दुहिता वा कुले काचिद्गोसहस्रप्रदायिनी
किंवा आपल्या कुळातील एखादी कन्या एक हजार गायी दान करणारी असेल,
अतः परं प्रवक्ष्यामि यज्ञं वै सर्वकामिकम्
यापुढे मी सर्व इच्छा पूर्ण करणारा यज्ञ सांगतो.
तीर्थे गोष्ठे गृहे वापि मंडपं कारयेच्छुभम्
तीर्थस्थळी, गोशाळेत किंवा घरी, शुभ असा मंडप उभारावा.
तन्मध्ये कारयेद्वेदिं चतुर्हस्तामनूपमाम्
त्या मंडपाच्या मध्यभागी, चार हात लांब आणि नीटस अशी वेदी तयार करावी.
पूर्वोत्तरेऽथदिग्भागे ग्रहवेदिं प्रकल्पयेत्
पूर्व आणि उत्तर दिशेला ग्रहांची वेदी मांडावी.
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च पूज्याः प्रथममेव हि
सर्वप्रथम ब्रह्मा, विष्णू आणि रुद्र यांची पूजा करावी.
चत्वारो वा महाराज उपाध्यायश्च पंचमः 4.159.
किंवा चार जण, आणि पाचवा म्हणजे उपाध्याय, हे असावेत, हे महराजा.
शोभिताश्छत्रसंपन्नास्ताम्रपात्रद्वयान्विताः
ते छत्रांनी शोभलेले, दोन तांब्याच्या पात्रांनी सजलेले असतात.
वेद्याः पूर्वोत्तरे भागे शिवकुंडं नियोजयेत्
वेदीच्या पूर्वोत्तर भागात शिवकुंड स्थापावे.
कार्यं कुरुकुलश्रेष्ठ ततो होमं समारभेत्
हे कुरुकुळातील श्रेष्ठ, हे सर्व केल्यावर हवन सुरू करावे.
गोसहस्राद्विनिष्कृष्य सवत्सं दशकं गवाम् अतः प्रवेश्य दशकं वस्त्रैर्माल्यैश्च पूजयेत्
त्या हजार गायींपैकी दहा गायी वासरांसह निवडाव्यात; मग त्या आत आणून, वस्त्र व फुलांच्या माळांनी त्यांची पूजा करावी.
सुवर्णघंटिकायुक्तं ताम्रदोहनकान्वितम् हेमरत्नमयैः शृंगैश्चामरैश्चोपशोभितम्
त्यांना सोन्याच्या घंटा, तांब्याची दूध काढण्याची भांडी, सोनं व रत्नांनी मढवलेली शिंगं आणि चामरांनी सजवावं.
मुनयः केचिदिच्छन्ति कांचनं नंदिकेश्वरम्
काही ऋषी सोन्याचा नंदीकेश्वर मिळावा अशी इच्छा करतात.
एका प्रत्यक्षऋषभे केषांचिद्दानमिष्यते
काही जणांसाठी एक बैल थेट दान म्हणून दिला जातो.
पताकाभिरलंकृत्य देवतायतनानि च
ध्वजांनी आणि देवांच्या मंदिरांनी सजावट केली जाते.
यदि सर्वा न विद्यन्ते गावः सर्वगुणोत्तमाः
सर्व उत्तम गुण असलेल्या गायी जर सर्वत्र उपलब्ध नसतील,
पुष्पकालमथो वाद्यगीतमंगलनिस्वनैः इममुच्चारयेन्मंत्रं गृहीतकुसुमांजलिः ।। 4.159.
फुलांच्या ऋतूमध्ये, वाद्य आणि मंगल गीतांच्या गजरात, फुलांची अंजली हातात घेऊन हा मंत्र उच्चारावा.
नमो वो विश्वमूर्तिभ्यो विश्वमातृभ्य एव च
विश्वाची मूर्ती असणाऱ्या आणि विश्वमाते असणाऱ्या तुम्हा सर्वांना नमस्कार.
गवामंगेषु तिष्ठन्ति भुवनान्येकविंशतिः
गायींच्या अंगात एकवीस लोकांचे निवासस्थान आहे.
गावो ममाग्रतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः
गायी माझ्या पुढे असोत, गायी माझ्या मागे असोत.
यस्मात्त्वं वृषरूपेण धर्मश्चैव सनातनः
कारण तू वृषभाच्या रूपातच सनातन धर्म आहेस.
इत्यामन्त्र्य ततो दयाद्गुरवे नंदिकेश्वरम्
असे म्हणून मग दयाळूपणे गुरूंना, नंदीकेश्वराला,
गवां शतमथैकैकं तदर्धं चापि विंशतिः
शंभर गायी, किंवा प्रत्येकी एक, किंवा त्याच्या अर्ध्या आणि वीसही,
नैका बहुभ्यो दातव्या दाता दोषकरो भवेत्
एक गाय अनेकांना देऊ नये; देणारा दोषी ठरतो.
पयोव्रतस्ततस्तिष्ठेदेकाहं गोसहस्रदः
मग ज्याने हजार गायी दिल्या, त्याने एक दिवस दूधाचे व्रत घ्यावे.
न देया दुर्बला धेनुर्नाल्पक्षीरा न रोगिणी
दुर्बळ गाय, कमी दूध देणारी किंवा आजारी गाय द्यावी नाही.
अनेन विधिना यस्तु गोसहस्रप्रदो भवेत् ।। 4.159.
जो कोणी या पद्धतीने हजार गायी दान करतो,
विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीजालमालिना
सूर्यप्रमाणे तेजस्वी आणि घंटांच्या जाळ्याने सजवलेल्या विमानात,
सप्तावरान्सप्त परान्सप्त चैव परावरान्
सात वरलोक, सात अधोलोक आणि सात मधले लोक,
स्वर्गलोकाच्च्युतो वाथ नारी वा सत्परायणा
स्वर्गलोकातून खाली पडलेला असो, किंवा धर्मनिष्ठ स्त्री असो,