येन स्नानेन चैकेन भवमुक्तो भवेन्नरः
त्या एकाच स्नानाने मनुष्य संसारबंधनातून मुक्त होतो.
गोसहस्रं च यो दद्यादेकां वा कपिलां नरः
जो हजार गायी किंवा एक कपिला गाय दान करतो,
यश्चैकां कपिलां हन्यान्नरो रज्जुकरो यदि
आणि जो एक कपिला गाय मारतो, जरी तो दोरी बनवणारा असला,
गवां स्थितिं कल्पयेत घृतं गव्यं न दूषयेत्
त्याने गायींच्या रक्षणाची व्यवस्था करावी आणि गायीचे तूप अपवित्र करू नये.
तुल्यं गोघृतदानस्य भयरोगादिपालनम्
भय, रोग यांसारख्या गोष्टींपासून केलेले रक्षण हे गायीच्या तुपाच्या दानाइतकेच पुण्यदायक आहे.
तृणादिभक्षणार्थं च गवां दद्याद्धरादिकम्
गायींना गवत वगैरे खायला मिळावे म्हणून जमिनीसारख्या गोष्टी द्याव्यात.
दशेह कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयंभुवा
ही दहा कपिला गायी स्वयंभूने स्वतः जाहीर केल्या आहेत.
विमानैर्विविधैर्दिव्यैर्दिव्यकन्याभिरर्चितः
तो दिव्य कन्यांनी सन्मानित होऊन विविध स्वर्गीय विमानांतून जातो.
सुवर्णकपिला पूर्वा द्वितीया गौरपिङ्गला 4.161.
पहिली सुवर्णवर्णाची कपिला गाय, दुसरी गोरी आणि तांबूस आहे.
पंचमी जुहुवर्णा स्यात्षष्ठी तु घृतपिङ्गला
पाचवी तुपासारख्या रंगाची, सहावी तुपासारखी तांबूस आहे.
नवमी पाटला ज्ञेया दशमी पुष्पपिङ्गला
नववी पाटल रंगाची, दहावी फुलासारखी तांबूस आहे.
सर्वा ह्येता महाभागास्तारयंति न संशयः
या सर्व गायी अत्यंत पुण्यवती आहेत; त्या नक्कीच तारतात, यात शंका नाही.
एवमेतास्तु कपिलाः पापघ्न्यश्च वसुन्धरे
हे पृथ्वीदेवी, या कपिला गायी पापांचा नाश करणाऱ्या आहेत.
अग्निज्वालोज्ज्वलैः शृंगैः प्रदीप्तांगारलोचना
त्यांच्या शिंगांत अग्नीप्रमाणे ज्वाळा आहेत आणि डोळे प्रज्वलित अंगारांसारखे आहेत.
तामाग्नेय्यां सदा दद्याद्ब्राह्मणायेतरैः सदा
ती अग्निसंबंधित गाय नेहमी ब्राह्मणालाच द्यावी, इतर कुणालाही देऊ नये.
पतितश्च भवेन्नित्यं चंडालसदृशः पुमान्
नाहीतर तो पुरुष नेहमीच पतित होतो, आणि चांडाळासारखा राहतो.
द्वारांते परिहर्तव्या कपिला गौर्द्विजेतरैः
ब्राह्मण नसलेल्यांनी दाराजवळ कपिला गाय टाळावी.
असंभाष्याश्च पतिताः शूद्रास्ते पापकर्मिणः अमेध्यं भुञ्जतेऽतस्तां नोपजीवेद्द्विजेतरः
जे पतित, पापी शूद्र अपवित्र अन्न खातात, त्यांच्याशी बोलू नये; म्हणून ब्राह्मण नसलेल्यांनी तिच्यावर उपजीविका करू नये.
तासां घृतं च क्षीरं वा नवनीतमथापि वा 4.161.
त्या गायीचे तूप, दूध किंवा लोणी—
कपिलाजीविनः शूद्राः सर्वे गच्छंति रौरवम्
कपिला गायीवर उपजीविका करणारे सर्व शूद्र रौरव नरकात जातात.
ततो विमुक्ताः कालेन जायंते श्वानयोनिषु
नंतर, योग्य काळानंतर ते मुक्त होऊन कुत्र्यांच्या जन्माला येतात.
विष्ठास्वेव च पापिष्ठा दुर्गंधेषु च नित्यशः
आणि ते फार पापी असल्याने नेहमीच विष्ठा आणि दुर्गंधीच्या जागी राहतात.
ब्राह्मणश्चैव यो देवि कुर्यात्तेषां प्रतिग्रहम्
देवी, ज्या ब्राह्मणाने त्यांच्या कडून काही स्वीकारले—
तं विप्रं नानुभाषेत न चाप्येकासने विशेत्
त्या ब्राह्मणाशी बोलू नये, किंवा त्याच्याबरोबर एकाच आसनावर बसू नये.
यस्तेन सह भाषेत प्रायश्चित्ती भवे द्द्विजः
जो द्विज त्याच्याशी बोलतो, त्याने प्रायश्चित्त करावे.
किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यातविस्तरैः
इतर कितीही मोठी आणि कोटींनी दानं दिली, तरी त्याचा काय उपयोग?
श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये
जो श्रोत्रिय, गरीब, सुशील आणि अग्निहोत्र करणारा ब्राह्मण आहे—
मासे प्रसविनीं धेनुं दानार्थी प्रतिपालयेत्
दान देणाऱ्याने एका महिन्यात वासरू होणारी गाय निवडावी.
जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते ।। 4.161.
ज्या वेळी वासरू जन्माला येणार असते, तेव्हा त्याचे तोंड गर्भाशयाच्या तोंडाशी दिसते.
तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति
ती गाय वासरू जन्माला घालायच्या आधीपर्यंत पृथ्वीप्रमाणे मानावी.