यया मांसान्यहं स्वस्य भक्ष्ययाम्यशनं विना ब्रह्मोवाच श्वेताभिजनसंपन्न श्वेत शृणु वचो मम ।। 4.169.
ज्यामुळे मी दुसऱ्या अन्नाशिवाय स्वतःचे मांस खाल्ले— ब्रह्मदेव म्हणाले: 'श्वेत वंशाचा शुद्ध पुरुषा, श्वेत, माझे बोल ऐक.'
त्वयाधीतं हुतं दत्तं गुरवः परितोषिताः
तू वेदाध्ययन केलेस, यज्ञ केलेस, दान दिलेस आणि गुरुजनांना संतुष्ट केलेस.
अनन्नदानस्य फलं त्वयेदमुपभुज्यते
तू अन्नदान न केल्याचे फळ आता भोगत आहेस.
नान्यदन्नादृते पुंसां किञ्चित्सञ्जीवनौषधम्
अन्नाशिवाय माणसांसाठी दुसरे कोणतेही जीवनदायी औषध नाही.
तपः स्वाध्यायसंपन्ने शास्त्रज्ञे संजितेन्द्रिये
जो तप, स्वाध्याय, शास्त्रज्ञान आणि इंद्रियसंयमाने युक्त आहे—
विरिंचेर्वचनाद्गत्वा त्वरायुक्तो महीतलम्
ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने, तो त्वरेने पृथ्वीवर गेला.
भोजयित्वा ततः प्रादाद्दक्षिणां क्षीणकल्मषः
त्याने लोकांना जेवू घातले आणि मग दान दिले, त्याचे पाप नाहीसे झाले.
ततो दुन्दुभिघोषेण पूजितः सुरसत्तमैः
नंतर, दुंदुभीच्या गजरात, तो श्रेष्ठ देवांकडून सन्मानित झाला.
पौलस्त्ये निहते पश्चाद्देवदानवसंकटे
पौलस्त्याचा नाश झाल्यावर, देव आणि दानवांच्या संकटात—
एतदन्नस्य माहात्म्यं कथयाम्यपरं च ते
मी तुला या अन्नाचे महात्म्य आणि आणखी काही सांगतो.
अन्नं वै प्राणिनां प्राणा अन्नमोजो बलं सुखम् 4.169.
अन्न हेच सर्व प्राण्यांचं जीवन आहे; अन्नामुळेच ताकद, बळ आणि आनंद मिळतो.
सुदूरादाशया यस्य गृहं प्राप्ता बुभुक्षिताः
जेव्हा भुकेले लोक दूरवरून आशेने कुणाच्या तरी घरी येतात—
दीक्षितः कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः
ते भिक्षुक असो, तांबडी गाय असो, सद्गुणी स्त्री असो, राजा असो, भिकारी असो किंवा मोठा समुद्र असो—
एकस्याप्यतिथेरन्नं यः प्रदातुमशक्तिमान्
कोणाला जरी एका पाहुण्याला अन्न द्यायला जमलं नाही—
शक्यते दुष्करेऽप्यर्थे चिररात्राय जीवितुम्
अगदी कठीण प्रसंगातही माणूस खूप दिवस जगू शकतो.
भुक्त्वा गृहे गृहस्थस्य मैथुनं यश्च सेवते
जो गृहस्थाच्या घरी जेवून मग मैथुन करतो—
दुष्कृतं हि मनुष्याणामन्नमाश्रित्य तिष्ठति
माणसांची वाईट कर्मे अन्नावरच टिकून राहतात.
वनस्पतिगते सोमे परान्नं यस्तु भुंजति
झाडांवर सोम असतानाही जो दुसऱ्याचं अन्न खातो—
कस्मान्न दीयते नित्यं कस्मादन्नं न दीयते
अन्न नेहमी का दिलं जात नाही? अन्न का दिलं जात नाही?
भिक्षां वा पुष्कलां वापि हंतकारं द्विजातये
भिक्षा असो किंवा भरपूर अन्न असो, आलेल्या द्विजाला द्यावं.
येनायुतं सहस्रं वा भोजितं स्याद्द्विजन्मनाम् 4.169.
ज्याच्यामुळे दहा हजार किंवा हजार द्विजांना जेवायला मिळतं—
वाराणस्यां पुरा पार्थ वणिगापणजीवनः
पार्था, काशीमध्ये एकदा एक व्यापारी होता, जो व्यापार करून उपजीविका करत असे.
तस्यापणैकदेशे तु मुक्त्वांडं पांडुरच्छवि
त्याच्या दुकानाच्या एका कोपऱ्यात पांढऱ्या रंगाचं एक अंडं होतं.
तदंडं वणिजा तेन दृष्टं कारुण्यबुद्धिना
तो व्यापारी दयाळू मनाने ते अंडं पाहत होता.
निर्जगाम दिनैः कैश्चिद्भित्वांडं सर्पपोतकः
काही दिवसांनी, ते अंडं फुटलं आणि त्यातून एक लहान साप बाहेर आला.
लिलिहे घृतभांडानि जिघ्रे च गंधसंचयान्
त्याने तुपाच्या भांड्यांना चाटलं आणि सुवासिक वस्तूंचा वास घेतला.
वणिजा रक्ष्यमाणः स स्नेहाच्चाहरहः पुनः
तो व्यापाऱ्याने प्रेमाने रोज जपला आणि सांभाळला.
अथैकस्मिन्दिने गंगां गतः स्नातुं त्रिलोकगाम्
नंतर एके दिवशी तो व्यापारी त्रैलोक्याला व्यापणाऱ्या गंगेत स्नान करायला गेला.
व्यवहर्तुं समारब्धं वणिक्पुत्रेण धीमता
व्यापार सुरू करण्याचा निर्णय त्या हुशार व्यापाऱ्याच्या मुलाने घेतला होता.
व्यवहाराकुलतया पादयोरंतरेण सः
व्यवहारातील गोंधळामुळे तो आपल्या पायातच अडकून गेला.