मूढोहं धनगर्वेण मदांधीकृतलोचनः 3.2.29.
मी मूर्ख आहे, धनाच्या गर्वाने आणि मदाने माझे डोळे झाकले गेले आहेत.
क्षमस्व मम दौरात्म्यं तपो धाम्ने हरे नमः
माझ्या वाईटपणासाठी मला क्षमा कर. तपस्येचे धाम असलेल्या हरे, तुला नमस्कार.
इति स्तुत्वा लक्षमुद्राः स्थापिताः स्वपुरोधसि
अशा प्रकारे स्तुती करून त्याने लक्षमुद्रा आपल्या पुरोहितासमोर ठेवल्या.
तुष्टो नारायणः प्राह वांछा पूर्णा भवेत्तु ते अंते सांनिध्यमासाद्य मोदसे त्वं मया सह
नारायण समाधानी होऊन म्हणाले, 'तुझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील. शेवटी माझ्या सान्निध्यात येऊन तू माझ्यासोबत आनंदी राहशील.'
इत्युक्त्वान्तर्दधे विष्णुः साधुश्च स्वाश्रमं ययौ
हे बोलून विष्णू अदृश्य झाले आणि तो सज्जन आपल्या आश्रमाकडे परत गेला.
आगत्य नगराभ्याशे प्राहि णोद्द्रुतमाश्रमम्
शहराजवळ पोहोचल्यावर त्याने लवकरच आश्रम पाठवला.
जामात्रा सहितः साधुः कृतकृत्यः समागतः
सज्जन आपल्या जावेसोबत, आपले कार्य पूर्ण करून, परत आला.
पूजाभारं सुतायै सा दत्त्वा नौकांतिकं ययौ
तिने पूजेचा भार आपल्या मुलीला दिला आणि बोटीच्या काठावर गेली.
कलावती त्ववज्ञाय प्रसादं सत्वरा ययौ
कलावतीने कृपेची अवहेलना करून, पटकन निघून गेली.
अवज्ञानात्प्रसादस्य नौकाशंखपतेरथ
कृपेची अवहेलना केल्यामुळे, मग बोटीच्या मालकाने—
मग्नं जामातरं पश्यन्विललाप स मूर्च्छितः 3.2.29.
आपला जावई बुडताना पाहून तो शोक करत बेशुद्ध पडला.
ततः कलावती दृष्ट्वा पपात भुवि मूर्च्छिता
ते पाहून कलावती जमिनीवर कोसळून बेशुद्ध पडली.
हा नाथ प्रिय धर्मज्ञ करुणाकरकौशल पत्युरर्द्धं गतं कस्मादर्द्धांगं जीवनं कथम्
हाय नाथा, प्रिय, धर्म जाणणारा, करुणावान, माझ्या पतीचे अर्धे शरीर गेले, उरलेल्या अर्ध्या देहाने कसे जगावे?
सरोजनेत्रांबुकणान्विमुंचती मुक्तावलीभिस्तनकुड्मलांचिता
कमळासारख्या डोळ्यांतून अश्रूंच्या माळा ओघळत होत्या, त्या मोत्यांच्या माळांनी आणि कळींनी शोभून दिसत होत्या.
हा सत्यनारायण सत्यसिंधो मग्नं हि मामु द्धर तद्वियोगे
हाय सत्यनारायण, सत्याचा सागर, मी विरहात बुडाले आहे, मला वर काढ.
साधो कलावती क्षिप्रं मत्प्रसादं हि भोजयेत्
सज्जना, कलावतीने लवकरच माझ्या कृपेचा नैवेद्य दाखवावा.
इत्याकाशे वचः श्रुत्वा विस्मिता तच्चकार सा
आकाशातून आलेले ते शब्द ऐकून ती फारच आश्चर्यचकित झाली आणि सांगितल्याप्रमाणेच तिने वागले.
तत्रैव साधुः साह्लादो भक्त्या परमया युतः
तेथे तो साधू परम भक्तीने आनंदित झाला.
तेन व्रतप्रभावेन पुत्रपौत्रसमन्वितः
त्या व्रताच्या प्रभावामुळे त्याला मुले आणि नातवंडे लाभली.
इतिहासमिमं भक्त्या शृणुयाद्यो हि मानवः
जो मनुष्य भक्तीने ही कथा ऐकतो,
इति ते कथितं विप्र व्रतानामुत्तमं व्रत 3.2.29.
हे ब्राह्मण, मी तुला व्रतांमधील श्रेष्ठ व्रत सांगितले.
व्रतानां चैव सर्वेषां श्रेष्ठं नारायणव्रतम्
सर्व व्रत्यांमध्ये नारायणव्रत हे सर्वात श्रेष्ठ आहे.
त्वन्मुखेन श्रुतं सूत तापत्रयविनाशनम्
सूत, तुझ्या तोंडून आम्ही ऐकले की हे व्रत तीन प्रकारच्या दुःखांचा नाश करते.
सर्वेषां ब्रह्मचर्याणां ब्रह्मचर्ये हि किं परम्
सर्व ब्रह्मचर्यांमध्ये खरेच ब्रह्मचर्यापेक्षा श्रेष्ठ काय आहे?
वेदवेदांगतत्त्वज्ञो यमलोकभयान्वितः
जो वेद आणि त्यांचे तत्त्व जाणतो, पण यमाच्या लोकाचे भय त्याला सतावत असते,
ज्ञात्वा घोरतमं कालं कलि कालमधर्मजम्
जो हा अत्यंत भयंकर, अधर्मातून जन्मलेला कलियुगाचा काळ ओळखतो,
केनाश्रमेण वर्णेन मम श्रेयो भवेदिह
माझ्या कल्याणासाठी इथे कोणत्या आश्रमाने किंवा वर्णाने मला लाभ होईल?
वानप्रस्थः कलौ नास्ति ब्रह्मचर्यं क्वचित्क्वचित्
कलियुगात वानप्रस्थ नाही आणि ब्रह्मचर्य क्वचितच आढळते.
अतः स्त्री संग्राह्यो मया घोरे कलौ युगे तर्हि मे सफलं जन्म मम श्रेयो भवेदिह
म्हणून या भयंकर कलियुगात मी पत्नी स्वीकारली पाहिजे; त्यामुळे माझा जन्म सफल होईल आणि मला इथे कल्याण मिळेल.
इत्येवं संमतं कृत्वा शिवां मंगलदायिनीम् विश्वेश्वरीं जगन्मूर्तिं सच्चिदानंदरूपिणीम्
अशी संमती करून मी शुभ, मंगल देणारी, विश्वेश्वरी, जगाची मूर्ती आणि सच्चिदानंदरूप असलेल्या देवीची पूजा करतो.