विभावसुचा ज्येष्ठ पुत्र.