न गङ्गा न कुरुक्षेत्रं न काशी न च पुष्करम्
गंगा, कुरुक्षेत्र, काशी किंवा पुष्कर यांपैकी काहीही नाही—
गौर्या देव्या कृतं पूर्वं शंकरेण महात्मना 4.147.
हे व्रत पूर्वी गौरी देवी आणि महान आत्मा शंकर यांनी केले होते.
दमयन्तीवियोगेन नलेन तु तथा कृतम्
दमयंतीपासून वेगळे झाल्यामुळे नलानेही हे व्रत केले होते.
कृतमेतद्व्रतं भद्रे स्वर्गमोक्षप्रदायकम्
हे व्रत केल्याने, हे शुभे, स्वर्ग आणि मोक्ष मिळतो.
शांडिल्या चाप्यरुन्धत्या उर्वश्या देवदत्तया
हे व्रत शांडिल्य, अरुंधती, उर्वशी आणि देवदत्ता यांनीही केले होते.
पाताले नागकन्याभिः कृतमेतत्सुशोभनम्
पाताळात नागकन्यांनीही हे व्रत सुंदर रीतीने केले होते.
अन्याभिः सर्वनारीभिः सर्वकामफलेप्सुभिः
इतर सर्व स्त्रियांबरोबर, सर्व इच्छा पूर्ण होण्यासाठी इच्छुक असलेल्या स्त्रियांबरोबर,
वसुप्रीतिकरं रम्यं व्रतानां परमं शृणु
सर्व व्रतांमध्ये देवांना प्रिय आणि आनंद देणारे, श्रेष्ठ व्रत कोणते आहे ते ऐक.
गुरुभार्याभिगामी च ह्येतेषां संगमी च यः
जो गुरुच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो किंवा या स्त्रियांशी संग करतो,
अगम्यागमनो यस्तु मांसाशी वृषलीपतिः
जो वर्ज्य स्त्रियांकडे जातो, मांस खातो किंवा नीच जातीच्या स्त्रीचा पती असतो,
एभिः सर्वैर्महापापैर्मुच्यते नात्र संशयः
या सर्व मोठ्या पापांपासून तो मुक्त होतो—याबद्दल काहीही शंका नाही.
अतस्तेऽहं विधिं वक्ष्ये विधानमवधारय 4.147.
म्हणून मी तुला हा विधी सांगतो, नीट लक्ष देऊन ऐक.
यः करोति नरो देवि नारी वा भक्तिसंयुता
हे देवी, जो कोणी पुरुष किंवा स्त्री भक्तीने हे करतो,
तस्मिन्मासे च कर्तव्यं व्रतमेतच्च सुन्दरि
त्या महिन्यात हे व्रत अवश्य करावं, हे सुंदर स्त्री.
शुक्लकृष्णतृतीयायामेकादश्यां च पूर्णिमा
शुक्ल आणि कृष्ण पक्षातील तृतीया, एकादशी आणि पौर्णिमेला,
पर्वस्वन्येषु सर्वेषु दातव्या काञ्चनी पुरी
इतर सर्व सणांच्या दिवशी सोन्याची नगरी दान करावी.
मृत्तिकालंभनं कार्यं मंत्रेणानेन सुव्रते
माती उचलताना हा मंत्र म्हणावा, हे सुसंस्कारिते.
लोकानामुपकारार्थं वन्दनात्सिद्धिकामदा
सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी, पूजा केल्याने इच्छित सिद्धी मिळते.
( इति मृत्तिकामंत्रः आपस्तु विश्वयोनिर्हि विष्णुना निर्मिताः स्वयम्
(मृत्तिकेचा मंत्र:) पाणी हेच विश्वाचे गर्भस्थान आहे, आणि ते विष्णूंनी स्वतः निर्माण केले आहे.
( इत्यम्मंत्रः अनेन विधिना स्नात्वा यजमानः समाहितः
(पाण्याचा मंत्र:) या विधीने स्नान करून, यजमान एकाग्रतेने,
पाखंडिनो विकर्मस्थान्धूर्तांश्च कितवाच्छठान्
पाखंडी, अधार्मिक वर्तन करणारे, दुष्ट, जुगारी आणि फसवणूक करणाऱ्यांना टाळावं.
उपवासस्य नियमं कुर्यान्नक्तस्य वा पुनः 4.147.
उपवासाचे नियम पाळावेत किंवा रात्रभर उपवास करावा.
द्वादशाक्षरमंत्रेण तज्जलं चाभिमंत्रयेत्
बारा अक्षरांच्या मंत्राने त्या पाण्याला अभिमंत्रित करावं.
शमीवृक्षमया वेदी चतुःस्तंभसमन्विता
शमीच्या लाकडाची वेदी, चार खांबांनी युक्त अशी करावी.
वस्त्रेणावेष्टिताः स्तम्भा वितानवर मण्डिताः
स्तंभांना कापडाने गुंडाळून, त्यांना उत्तम छत्रांनी सजवावे.
मध्ये तु मंडलं कार्यं पद्माख्यं वर्णकैः शुभैः मंडलस्य तु मध्ये वै भद्रपीठं सुशोभनम्
मध्यभागी सुंदर रंगांनी कमळाच्या आकाराचे मंडळ काढावे आणि त्या मंडळाच्या मध्यभागी सुंदर भद्रपीठ ठेवावे.
आसनं तत्र विन्यस्य कोमलं वस्त्रवेष्टितम्
तेथे मऊ कापडाने गुंडाळलेले आसन ठेवावे.
अग्रे तु कलशः कार्यो जलपूर्णः सुशोभनः
समोर पाण्याने भरलेला सुंदर कलश ठेवावा.
पञ्चरत्नसमायुक्तं वस्त्रेणावे ष्टयेद्धनम्
त्या कलशात पाच प्रकारच्या रत्नांनी सजावट करावी आणि धन कापडात गुंडाळून ठेवावे.
तस्योपरिष्टात्संस्थाप्य कांचनाख्यां पुरीं शुभाम्
त्या वरती 'कांचन' नावाची सुंदर नगरी स्थापावी.