नन्दीसंस्थाय देवाय विद्याभयकराय च
नंदीच्या रूपात स्थिर असलेल्या, विद्या आणि भयमुक्ती देणाऱ्या देवाला,
पापान्तकाय भर्गाय नमोनन्ताय वेधसे
पापांचा नाश करणाऱ्या, भर्गाला, अनंत आणि सृष्टीकर्त्या देवाला मी नमस्कार करतो.
यदि प्रसन्नो देवेश विद्यामूलप्रदो भव
देवांचा अधिपती, तू प्रसन्न असशील तर, ज्ञानाचा मूळ देणारा हो.
सर्ववर्णमयान्येव अइउणादिशुभानि वै ।। 3.2.31.
‘अ’, ‘इ’, ‘उ’ या शुभ अक्षरांसह सर्व वर्ण खरेच शुभ आहेत.
ज्ञानह्रदे सत्यजले राग द्वेषमलापहे
ज्ञानाच्या सरोवरात, सत्याच्या पाण्याने, राग-द्वेषाच्या मळाचा नाश होतो.
मानसं हि महत्तीर्थ ब्रह्मदर्शनकारकम्
मानस म्हणजेच मोठं तीर्थ, जे ब्रह्मदर्शन घडवून आणतं.
इत्युक्त्वांतर्दधे रुद्रः पाणिनिः स्वगृहं ययौ
असं सांगून, रुद्र अदृश्य झाला आणि पाणिनी आपल्या घरी परतला.
लिंगसूत्रं तथा कृत्वा परं निर्वाणमाप्त वान्
लिंगसूत्र रचून, त्याने सर्वोच्च मोक्ष प्राप्त केला.
यतो याता स्वयं गंगा सर्वतीर्थमयी शिवा
तिथून, गंगा स्वतः सर्व तीर्थांचा सार घेऊन शुभरूपात प्रवाहित झाली.
बभूव कृष्णभक्तश्च वेदवेदांगपारगः
तो कृष्णभक्त झाला आणि वेद व वेदांगांचा पूर्ण ज्ञाता बनला.
गत्वा वृन्दावनं रम्यं गोपगोपीनिषेवितम्
गोप आणि गोपी यांच्या सहवासात रमणीय वृंदावनात गेल्यावर,
वर्षान्ते च हरिः साक्षाद्ददौ ज्ञानमनुत्तमम्
पावसाळा संपल्यावर, हरिने स्वतः श्रेष्ठ ज्ञान दिले.
शुकेन वर्णिता या वै विष्णुराताय धीमते
शुकाने जे बुद्धिमान विष्णुराताला सांगितले,
कथान्ते भगवान्विष्णुः प्रादुरासीज्जनार्दनः
कथेच्या शेवटी भगवान विष्णू, जनार्दन, प्रकट झाला.
त्वया ततमिदं विश्वं देवतिर्यङ्नरादिकम्
तुझ्यामुळे हे विश्व, देव, प्राणी आणि माणसे यांनी व्यापले आहे.
त्वन्नाम्ना नरकार्ताश्च ते कृतार्थाः कलौ युगे माहात्म्यं तस्य मे ब्रूहि यदि दत्तो वरस्त्वया
कलियुगात तुझ्या नावाने नरक निर्माण करणारेही कृतार्थ होतात; तू वर दिला असेल तर त्याचे माहात्म्य मला सांग.
बौद्धराज्ये जगत्प्राप्ते दंभपाखण्डनिर्मिते जय सच्चिदानन्द विभो जगदानं दकारक
बौद्ध राज्य जगावर आले, दंभ आणि फसवणुकीने बनले असता, सत्य, चैतन्य आणि आनंदाचा मूळ, जगाचा सर्जक, हे प्रभो, तुझा विजय असो.
इति श्रुत्वा शिवा प्राह को देवोऽस्ति तवोत्तमः 3.2.32.
हे ऐकून शिवा म्हणाली: तुझा सर्वोच्च देव कोण आहे?
तस्माद्भूमिपवित्रत्वमिह प्राप्तं वरानने
म्हणून, सुंदर मुखी, येथे पृथ्वीची पवित्रता प्राप्त झाली आहे.
इति श्रुत्वा शिवा देवी प्राप्तासीद्गुह्यकालयम्
हे ऐकून देवी शिवा गूढ काळात प्रवेशली.
चण्डीशश्च गणेशश्च नंदिनो गुह एव च
चंडीश, गणेश, नंदी आणि गुहाही,
शृणु देवि कथां रम्यां मम मानससंस्थिताम्
देवी, माझ्या मनात असलेली सुंदर कथा ऐक.
अष्टाहे नेत्र उन्मील्य दृष्ट्वा निद्रागतां शिवाम्
आठ दिवसांनी, डोळे उघडून त्याने निद्रित शिवेला पाहिले.
कियती ते श्रुता गाथा श्रुत्वाह जगदंबिका
तू किती गाथा ऐकल्या? हे ऐकून जगदंबिका बोलली.
कोटरस्थः शुकः श्रुत्वा चिरंजीवत्वमागतः
कोटरात राहणाऱ्या शुकाने ऐकून दीर्घायुष्य मिळवले.
स्थित्वा शिवस्य सदने मम ध्यानपरोऽभवत्
शिवाच्या निवासात राहून तो माझ्या ध्यानात मग्न झाला.
तेन प्राप्तं भागवतं माहात्म्यं चास्य दुर्लभम्
त्याच्यामुळे भागवताचे माहात्म्य आणि त्याची दुर्मिळता प्राप्त झाली.
नर्मदाकूलमासाद्य श्रावयस्व कथां शुभाम् 3.2.32.
नर्मदेच्या काठी पोहोचून, शुभ कथा सांग.
सत्पात्राय प्रदातव्यं विष्णुभक्ताय धीमते
हे दान सद्गुणी, श्रीविष्णूचे भक्त आणि बुद्धिमान अशा योग्य व्यक्तीलाच द्यावे.
इत्युक्त्वांतर्दधे देवो बोपदेवः प्रसन्नधीः
असे म्हणून, प्रसन्न मनाने भगवान बोपदेव तिथून अदृश्य झाले.