कथितं कपिलादानं तच्छृणुष्व महामते
कपिला दान कसे करावे हे सांगितले आहे, हे आता ऐक, हे महाबुद्धिमान.
विधानं यद्वराहेण धरण्यै कथितं पुरा
पूर्वी वराहाने पृथ्वीला जे विधी सांगितले होते, ते आणि त्याचे नवे पुण्यफळ मी आता सांगतो.
तदहं संप्रवक्ष्यामि नवपुण्यफलं च यत् धरण्युवाच यत्त्वया कपिला नाम पूर्वमुत्पाविता प्रभो
पृथ्वी म्हणाली: प्रभो, तुम्ही पूर्वी जी कपिला गाय निर्माण केलीत—
होमधेनुः सदा पुण्या धेनुर्यज्ञावतारभूः
यज्ञासाठीची गाय नेहमीच पवित्र असते; गाय हीच यज्ञांची मूळ आधार आहे.
कीदृशाय च विप्राय दातव्या पुण्यलक्षणा
अशी पुण्यवान गाय कोणत्या ब्राह्मणाला द्यावी?
तासां प्रयत्नाद्दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव
अशा गायी प्रयत्नपूर्वक दान दिल्यास, माधव, त्याने कोणते पुण्य मिळते?
कृत्वा यत्सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
हे केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते—यात काहीही शंका नाही.
कपिला अग्निहोत्रार्थं यज्ञार्थे च वरानने
कपिला गाय अग्निहोत्र आणि यज्ञासाठीच असते, हे सुंदर मुखी.
पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मंगलम् 4.161.
ती सर्व पवित्रांमध्ये सर्वात पवित्र, आणि सर्व मंगलांमध्ये सर्वात मंगल आहे.
तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानामुत्तमं व्रतं
सर्व तपांमध्ये हे श्रेष्ठ तप आहे, आणि सर्व व्रतांमध्ये हे सर्वोत्तम व्रत आहे.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च
पृथ्वीवर जी तीर्थक्षेत्रे आणि गुप्त स्थानं आहेत—
होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः
द्विजांनी सकाळ-संध्याकाळ करावयाची अग्निहोत्रे—
यजंते येऽग्निहोत्राणि अन्नैश्च विविधैः सदा
जे नेहमी वेगवेगळ्या अन्नांनी अग्निहोत्र यज्ञ करतात—
तेषां त्वादित्यवर्णैश्च विमानैर्जायते गतिः
त्यांना सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिव्य विमानांनी जाण्याचा मार्ग मिळतो.
कपिलायाः शिरो ग्रीवां सर्व तीर्थानि भामिनि
हे सुंदर मुखी, कपिला गायीच्या डोक्यात आणि मानेत सर्व तीर्थक्षेत्रे वास करतात.
प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कपिला गलमस्तकात्
जो मनुष्य सकाळी उठून कपिला गायीच्या मानेला आणि डोक्याला स्पर्श करतो—
स तेन पुण्येनोपेतस्तत्क्षणाद्गतकिल्विषः
त्या पुण्यामुळे तो मनुष्य क्षणातच पापमुक्त होतो.
कल्य उत्थाय यो मर्त्यः कुर्यात्तासां प्रदक्षिणम्
जो मनुष्य सकाळी उठून त्यांची प्रदक्षिणा करतो,
प्रदक्षिणायां चैकायां कृतायां च वसुन्धरे 4.161.
आणि पृथ्वीची एक प्रदक्षिणा जरी केली,
कपिलायास्तु मूत्रेण स्नायाद्वै यः शुचिव्रतः
जो शुद्धतेचे पालन करून कपिला गायीच्या मूत्राने स्नान करतो,
येन स्नानेन चैकेन भवमुक्तो भवेन्नरः
त्या एकाच स्नानाने मनुष्य संसारबंधनातून मुक्त होतो.
गोसहस्रं च यो दद्यादेकां वा कपिलां नरः
जो हजार गायी किंवा एक कपिला गाय दान करतो,
यश्चैकां कपिलां हन्यान्नरो रज्जुकरो यदि
आणि जो एक कपिला गाय मारतो, जरी तो दोरी बनवणारा असला,
गवां स्थितिं कल्पयेत घृतं गव्यं न दूषयेत्
त्याने गायींच्या रक्षणाची व्यवस्था करावी आणि गायीचे तूप अपवित्र करू नये.
तुल्यं गोघृतदानस्य भयरोगादिपालनम्
भय, रोग यांसारख्या गोष्टींपासून केलेले रक्षण हे गायीच्या तुपाच्या दानाइतकेच पुण्यदायक आहे.
तृणादिभक्षणार्थं च गवां दद्याद्धरादिकम्
गायींना गवत वगैरे खायला मिळावे म्हणून जमिनीसारख्या गोष्टी द्याव्यात.
दशेह कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयंभुवा
ही दहा कपिला गायी स्वयंभूने स्वतः जाहीर केल्या आहेत.
विमानैर्विविधैर्दिव्यैर्दिव्यकन्याभिरर्चितः
तो दिव्य कन्यांनी सन्मानित होऊन विविध स्वर्गीय विमानांतून जातो.
सुवर्णकपिला पूर्वा द्वितीया गौरपिङ्गला 4.161.
पहिली सुवर्णवर्णाची कपिला गाय, दुसरी गोरी आणि तांबूस आहे.
पंचमी जुहुवर्णा स्यात्षष्ठी तु घृतपिङ्गला
पाचवी तुपासारख्या रंगाची, सहावी तुपासारखी तांबूस आहे.