ततो विमुक्ताः कालेन जायंते श्वानयोनिषु
नंतर, योग्य काळानंतर ते मुक्त होऊन कुत्र्यांच्या जन्माला येतात.
विष्ठास्वेव च पापिष्ठा दुर्गंधेषु च नित्यशः
आणि ते फार पापी असल्याने नेहमीच विष्ठा आणि दुर्गंधीच्या जागी राहतात.
ब्राह्मणश्चैव यो देवि कुर्यात्तेषां प्रतिग्रहम्
देवी, ज्या ब्राह्मणाने त्यांच्या कडून काही स्वीकारले—
तं विप्रं नानुभाषेत न चाप्येकासने विशेत्
त्या ब्राह्मणाशी बोलू नये, किंवा त्याच्याबरोबर एकाच आसनावर बसू नये.
यस्तेन सह भाषेत प्रायश्चित्ती भवे द्द्विजः
जो द्विज त्याच्याशी बोलतो, त्याने प्रायश्चित्त करावे.
किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यातविस्तरैः
इतर कितीही मोठी आणि कोटींनी दानं दिली, तरी त्याचा काय उपयोग?
श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये
जो श्रोत्रिय, गरीब, सुशील आणि अग्निहोत्र करणारा ब्राह्मण आहे—
मासे प्रसविनीं धेनुं दानार्थी प्रतिपालयेत्
दान देणाऱ्याने एका महिन्यात वासरू होणारी गाय निवडावी.
जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते ।। 4.161.
ज्या वेळी वासरू जन्माला येणार असते, तेव्हा त्याचे तोंड गर्भाशयाच्या तोंडाशी दिसते.
तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति
ती गाय वासरू जन्माला घालायच्या आधीपर्यंत पृथ्वीप्रमाणे मानावी.
धेनोर्यावंति रोमाणि सवत्साया वसुन्धरे
गर्भासह असलेल्या गायीवर जितके केस असतात, हे पृथ्वीमाते—
तावद्वर्षसहस्राणि ब्रह्मेशादिभिरर्चितः
तितक्या हजारो वर्षे ब्रह्मा, शिव आणि इतर देव त्याची पूजा करतात.
सुवर्णशृङ्गीं यः कृत्वा खुरै रौप्यैः समर्चिताम्
जो मनुष्य सोन्याचे शिंग असलेली गाय तयार करतो आणि तिच्या खुरांना चांदीने सजवतो,
कपिलायास्तदा पुत्रं ब्राह्मणस्य करे न्यसेत्
मग त्या कपिला गायीचे वासरू ब्राह्मणाच्या हातात ठेवावे.
सुवर्णैस्तु चतुर्भिश्च त्रिभिर्द्वाभ्यामथापि वा
चार, तीन, दोन किंवा अगदी एक सोन्याचा तुकडा दिला,
स समुद्रवनोपेता सशैलवनकानना
ती गाय समुद्र, डोंगर, जंगल आणि उपवन यांनी युक्त असावी.
पृथिवीदानतुल्येन दानेनैतेन वै नरः
या दानामुळे मनुष्याला पृथ्वी दान केल्यासारखे पुण्य मिळते.
ब्रह्मस्वहरणो गोघ्नो भ्रूणहा ब्रह्मघातकः तद्दिनं च पयोभोजी संयतश्चातिवाहयेत्
जो ब्राह्मणाचे धन चोरतो, गाय मारतो, गर्भ नष्ट करतो किंवा ब्राह्मणाचा वध करतो—त्याने त्या दिवशी फक्त दूध प्यावे आणि संयम पाळावा.
गोमयेनोपलिप्याथ मण्डलं विधिपूर्वकम् 4.161.
मग गायीच्या शेणाने भूमी लिंपून, विधिपूर्वक एक मंडळ तयार करावे.
व्याहृत्या होमयेत्पूर्वं पंचवारुणकं तथा
व्याहृती म्हणून आधी होम करावा आणि नंतर पाच वारुण होम करावेत.
स्योना पृथिवि मंत्रेण गौर्वत्ससहिता नवा
‘स्योना पृथिवी’ या मंत्राने नवी गाय व तिचे वासरू एकत्र द्यावेत.
या ते सरस्वती देवी विष्णुना च तथा मही
ती देवी सरस्वती आणि विष्णूसह ही पृथ्वी,
यावद्वत्सस्यद्वौ पादौ शिरश्चैव प्रदृश्यते तस्मिन्काले प्रदातव्या ब्राह्मणाय वसुंधरे
जेव्हा वासराच्या दोन्ही पायांसह डोके दिसते, त्या वेळी ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
सुवर्णशृंगीं रौप्यखुरां कास्यदोहां सताम्रकाम् वस्त्राक्षतैः समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय समर्पयेत्
सोन्याची शिंगे, चांदीचे खुर, कांस्याचे दूध काढायचे पात्र, तांब्याची भांडी, वस्त्र व अक्षता यांनी सजवलेली गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि
सोन्याच्या हजार तुकड्यांनी किंवा त्याच्या अर्ध्या प्रमाणातही, हे सुंदर स्त्री,
यथा शक्त्या प्रदातव्या वित्तशाठ्यविवर्जितैः गृहाणेमां महाधेनुं भव भ्राता ममाशु वै
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार, धनाचा कंजूषपणा न करता हे दान द्यावे: 'ही महाधेनू मी तुला देतो, तू लगेच माझा भाऊ हो.'
इरावती धेनुमती जाह्नवी तदनन्तरम्
इरावती, धेनुमती आणि त्यानंतर जाह्नवी—
भवतात्स्वस्ति मे नित्यं सुखं चानुत्तमं तथा 4.161.
माझ्यासाठी नेहमी कल्याण आणि उत्तम सुख असो.
कोऽदादिति च वै मंत्रो जपितव्यो द्विजेन च
‘कोदादिति’ हा मंत्र द्विजांनी जपावा.
एवं प्रसूयमानां गां यो ददाति वसुन्धरे रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः
जो पृथ्वीवर वासरू असलेली गाय असे दान देतो, तो पृथ्वी रत्नांनी भरलेली दान करतो—याबद्दल शंका नाही.