भूयश्च श्रोतुमिच्छामि दानमाहात्म्यमुत्तमम्
मला पुन्हा एकदा दानाचे श्रेष्ठ महत्त्व ऐकायचे आहे.
नहि दानात्परतरमन्यदस्तीति मे मतिः
माझ्या मते, दानापेक्षा श्रेष्ठ काहीच नाही.
अनीतं याति चाध्वानं धनं विप्रकरार्पितम्
ब्राह्मणाला दिलेले धन पुढच्या प्रवासात आपल्याबरोबर जाते.
किं कायेन सुपुष्टेन बलिना चिरजीविना
मजबूत, पोषक आणि दीर्घायुषी शरीराचा काय उपयोग?
ग्रासादर्द्धमपि ग्रास मर्थिभ्यः किं न दीयते
गरजूला अन्नाचा अर्धा घाससुद्धा का दिला जात नाही?
एकस्मिन्नप्यतिक्रांते दिने दानविवर्जिते
ज्या दिवशी दान केले जात नाही, असा एक दिवस जरी गेला—
यस्य त्रिवर्गशून्यानि दिनान्यायांति यांति च
ज्याचे दिवस धर्म, अर्थ आणि काम या त्रिवर्गाशिवाय जातात—
यैर्न दत्तं न च हुतं न तीर्थे मरणं कृतम्
ज्यांनी दान दिले नाही, यज्ञ केला नाही किंवा तीर्थस्थळी मृत्यू आले नाही—
दीना निरशना रूक्षाः कपालाङ्कितपाणयः 4.151.
जे गरीब, उपाशी, कठोर आणि भिक्षेच्या भांड्याने हात चिन्हांकित झालेले आहेत—
आयासशतलब्धस्य प्राणेभ्योपि गरीयसः
शंभर कष्टांनी मिळवलेली गोष्ट प्राणांपेक्षाही मोठी असते.
नोपभोगैः क्षयं यांति न प्रदानैः समृद्धयः
भोगांनी ती संपत नाही आणि दानाने संपत्ती कमी होत नाही.
अदृष्टपरतत्त्वोपि पात्रेभ्यो विसृजेद्धनम्
ज्याला अंतिम सत्य कळले नसेल, त्यानेही पात्रांना धन द्यावे.
दानानि बहुरूपाणि कथयामि तवानघ
हे निष्पाप, मी तुला अनेक प्रकारच्या दानांबद्दल सांगतो.
किञ्चिद्व्रतं यत्क्रियते पूज्यते च त्रिलोचनः
कोणतेही व्रत केले गेले, किंवा पूजा केली गेली, तर त्रिनेत्री देवाचीच पूजा होते.
यानि दानानि देयानि तान्याचक्ष्य यदूत्तम
हे यादवश्रेष्ठ, कोणती दाने द्यावीत हे मी तुला स्पष्टपणे सांगतो.
येन चैव विधानेन दानं पुण्यसुखावहम्
कशा प्रकारे दान दिल्याने पुण्य आणि सुख मिळते, हेही मी सांगतो.
आसप्तमं पुनंत्येते दोहवाहनवेदनैः
दोह, वाहन आणि वेदज्ञान यांच्या माध्यमातून हे सात पिढ्यांपर्यंत शुद्ध करतात.
गोदानमादौ वक्ष्यामि प्रत्यक्षक्रमयोगतः
सर्वप्रथम, मी प्रत्यक्ष आणि योग्य क्रमाने गोधनाचे वर्णन करतो.
देयाः किंलक्षणा गावः काश्च राजन्विवर्जिताः 4.151.
राजा, कोणत्या प्रकारच्या गायी द्याव्यात आणि कोणत्या टाळाव्यात, हे मी सांगतो.
न्यायार्जिता सवत्सा च प्रदेया श्रोत्रियाय गौः
न्यायाने मिळवलेली, वासरासह असलेली गाय विद्वान ब्राह्मणाला द्यावी.
वृद्धा सरोगा हीनांगी वंध्या दुष्टा मृतप्रजा
जुनी, आजारी, अपंग, वंध्या, दुष्ट किंवा जिचे वासरू मेलं आहे अशी गाय—
सा दत्तैव हरेत्पापं श्रोत्रियायाहिताग्नये
अशी गायही जर अग्निहोत्र करणाऱ्या ब्राह्मणाला दिली, तरी ती पाप दूर करते.
अकुलीनाय मूर्खाय लुब्धाय पिशुनाय च
परंतु ती गाय नीच कुळातील, मूर्ख, लोभी किंवा निंदक अशा व्यक्तीस देऊ नये.
घृतक्षीराभिषेकं च कृत्वा विष्णोः शिवस्य च
तूप आणि दूध याने विष्णू आणि शिव यांची अभिषेक पूजा करावी.
समभ्यर्च्य यथान्यायं पुष्पादिभिरनुक्रमात्
नंतर योग्य रीतीने, फुलांसह आणि इतर वस्तूंनी क्रमाने पूजा करावी.
सवत्सां वस्त्रसंवीतां सितयज्ञोपवीतिनीम्
वासरासह, वस्त्राने झाकलेली, पांढऱ्या यज्ञोपवीताने सजलेली गाय,
शक्तितो दक्षिणायुक्तां ब्राह्मणाय निवेदयेत्
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार दक्षिणा देऊन, ती गाय ब्राह्मणाला अर्पण करावी.
अश्वं सदा सुकर्णे वा दासीं शिरसि दापयेत्
सदैव चांगल्या कानांचा घोडा किंवा दासी आदराने द्यावी.
गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम् 4.151.
गायी माझ्या हृदयात वास करोत; मी गायींच्या मध्ये राहतो.
इमां च प्रतिगृह्णीष्व धेनुर्दत्ता मया तव
ही गाय मी तुला दिली आहे, ती तू स्वीकार.