संचिंत्यैवं समानाय्य वसंतं प्राह शंकरः
असे विचार करून, वसंताला बोलावून, शंकर म्हणाले,
सितपक्षः सहायोऽयं सर्वभूतसुखप्रदः
हा शुक्ल पक्षाचा मित्र सर्व जीवांना आनंद देणारा आहे.
यो यथा रथमारूढः समायातः समीक्षितुम्
जो कोणी, रथावर बसून, ज्या पद्धतीने पाहायला येतो,
कारयिष्यन्ति ये मर्त्या रथयात्रामहोत्सवम्
जे माणसे रथयात्रेचा मोठा उत्सव आयोजित करतात,
एवमाभाष्य भगवान्वसंतं च ततः सुरैः
असे वसंताशी बोलून, भगवंत देवतांसह,
आरोपयेत्कथं देवान्रथे वद जगत्पते ।। 4.134.
जगाच्या स्वामी, देवतांना रथावर कसे बसवावे ते मला सांग.
सुदृढाक्षं दृढाबंधं सुचक्ररथकूबरम्
मजबूत अक्ष असलेला, घट्ट बांधणीचा, सुंदर चाक व दांडा असलेला रथ,
अथ वा वंशविहितं नेत्रपट्टपटावृतम्
किंवा बांबूने बनवलेला, कापडी पट्ट्या व जाळ्यांनी झाकलेला,
सितगोयुगसंयुक्तं पञ्चबाणपताकिनम्
पांढऱ्या बैलांच्या जुळ्या जोड्यांनी जोडलेला, पाच बाणांचा ध्वज असलेला,
वैश्वदेवं ततः कुर्याद्ग्रहयज्ञविधानतः
मग ग्रहयज्ञाच्या पद्धतीने वैश्वदेव विधी करावा,
आरोपयेद्रथे देवं मूलमंत्रेण मंत्रवित्
मंत्र जाणणाऱ्याने मूळ मंत्राने देवतेला रथावर बसवावे.
रथे तिष्ठन्नयति वाजिनः पुरो यत्रयत्र कामयते सुषारथिः शंखदुंदुभिनिर्घोषैः काहलानां च निःस्वनैः
रथावर उभा राहून, उत्तम सारथी घोड्यांना जिथे हवे तिथे नेत असतो, शंख, डमरू आणि काहळ्यांच्या गजरात.
दोषासुखेन रमितं प्रेषणीयपुरःसरम्
रात्रीच्या आनंदात रमलेले, पुढे मिरवणूक चालू असते,
तांबूलानि रथे दद्यात्पुष्पमालायुतानि च
रथावर तांबूल ठेवावे, फुलांच्या माळांसह.
यस्ययस्य गृहेभ्येति प्रेरितो रथिना रथः । ।। 4.134.
ज्या ज्या घराकडे सारथ्याने रथ नेला जातो,
इतरोऽपि भवेत्पूज्यः संप्राप्ते गृहिणां गृहे
तेथेही, जेव्हा रथ गृहस्थाच्या घरी पोहोचतो, तेव्हा दुसऱ्यालाही सन्मान द्यावा.
कदाचिदक्षभङ्गः स्याद्ध्वजभंगोऽथ वा भवेत्
कधी कधी रथाचा आडवा तुटतो, किंवा ध्वज फाटतो.
ब्राह्मणांस्तत्र संपूज्य होमः कार्यो विजानता
तेथे ब्राह्मणांचे सन्मान करावे आणि समजून उमजून होम करावा.
प्रेरणीप्रेक्षणीयैश्च भ्रामयित्वा रथोत्तमम्
रथाला पुढे नेणाऱ्यांसह आणि पाहणाऱ्यांसह तो उत्तम रथ फिरवावा.
दोलाग्राहैश्चक्रदोलाभ्रमैर्डमरकैस्तथा
रथ झुलवणाऱ्यांनी, चाकाच्या झुल्यांनी आणि डमरूच्या आवाजाने,
एवं यः कुरुते पार्थ सुखदं तु रथोत्सवम्
असा जो कोणी, पार्था, आनंददायक रथोत्सव करतो,
यः कारयित्वा सौवर्णं रौप्यं वा रथमुत्तमम्
जो सोन्याचा किंवा चांदीचा उत्तम रथ तयार करतो,
वर्णकैश्चित्रितं दिव्यं दारुजं वा सुशोभनम्
किंवा रंगीबेरंगी, दिव्य सजावट केलेला सुंदर लाकडी रथ करतो,
स मर्त्यलोके सुचिरात्सुखानि च समश्नुते
तो या मर्त्य लोकांत दीर्घकाळ सुख उपभोगतो.
स्थापयेत्सर्वभागे तु गेयं वाद्यपुरःसरम् 4.134.
सर्व भागांत वाद्यांच्या पुढे गाणे आणि संगीत ठेवावे.
तत्रापि जागरं कुर्याद्वाद्यगीतसुमं गलैः
तेथेही, वाद्य, गाणी आणि फुलांच्या माळांनी जागरण करावे.
प्रेक्षणीयविनोदेन तां रात्रिमतिवाहयेत्
त्या रात्री आनंददायक खेळ आणि मनोरंजनांनी वेळ घालवावा.
महायात्रां प्रकुर्वीत तत्राप्यद्भुतचेष्टितम् ६३ पूजयित्वा विधानेन षष्ठेऽह्नि भवनं नयेत्
तेथे मोठी मिरवणूक करावी, अद्भुत कृत्ये दाखवावी; विधिप्रमाणे पूजा करून सहाव्या दिवशी रथ घरी न्यावा.
सर्वपापहरा पुण्या किञ्चिदन्यन्निबोध मे
हे सर्व पवित्र आहे आणि सर्व पापे दूर करणारे आहे; आता आणखी काही ऐक.
पञ्चम्यां पंकजकरां पूजयेद्वा सरस्वतीम्
पंचमीला कमळहस्त सरस्वतीची पूजा करावी.