आदेशिको देशिको हि यममार्गे सुदुस्तरे
यमाच्या कठीण मार्गावर मार्गदर्शक आणि गुरु खरोखरच आवश्यक आहे.
इष्टेन किं क्रतुशतेन सुदुष्करेण क्लेशाधिकेन सुकृतैर्नियमैर्व्रतैश्च
शेकडो यज्ञ, कितीही कठीण, कष्टदायक, शुभकर्मे, नियम आणि व्रते यांचा काय उपयोग?
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे जलधेनुदानव्रतविधिवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात, पाणी देणाऱ्या गायीच्या दान व व्रतविधीचे वर्णन असलेला एकशे त्रेपन्नावा अध्याय संपला.
घृतधेनुदानव्रतवर्णनम् दीयते येन विधिना यादृग्रूपां च कारयेत्
तुप देणाऱ्या गायीच्या व्रताचे वर्णन: कोणत्या पद्धतीने द्यावे आणि ती गाय कशी असावी हे सांगितले आहे.
गव्यस्य सर्पिषः कुम्भान्गंधमाल्यविभूषितान्
गायीच्या तुपाचे घागरे, सुगंध, फुले आणि दागिन्यांनी सजवलेले,
इक्षुयष्टिमयाः पादाः खुरा रौप्यमयास्तथा
उसाच्या कांड्यांचे पाय, आणि त्याचप्रमाणे चांदीचे खुर असावेत.
सप्तधान्यमये पार्श्वे पटोर्णेन च कम्बलम्
सात धान्यांनी बनवलेल्या बाजूला, कापडाने झाकलेली चादर ठेवावी.
तद्वच्छर्करया जिह्वां गुडक्षीरमयं मुखम्
त्याचप्रमाणे, साखरेने जिभ तयार करावी आणि गुळ-दुधाने तोंड घडवावे.
ताम्रपात्रमयं पृष्ठं कुर्याच्छ्रद्धासमन्वितः
तांब्याच्या पात्राने पाठ तयार करावी, आणि हे सर्व श्रद्धेने करावे.
तद्वत्कल्पनया धेनोर्वत्सं च परिकल्पयेत्
त्याचप्रमाणे, कल्पनेने गायीसाठी वासरूही तयार करावे.
आज्यं तेजः समुद्दिष्टमाज्यं पापहरं परम्
साजूक तूप हे तेज समजले जाते; तूप सर्व पापे दूर करणारे श्रेष्ठ आहे.
त्वं चैवाज्यमयी देवि कल्पितासि मया किल
हे देवी, मी तुला तुपापासूनच घडवले आहे.
तं च विप्रं महाभाग मनसेव घृतार्चिषा 4.154.
त्या पुण्यवान ब्राह्मणाची मनाने तुपाच्या ज्योतीने पूजा करावी.
दक्षिणासहिता धेनुः कल्पिताज्यमयी शुभा
दक्षिणेसह तुपाची गाय शुभ मानली जाते.
इत्युदाहृत्य विप्राय तां गां तु प्रतिपादयेत्
अशी वाणी म्हणून ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
अनेन च विधानेन नवनीतमयी शुभा
या पद्धतीने नवनीताची शुभ गायही तयार होते.
शृणु पार्थ महाबाहो प्रदानफलमुत्तमम्
पार्था, महाबाहो, दानाचे श्रेष्ठ फळ ऐक.
घृतधेनुप्रदा यांति तत्र कामैः सुपूरिताः
तुपाची गाय दान करणारे तेथे सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
तांस्तेषु नृप लोकेषु स नयत्यस्तकल्मषान्
राजा, तो त्यांना त्या लोकांत पापरहित नेतो.
निष्किल्विषं पदं यांति निष्कामा घृतधेनुदाः
ज्यांनी तुपाची गाय निःस्वार्थपणे दिली, ते निष्पाप स्थानाला पोहोचतात.
घृतं प्रयच्छतां भीता भवंत्यखिलदेवताः
तूप दान केल्यावर सर्व देवता घाबरतात.
मायाजलं सुतकलत्रमहोर्मिमालं लोभोग्रनक्रविषमं बहुपुण्यभाजः
अनेक पुण्य लाभलेले भाग्यवान लोक माया, संतती व कुटुंबाच्या मोठ्या लाटांचे जाळे, लोभ व मगर यांच्या विषातून पार जातात.
लवणधेनुदानव्रतवर्णनम् युधिष्ठिर उवाच कृष्णकृष्ण महाबाहो सर्वशास्त्रविशारद
लवणगायीचे दानव्रताचे वर्णन युधिष्ठिर म्हणाला: कृष्णा, कृष्णा, महाबाहो, सर्व शास्त्रांचे जाणकार,
येन दत्तेन दानानि सर्वाण्येव भवंत्युत
जे काही दिले जाते, त्याने सर्व दाने पूर्ण होतात.
प्रायश्चित्तविशुद्धिश्च तन्मे कथय सुव्रत शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि दानानामुत्तमोत्तमम्
हे सुशील, प्रायश्चित्ताने मन शुद्ध कसे होते ते मला सांग. ऐक राजन, मी तुला सर्व दानांमध्ये श्रेष्ठ असे दान सांगतो.
ख्यातं लवणधेन्वाख्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्
लवणधेनु असे प्रसिद्ध दान सर्व मनुष्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे.
विश्वासघाती क्रूरात्मा सर्वपापरतोऽपि वा
जो विश्वासघात करतो, क्रूर स्वभावाचा आहे, किंवा सर्व पापांत बुडालेला आहे,
सुभगो धनसंपन्नो दीर्घायुरपराजितः
तो भाग्यवान, धनवान, दीर्घायुषी आणि कधीही न हरवणारा होतो.
विधिं वक्ष्यामि राजेन्द्र लवणस्येह कल्पनम्
राजेंद्र, मी तुला इथे लवणधेनू तयार करण्याची पद्धत सांगतो.
आविकं चर्म विन्यस्य पूर्वाशाभिमुखं स्थितम्
मेंढीचे कातडे पूर्व दिशेला तोंड करून खाली अंथरावे.