न तत्कुर्वंति राजानो न दायादा न शत्रवः
ते ना राजे करतात, ना वारस, ना शत्रू.
तस्माद्भवद्भियर्द्दत्तं प्राप्तं तद्राज्यमुत्तमम्
म्हणूनच विद्वानांच्या कृपेने तुला हे उत्तम राज्य मिळाले आहे.
येन मे बहवः पुत्रा धनं भृत्या भवंति वै
ज्यामुळे मला अनेक मुले, धन आणि नोकर मिळतात.
मंत्रो वा सिद्धयोगो वा व्रतं दानमुपोषितम्
मंत्र असो, सिद्ध योग असो, व्रत असो किंवा दान केले असो—
ततः स कथयामास पिप्पलादो द्विजोत्तमः
तेव्हा श्रेष्ठ द्विज पिप्पलाद बोलू लागले.
श्रद्धया कुरुशार्दूल नारी वाप्यथ वा पुमान्
कुरुवंशातील वाघा, श्रद्धेने स्त्री असो वा पुरुष—
तच्छ्रुत्वा स ददौ राजाऽऽपाकाख्यं दानमुत्तमम्
हे ऐकून राजाने 'अपाक' नावाचे उत्तम दान दिले.
दत्तेन येन कामानां पुमान्भवति भाजनम् ।। 4.167.
ज्यामुळे दान दिल्यावर माणूस सर्व इच्छांचा पात्र होतो.
ग्रहताराबलं लब्ध्वा भार्गवं पूजयेच्छुभम्
ग्रह-ताऱ्यांची शक्ती मिळवून शुभ भर्गवाची पूजा करावी.
कुर्यात्तथैव सम्मानं यथा तुष्टोऽभिजायते
तसेच सन्मान करावा, म्हणजे समाधान मिळते.
मणिकादीनि शुभ्राणि स्थाल्यश्च सुमनोहराः
तेजस्वी रत्नं आणि इतर चमचमीत वस्तू, तसेच फार मनोहारी भांडी ठेवली गेली.
शरावादीनि पात्राणि भांडमुच्चावचं बहु
ताटे आणि इतर विविध भांडी, मोठी-लहान अशी अनेक पात्रे ठेवण्यात आली.
भार्गवोऽपि प्रयत्नेन नाना भांडान्वितं शुभम्
भृगुवंशीयानेही काळजीपूर्वक अनेक प्रकारची शुभ भांडी आणली.
सहस्रमेकं भांडानां स्थापयित्वा विचक्षणः
त्या बुद्धिमानाने हजार भांडी बाजूला ठेवली.
रात्रौ जागरणं कुर्याद्गीतमङ्गलनिस्वनैः
रात्री गाणे आणि मंगल वाद्यांच्या नादात जागरण करावे.
रक्तवस्त्रैः समाच्छाद्य पुष्पमालाभिरर्चयेत्
ती भांडी लाल वस्त्रांनी झाकून, फुलांच्या माळांनी पूजन करावे.
पूजयित्वा प्रयत्नेन कृत्वा चारु प्रदक्षिणाम् 4.167.
मग काळजीपूर्वक पूजन करून सुंदर प्रदक्षिणा घालावी.
नार्यश्चाविधवास्तत्र समानीय प्रपूज्य च
त्या ठिकाणी विधवा नसलेल्या स्त्रिया बोलावून त्यांचा यथोचित सन्मान करावा.
आपाकब्रह्मरूपोसि भांडानीमानि जंतवः
तूच आपाक ब्रह्माचा स्वरूप आहेस; ही भांडी जणू सजीव प्राणी आहेत.
भांडरूपाणि यान्यत्र कल्पितानि मया किल
मी इतरत्र जी भांडी बनवली, ती सर्व या रूपात येथे आहेत.
इति दानमंत्रः स्वेच्छया चैव गृह्णातु न निवार्यास्तु काश्चन
हा दानमंत्र आहे — ज्याला हवे तसे घ्यावे, कोणालाही थांबवू नये.
अनेन विधिना यस्तु दानमेतत्प्रयच्छति
जो कोणी हा विधीप्रमाणे दान देतो,
नारी च दत्त्वा सौभाग्यमतुलं प्रतिपद्यते
कोणतीही स्त्री असे दान दिल्यास तिला अतुल्य सौभाग्य मिळते.
अवियोगं सदा भर्त्रा रूपं चानुत्तमं लभेत् भिद्यते बहुभिर्भेदैर्भूमिरेषा नरेश्वर
तीला पतीसोबत नेहमी एकरूपता आणि श्रेष्ठ रूप मिळते; राजन, ही पृथ्वी अनेक प्रकारे विभागली आहे.
निष्पाद्य भांडनिचयोच्चतरं प्रयत्नादापाकदानमिह या कुरुते वरस्त्री
जी श्रेष्ठ स्त्री प्रयत्नपूर्वक येथे भरपूर भांड्यांचे दान करते,
गृहदानविधिवर्णनम् गृहदानस्य माहात्म्यं विधिं वद विदांवर
गृहदानाचा विधी आणि त्याचे महत्त्व काय आहे ते सांग, विद्वानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या.
नानृतादधिकं पापं न पूज्यो ब्राह्मणात्परः
खोटेपणापेक्षा मोठे पाप नाही आणि ब्राह्मणापेक्षा पूज्य कोणी नाही.
धनधान्यसमायुक्तं कलत्रापत्यसंकुलम्
धनधान्याने भरलेले, पत्नी आणि मुलांनी गजबजलेले घर,
गोगजाश्वगणाकीर्णं गृहं स्वर्गाद्विशिष्यते
गायी, हत्ती, घोडे आणि नोकर-चाकर यांनी भरलेले घर हे स्वर्गापेक्षा श्रेष्ठ असते.
एवं गृहस्थमाश्रित्य वर्तयंतीतराश्रमाः
गृहस्थाश्रमावर आधार ठेवूनच इतर सर्व आश्रम टिकून राहतात.