वसंतस्य प्रभावोऽयं कोऽप्यपूर्वो विजृंभते
वसंताचा असा प्रभाव आहे की, काहीतरी अनोखे आणि अद्भुत फुलून येते.
वृक्षाः पक्षिशताकीर्णा विजिघ्राणमुखाः सुराः
झाडांवर शेकडो पक्षी जमले आहेत, आणि देवही आनंदाने सुगंध श्वासात घेतात.
कृतः प्रत्यक्षसुमहान्वसंतो न जगत्त्रये
आता वसंत सर्वांसमोर प्रकट झाला आहे; अशा वसंताचा अनुभव तिन्ही जगात कुठेच नाही.
उभावपि प्रतप्येते पश्येदं कामचेष्टितम्
दोघेही उत्कटतेने पेटले आहेत; पाहा, ही कामाची लीला कशी आहे.
पादपाः पल्लवशतैर्नृत्यंते च प्रहर्षिणः
झाडे आनंदाने, शेकडो कोवळ्या पालव्यांसह नाचू लागली आहेत.
कौतुकाकुलितः शीघ्रमारुरोह रथं स्वकम् 4.134.
कौतुकाने भारावून तो पटकन आपल्या रथावर चढला.
प्रययौ पुण्डरीकाक्षः शंखचक्रगदाधरः
पद्मनयन, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारा, मार्गस्थ झाला.
आस्थाय प्रययौ हृष्टो ब्रह्मा ब्राह्मणसंस्तुतः
रथावर आरूढ होऊन, आनंदित ब्रह्मा, ब्राह्मणांच्या स्तुतिसह निघून गेला.
वृतो रथेन प्रययौ भास्करो वारितस्करः
रथासह, अंधाराचा नाश करणारा सूर्यही मार्गस्थ झाला.
कात्यायनी प्रचलिता पञ्चवक्त्रेण केतुना
कात्यायनी, पाच मुखांच्या ध्वजासह, पुढे सरकली.
प्रयातः स्वरथारूढः कृतकर्णकुलाकुलः
तो स्वतःच्या रथावर बसून, कानातील कुंडले डोलवत, निघून गेला.
रथारूढैरमूढात्मा मर्त्यलोकमवातरत्
रथावर आरूढ होऊन, स्थिरचित्ताने, तो मर्त्यलोकात उतरला.
नारदेन यथैवोक्तस्तावत्सर्वं तदक्षरम्
नारदाने जसे सांगितले होते, तसेच सर्व काही अक्षरशः घडले.
देवैः सार्द्धं पशुपतिर्यावत्पश्यति विस्मितः
देवतांसह पशुपतीही आश्चर्यचकित होऊन पाहू लागला.
गायंति केचित्सोत्कंठं लुठंत्यन्ये प्रहर्षिताः
काही जण उत्कंठेने गातात, तर काही आनंदाने लोळतात.
वादयंत्यन्यथा वाद्यं गायंत्यन्येन्यथा गणाः 4.134.
काही वेगवेगळ्या प्रकारे वाद्य वाजवतात, तर काही वेगळ्या तऱ्हेने गातात; सर्वजण आनंद साजरा करतात.
नीलोत्पलाभनयनैर्विलसत्प्रांततारकैः
नील कमळासारखी डोळे, जवळच्या ताऱ्यांसारखा तेज असलेली,
सुराणां क्षोभमालक्ष्य भगवान्गोवृषध्वजः
देवतांचा अस्वस्थपणा पाहून, गोवृषध्वज भगवंत,
अनर्थमुत्थितं तद्वत्तद्विघाताय ये जनाः
अशा प्रकारे संकट निर्माण झाले की, ते दूर करण्यासाठी जे लोक पुढे येतात,
वसंतः स्वामिभक्तत्वान्मान्यपुष्पाकरं यदा
वसंत, आपल्या स्वामीभक्तीमुळे, जेव्हा आदरयुक्त फुले आणतो,
संचिंत्यैवं समानाय्य वसंतं प्राह शंकरः
असे विचार करून, वसंताला बोलावून, शंकर म्हणाले,
सितपक्षः सहायोऽयं सर्वभूतसुखप्रदः
हा शुक्ल पक्षाचा मित्र सर्व जीवांना आनंद देणारा आहे.
यो यथा रथमारूढः समायातः समीक्षितुम्
जो कोणी, रथावर बसून, ज्या पद्धतीने पाहायला येतो,
कारयिष्यन्ति ये मर्त्या रथयात्रामहोत्सवम्
जे माणसे रथयात्रेचा मोठा उत्सव आयोजित करतात,
एवमाभाष्य भगवान्वसंतं च ततः सुरैः
असे वसंताशी बोलून, भगवंत देवतांसह,
आरोपयेत्कथं देवान्रथे वद जगत्पते ।। 4.134.
जगाच्या स्वामी, देवतांना रथावर कसे बसवावे ते मला सांग.
सुदृढाक्षं दृढाबंधं सुचक्ररथकूबरम्
मजबूत अक्ष असलेला, घट्ट बांधणीचा, सुंदर चाक व दांडा असलेला रथ,
अथ वा वंशविहितं नेत्रपट्टपटावृतम्
किंवा बांबूने बनवलेला, कापडी पट्ट्या व जाळ्यांनी झाकलेला,
सितगोयुगसंयुक्तं पञ्चबाणपताकिनम्
पांढऱ्या बैलांच्या जुळ्या जोड्यांनी जोडलेला, पाच बाणांचा ध्वज असलेला,
वैश्वदेवं ततः कुर्याद्ग्रहयज्ञविधानतः
मग ग्रहयज्ञाच्या पद्धतीने वैश्वदेव विधी करावा,