कामं यद्दीयते दानं समग्रं तत्सुखावहम्
मनापासून आणि पूर्णपणे दिलेले दान नेहमी सुख देते.
तस्मान्न दक्षिणाहीनं विधानविकलं तथा
म्हणून विधी अपूर्ण किंवा दक्षिणा न देता दान करू नये.
अन्यथा दीयमानं तदहंकाराय केवलम्
वेगळ्या पद्धतीने दिलेले दान केवळ अहंकारासाठी असते.
तिलधेनुं प्रवक्ष्यामि शृणु पार्थिवसत्तम
आता मी तिळांची गाय कशी द्यावी हे सांगतो, ऐक, हे उत्तम राजांमध्ये श्रेष्ठ.
यां दत्त्वा ब्रह्महा गोघ्नः पितृहा गुरुतल्पगः
ही गाय दिल्यावर ब्रह्महत्यारा, गोहत्या करणारा, पित्याची हत्या करणारा, किंवा गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा,
महापातकयुक्तश्च संयुक्तश्चोपपातकैः
मोठ्या पापांनी व उपपापांनी ग्रस्त असला तरी,
अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनसमावृते
जमिनीवर गायीच्या शेणाने लिपून काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीने झाकून,
तिलाः श्वेतास्तिलाः कृष्णास्तिला गोमूत्रवर्णकाः
श्वेत तीळ, काळे तीळ आणि गायीच्या मूत्राच्या रंगाचे तीळ—
द्रोणस्य वत्सकं कुर्याच्चतुराढकिकां च गाम् 4.152.
द्रोणासाठी वासरू तयार करावं आणि चार आढक मापाची गाय घडवावी.
कार्या शर्करया जिह्वा गुडेनास्यं च कम्बलः
तिची जीभ साखरेची, तोंड गुळाचं, आणि अंगावर चादर असावी.
प्रशस्तपत्रश्रवणां फलदंतवतीं शुभाम्
तिच्या कानांसाठी छान पानं लावावीत, ती फळांची द्यावी आणि सुंदर दात असावेत.
सितवस्त्रशिरालम्बां सितसर्षपरोमिकाम्
ती पांढऱ्या वस्त्रानं मढवावी, शेपटीला पांढरा दोरा बांधावा आणि केसांसाठी पांढरी मोहरी वापरावी.
ईदृक्संस्थानसम्पन्नां कृत्वा श्रद्धासमन्वितः
अशी सुंदर रचना करून, श्रद्धेनं ती तयार करावी.
या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या वै देवेष्ववस्थिता
जी लक्ष्मी सर्व जीवांत वास करते आणि देवांमध्येही वसते—
ततः प्रदक्षिणां कृत्वा पूजयित्वा प्रणम्य च
तिची प्रदक्षिणा करून, पूजा करून आणि वंदन करून,
अनेन विधिना दत्त्वा तिलधेनुं नराधिप
राजा, या पद्धतीनं तीळांची गाय दान द्यावी,
यश्च गृह्णाति विधिवद्दीयमानां प्रमोदते
आणि जो ती योग्य रीतीनं घेतो आणि आनंदित होतो,
तेपि दोषविनिर्मुक्ता ब्रह्मलोकं व्रजंति ते
ते दोघंही दोषमुक्त होऊन ब्रह्मलोकाला जातात.
धेनुं तिलमयीं दत्त्वा न शोचति कृताकृते 4.152.
तीळांनी बनवलेली गाय दान दिल्यावर, केलेल्या किंवा न केलेल्या गोष्टींबद्दल दुःख राहत नाही.
एकाहमथ वा राजन्न युच्छेदन्तरात्मना
राजा, अगदी एक दिवस जरी असला तरी, मनात कधीही डळमळू नये.
चान्द्रायणादभ्यधिकं कथितं तिलभक्षणम्
तीळ खाणं हे चांद्रायण व्रतापेक्षा मोठं मानलं गेलं आहे.
वाचा कृतं तु मनसा कर्मणा यच्च संचितम्
म्हणून, जी काही गोष्ट वाणीने, मनाने किंवा कर्माने केली आहे—
मुशलेनोद्यते नापि लंबिते ब्राह्मणे तथा
मुसळ उचललेलं असो किंवा ब्राह्मण झुलत असो, त्यातही नाही—
सुरापानेन यत्पापमभक्ष्यस्य च भक्षणात्
दारू पिण्याने किंवा निषिद्ध अन्न खाल्ल्याने जे पाप मिळतं—
यममार्गे महाघोरे नदी वैतरणी स्मृता
यमाच्या भयंकर मार्गावर वैतरणी नावाची नदी आहे.
यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयावहाः
जिथे लोखंडाच्या चोचीचे कावळे आणि भयंकर कुत्रे असतात.
असिपत्रवनं चैव लोहकंटकशाल्मलीम्
तलवारीच्या पानांनी भरलेलं अरण्य आणि लोखंडी काट्यांनी वेढलेला साळमली वृक्ष.
विमाने कांचने दिव्ये मणिरत्नविभूषिते
रत्नांनी व मौल्यवान दगडांनी सजवलेल्या दिव्य सोन्याच्या विमानात.
गुणहीने न दातव्या न दातव्या धनेश्वरे 4.152.
गुण नसलेल्या किंवा धनवान माणसाला हे दान देऊ नये.
एका एकस्य दातव्या मुनिभिः कथितं पुरा
हे एकच एक व्यक्तीला द्यावं, असं पूर्वी ऋषींनी सांगितलं आहे.