सर्वकामसमृद्धश्च शत्रुपक्षक्षयंकरः
तो सर्व इच्छित सुखांनी परिपूर्ण होतो आणि शत्रूंचा नाश करतो.
इति सकलविधिज्ञो रत्नधेनुप्रदानं वितरति स विमानं प्राप्य देदीप्यमानम्
सर्व विधी जाणणारा जो रत्नांनी सजलेली गाय दान करतो, तो तेजस्वी विमान प्राप्त करतो.
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे रत्नधेनुदानव्रतविधिवर्णनं नाम सप्तपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वातील श्रीकृष्ण-युधिष्ठिर संवादात 'रत्नधेनू दानव्रतविधिवर्णन' नावाचा एकशेपंचावन्नावा अध्याय येथे संपला.
उभयमुखीगोदानव्रतवर्णनम् विधिना केन धर्मज्ञं दाने तस्याश्च किं फलम्
दोन तोंड असलेल्या गायीच्या दानव्रताचे वर्णन – हे धर्मज्ञ, हे दान कोणत्या विधीने करावे आणि त्याचे फळ काय आहे?
प्राप्नुवंति नराः केचित्पुण्यसंभारविस्तराः
काही माणसे मोठ्या पुण्यसंचयाला पोहोचतात.
यावत्पादौ योनिगतौ शिरश्चैव प्रदृश्यते
पाय गर्भात असताना आणि डोके दिसू लागल्यावरपर्यंत.
गौर्यावद्द्विमुखी चैव यदा भवति भारत
भारता, ज्या वेळी गाय गौरीकडे पाठ फिरवते, तेव्हा ती दोन तोंडांची होते.
दत्त्वोभयमुखीं राजन्यत्पुण्यं प्राप्यते नृभिः
दोन तोंडांची गाय दान दिल्यास, माणसांना राजासारखे पुण्य मिळते.
किमिष्टैर्बहुभिर्यज्ञैर्दानैर्दत्तैश्च सत्तम
हे श्रेष्ठा, अनेक यज्ञ, दान किंवा भेटी यांचा काय उपयोग?
एकैव पाति नरकात्सुखमेकैव कारयेत्
एकच गाय नरकातून वाचवते; एकच गाय सुख देते.
स्वर्णशृंगीं रौप्यखुरां मुक्तालाङ्गूलभूषिताम् प्रसूयमानां गां दत्त्वा महत्पुण्यफलं लभेत्
सोन्याचे शिंग, चांदीचे खुर आणि मण्यांनी सजवलेली शेपटी असलेली गाय दान दिल्यास मोठे पुण्य मिळते.
यावंति धेनुरोमाणि वत्सस्यापि नराधिप
राजा, गाय आणि तिच्या वासरावर जितके केस आहेत—
पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् 4.158.
तितकेच पितर, वडील, आजोबा आणि पणजोबा यांनाही लाभ होतो.
घृतक्षीरवहा नद्यो दधिपायसकर्दमाः
तूप, दूध वाहणाऱ्या आणि दही, दूध, चिखलाने भरलेल्या नद्या—
यो ददाति सुवर्णेन बहुना सह भाविनीम्
जो कोणी भरपूर सोन्यासह गाभण गाय दान देतो—
न देया दुर्बला राजन्धेनुर्नैवाल्पदक्षिणा
राजा, दुर्बल गाय किंवा फारच कमी दक्षिणा असलेली गाय द्यावी नाही.
स्त्रियश्च त चंद्रसमानवक्त्राः प्रतप्तजांबूनदतुल्यवर्णाः
ज्यांच्या चेहऱ्याचा तेज चंद्रासारखा आहे आणि रंग शुद्ध सोन्यासारखा आहे अशा स्त्रिया—
गोसहस्रप्रदानविधिवर्णनम् कस्मिन्काले प्रदातव्यं कथं देयं च तद्भवेत्
हजार गायी दान देण्याची विधी: कोणत्या वेळी द्यावी आणि कशी द्यावी हे सांगितले आहे.
ब्रह्मणा सृजता लोकान्वृत्तिहेतोः प्रजेश्वर
प्रजेच्या पालनासाठी ब्रह्मदेवाने जग निर्माण केले, हे प्रजाधिपती—
यासां मूत्रपुरीषेण देवतायतनान्यपि
ज्यांच्या मूत्र व विष्ठेने देवतांचे स्थानही पवित्र होते—
मूलं यज्ञस्य काम्यस्य सर्वदेवमयाः शुभाः
त्या सर्व यज्ञांचे मूळ आहेत, शुभ आहेत आणि सर्व देवतांचे स्वरूप आहेत.
ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधा कृतम्
ब्राह्मण आणि गायी हे एकाच कुळाचे दोन भाग आहेत.
यासां पुत्रैर्धृता लोका धारिताः सर्वदेवताः
ज्यांच्या पिल्लांमुळे जग टिकून आहे आणि सर्व देवता आधारले आहेत.
एकाऽपि गौर्गुणोपेता कृत्स्नं तारयते कुलम्
गुणांनी युक्त एकच गाय संपूर्ण कुळाचा उद्धार करते.
सुवत्सा सुदुहा चैव पापरोगविवर्जिता
ती वासरू चांगली असून, भरपूर दूध देते आणि कुठलाही पापाचा किंवा रोगाचा स्पर्श तिला नाही.
किं पुनर्दश यो दद्याच्छतं वा विधिपूर्वकम्
मग जो कोणी विधीपूर्वक दहा किंवा शंभर गायी दान करतो, त्याचं महत्त्व किती मोठं असेल!
गोसहस्रं पुरा दत्तं नहुषेण महीभृता 4.159.
पूर्वी नहुष या राजाने एक हजार गायी दान केल्या होत्या.
गंगातीरे महद्दत्तमदित्या पुत्रकाम्यया
गंगाच्या काठी, पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने, आदित्याने मोठं दान केलं होतं.
श्रूयते पितृभिर्गीता गाथास्ताः शृणु भूपते
पूर्वजांनी गायलेल्या त्या गाथा ऐकायला मिळतात; त्या ऐक, राजन.
यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं गोसहस्रं प्रदापयेत्
आपल्या कुळात कोणी एक हजार गायी दान केल्या, असं जर कोणी घडवलं,