तस्य गंधमनाघ्रेयमाघ्राय सुरयोषितः
तेथे देवांगना अशा सुवासाचा अनुभव घेतात, जो याआधी कधीच नव्हता—
ऋषयो नियमांस्त्यक्त्वा प्राद्रवंत गृहान्प्रति ।। न वेदाध्ययने ध्याने रतिस्तेषां बभूव ह
ऋषींनी आपले नियम सोडून घरी धाव घेतली; त्यांना वेदाध्ययनात किंवा ध्यानात आता गोडी उरली नाही.
अपराधाद्विघटितं यद्बभूव प्रिये परम्
एका चुकीमुळे मोठा गोंधळ निर्माण झाला, प्रिय.
गंधेनाकुलितं लोकं दृष्ट्वा ब्रह्मा तमब्रवीत्
त्या सुवासामुळे लोक अस्वस्थ झालेले पाहून ब्रह्मा त्याला म्हणाला—
ब्रह्मोवाच जातस्त्वं लोकदमनान्नूनं दमनको मया
ब्रह्मा म्हणाला: तू जगाला संयमात ठेवणाऱ्यांमध्ये जन्मलास, म्हणून मी तुला दमनाक असे नाव देतो.
यत्संतस्त्वनुमन्यंते सर्वा तिशयवर्जितम् 4.133.
जे काही सज्जन मान्य करतात, ते सगळे अतिरेकापासून मुक्त असावे.
एकस्याप्यपकारं यः करोति स नराधमः
जो एखाद्या व्यक्तीलाही त्रास देतो, तो सर्वात नीच मनुष्य आहे.
दृष्टार्थबाधकं कर्म न कर्तव्यं कथंचन
ज्यामुळे स्पष्टपणे इतरांचे नुकसान होते, असे कधीच करु नये.
ततः स्वयं प्रभजति दैवे पित्र्ये च कर्मणि
मग तो स्वतःच देवासाठी आणि पितरांसाठी कर्म करण्यात गुंततो.
स्वभाव एष मे ब्रह्मंस्त्वया सृष्टः पुरा विभो
हे माझे स्वभावधर्म आहे, हे ब्रह्मन्, जो तू पूर्वी निर्माण केलास, प्रभो.
या यस्य जंतोः प्रकृतिः शुभा वा यदि वेतरा
प्रत्येक जिवाचा स्वभाव जसा असेल—तो चांगला असो वा वेगळा—
तत्स्वभावप्रवृत्तस्य यदि शापस्त्वया मम ।। प्रदत्तः किं करोम्येतन्न कृत्यमपराध्यति ।ऽ
त्या स्वभावामुळेच जर तू मला शाप दिला असेल, तर मी काय करू? जे आपल्याकडून घडत नाही, त्यात काहीही चुकीचे नसते.
युक्तियुक्तं वचः श्रुत्वा दमनेन समी रितम्
ही योग्य कारणे ऐकून दमनाक शांत झाला.
वसंते सहकारोत्थमंजरीपिंजरे जने
वसंत ऋतूत, जेव्हा आंब्याच्या झाडांना नव्या मंजिऱ्यांनी शोभा येते, तेव्हा लोकांमध्ये—
तस्मिन्काले सुरेशानां शिरांस्याक्रम्य लीलया
त्या वेळी, देवतांच्या राजांच्या डोक्यावर सहजतेने पाऊल ठेवून,
ये त्वामारोपयिष्यंति दानमानपुरस्सराः 4.133.
जे लोक तुला दान आणि सन्मानासह प्रतिष्ठित करतील,
सर्वदैव शिवस्येष्टा पुण्या पापभयापहा
ते नेहमीच शंकराला प्रिय राहतील, पुण्यवान होतील आणि पापाचा भय त्यांना राहणार नाही.
एवमुक्त्वा ययौ ब्रह्मा दमनो मंदरे गिरौ
असं म्हणून ब्रह्मा, दमन करणारा, मंदार पर्वतावर गेला.
दिव्ये गिरौ गिरिसु तादयिताधिवासे रत्नांशुकच्छुरितकाञ्चनभूमिभागे
त्या दिव्य पर्वतावर, रत्न, रेशीम आणि सोन्याच्या जमिनीने सजलेल्या निवासात,
प्रवृत्तनरनारीकं पञ्चमोच्चारसुन्दरम्
जिथे पुरुष आणि स्त्रिया एकत्र जमले होते, आणि सुंदर पंचम स्वराने गूंजत होते,
सानंदं नंदनवने आर्द्रया सहितो यथा
नंदनवनात जसं आनंदाने, अर्द्रा सोबत होता तसं,
उन्मादयन्वने पुण्ये विद्याधरगणान्बहून्
त्या पवित्र वनात त्याने विद्या धरांच्या अनेक समूहांना आनंद दिला,
संतानपारिजातोत्थां बद्ध्वा स माधवीलताम्
तो संततीच्या पारिजातकापासून उगवलेल्या माधवी वेलीत हार गुंफला,
गीतमांदोलकारूढस्तद्गायंत्यमर स्त्रियः
झुल्यावर बसून, तिथे अप्सरा गाणी गात होत्या.
तं दृष्ट्वाष्टापदनिभा भवानी प्राह शंकरम्
त्याला, चौरंगासारखा दिसताना पाहून, भवानीने शंकराला म्हटलं:
आदोलकं मम कृते कारयस्व स्वलंकृतम् 4.133.
माझ्यासाठी सुंदर सजवलेली झुला तयार कर.
तद्गौरीवचनं रम्यं श्रुत्वा गोवृषभध्वजः
गौरीचे ते रम्य बोल ऐकून, वृषध्वज भगवान,
स्तंभद्वयं रोपयित्वा इष्टापूर्तमयं दृढम्
त्याने दोन मजबूत खांब लावले, जे पुण्य आणि इच्छापूर्तीने बनले होते,
वासुकिं दंडकस्थाने बद्ध्वा तांतवसप्रभम्
वसुकिला दंडाच्या जागी बांधले, जी वस्त्राच्या धाग्यासारखी चमकत होती,
कृमिकार्पासकौशेयवस्त्रैः संवेष्टितं नवैः
ती झुला नवीन कापूस, लोकरी आणि रेशीमच्या वस्त्रांनी गुंडाळली,