स्योना पृथिवि मंत्रेण गौर्वत्ससहिता नवा
‘स्योना पृथिवी’ या मंत्राने नवी गाय व तिचे वासरू एकत्र द्यावेत.
या ते सरस्वती देवी विष्णुना च तथा मही
ती देवी सरस्वती आणि विष्णूसह ही पृथ्वी,
यावद्वत्सस्यद्वौ पादौ शिरश्चैव प्रदृश्यते तस्मिन्काले प्रदातव्या ब्राह्मणाय वसुंधरे
जेव्हा वासराच्या दोन्ही पायांसह डोके दिसते, त्या वेळी ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
सुवर्णशृंगीं रौप्यखुरां कास्यदोहां सताम्रकाम् वस्त्राक्षतैः समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय समर्पयेत्
सोन्याची शिंगे, चांदीचे खुर, कांस्याचे दूध काढायचे पात्र, तांब्याची भांडी, वस्त्र व अक्षता यांनी सजवलेली गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि
सोन्याच्या हजार तुकड्यांनी किंवा त्याच्या अर्ध्या प्रमाणातही, हे सुंदर स्त्री,
यथा शक्त्या प्रदातव्या वित्तशाठ्यविवर्जितैः गृहाणेमां महाधेनुं भव भ्राता ममाशु वै
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार, धनाचा कंजूषपणा न करता हे दान द्यावे: 'ही महाधेनू मी तुला देतो, तू लगेच माझा भाऊ हो.'
इरावती धेनुमती जाह्नवी तदनन्तरम्
इरावती, धेनुमती आणि त्यानंतर जाह्नवी—
भवतात्स्वस्ति मे नित्यं सुखं चानुत्तमं तथा 4.161.
माझ्यासाठी नेहमी कल्याण आणि उत्तम सुख असो.
कोऽदादिति च वै मंत्रो जपितव्यो द्विजेन च
‘कोदादिति’ हा मंत्र द्विजांनी जपावा.
एवं प्रसूयमानां गां यो ददाति वसुन्धरे रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः
जो पृथ्वीवर वासरू असलेली गाय असे दान देतो, तो पृथ्वी रत्नांनी भरलेली दान करतो—याबद्दल शंका नाही.
प्रतप्तजांबूनदतुल्यवर्णां महानितंबां तनुवृत्तमध्याम्
तिचा रंग जांभू नदीनं वितळलेल्या सोन्यासारखा तेजस्वी आहे; तिचे कंबर रुंद आणि कमरेचा भाग सडपातळ, आकर्षक आहे.
प्रातरुत्थाय यो भक्त्या धेनुकल्पं नरो भुवि
जो मनुष्य सकाळी उठून भक्तीभावाने या गायीची कथा वाचतो,
त्रिकालं पठते यस्तु पापं वर्षशतोद्भवम्
आणि जो हे तिन्ही वेळा वाचतो, त्याचे शंभर वर्षे साचलेले पाप नष्ट होते.
श्राद्धकाले पठेद्यस्तु इदं पावनमुत्तमम्
श्राद्धाच्या वेळी जो हे पवित्र ग्रंथ वाचतो,
अमावास्यां च यो विद्वान्द्विजानामग्रतः पठेत्
आणि जो विद्वान अमावस्येला ब्राह्मणांसमोर हे वाचतो,
यश्चैतत्छृणुयात्पुण्यं तद्गतेनांतरात्मना
आणि जो मन लावून हे पुण्यकथन ऐकतो,
इदं रहस्यं राजेन्द्र वराहमुखनिर्गतम्
राजेंद्र, हे रहस्य वराहाच्या तोंडातून प्रकट झाले आहे.
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे कपिलादानमाहात्म्यवर्णनं नामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
श्री भविष्यमहापुराणाच्या उत्तरपर्वातील श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'कपिला दानाचे महात्म्य' या एकशेएकसाठाव्या अध्यायाचा येथे समाप्ती आहे.
महिषीदानव्रतविधिवर्णनम् पुण्यं पापविनाशं च आयुष्यं सर्वकामदम्
महीषी दानाच्या व्रताचे आणि विधीचे वर्णन: हे पुण्य देणारे, पाप नष्ट करणारे, दीर्घायुष्य देणारे आणि सर्व इच्छांची पूर्तता करणारे आहे.
चन्द्रसूर्यग्रहे पुण्ये कार्त्तिक्यामयने तथा
हे चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या शुभ काळात, कार्तिक महिन्यात किंवा अयनाच्या वेळी करावे.
यदा वा जायते चित्तं वित्तं च कुरुनन्दन
किंवा कुरुनंदना, जेव्हा मनात इच्छा निर्माण होते किंवा साधन उपलब्ध असते, तेव्हाही हे करता येते.
सुपयोधरशोभाढ्या सुशृंगी सुखुरा तथा
ती गाय सुंदर, भरपूर दूध देणारी, छान शिंगे असलेली आणि सुंदर शेपटीची असावी.
सुवर्णशृङ्गतिलका घंटाभरणभूषिता
तिच्या शिंगांना सोन्याचे टोक असावे आणि ती घंटाभूषणे घालून सजवलेली असावी.
पिण्याकपिटिकोपेता सहिरण्या च शक्तितः
तिला पेंड आणि गूळ यांचा गोळा द्यावा आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार सोनेही द्यावे.
पुराणपाठके तद्वज्ज्योतिःशास्त्रविदे तथा
हे दान पुराण वाचणाऱ्याला किंवा ज्योतिषशास्त्र जाणणाऱ्याला द्यावे.
द्रव्यैरेभिः समायुक्तां पुण्येऽह्नि विधिपूर्वकम्
ही सर्व वस्तू मिळवून, शुभ दिवशी, विधिपूर्वक दान करावे.
इन्द्रादिलोकपालानां या राजमहिषी शुभा
ती गाय इंद्रासारख्या लोकपालांच्या राजमहीषीसारखी शुभ आहे.
धर्मराजस्य साहाय्ये यस्याः पुत्रः प्रतिष्ठितः 4.162.
धर्मराजाच्या मदतीसाठी, तिच्या पुत्रामुळे तो प्रतिष्ठित होतो.
(इति दानमंत्रः) दद्यात्प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणे तां पयस्विनीम्
त्या दुधाळ म्हशीला प्रदक्षिणा घालून, ब्राह्मणाला द्यावी.
एवं दत्त्वा विधानेन ब्राह्मणस्य गृहं नयेत्
अशा रीतीने म्हैस दिल्यावर, ब्राह्मणासोबत त्याच्या घरी जावे.