सच्छाया च सपुष्पा च सफला वृक्षवाटिका
जी झाडांची बाग खरी सावली देते, फुलांनी आणि फळांनी भरलेली असते, तीच खरोखरच प्रशंसनीय आहे.
अशोकफलावकरा तिलकालंकृतानना
अशोकाच्या झाडाची फळं खाली पडलेली असतात, आणि तोंडांना तिलक लावलेलं असतं.
सदा स तीर्थी भवति सदा दानं प्रयच्छति ।। 4.128.
असा माणूस नेहमी तीर्थयात्रेला जातो आणि नेहमी दान देतो.
अश्वत्थमेकं पिचुमंदमेकं न्यग्रोधमेकं दश चिञ्चिणीकान्
एक अश्वत्थ, एक पिचुमंद, एक वड आणि दहा चिंचाची झाडं लावावीत.
पुष्पोपगंधाढ्यफलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय
जो कोणी फुलांनी आणि सुगंधाने भरलेलं, किंवा फळांनी आणि गंधाने युक्त झाड ब्राह्मणासाठी स्पर्श करतो,
प्रतिश्रयाश्रान्त समाश्रयत्वात्समीहितं तत्र फलं बुभुक्षोः
त्या झाडाखाली थकलेल्यांना निवारा मिळतो आणि भुकेल्याला ज्या फळाची इच्छा असते, ते तिथे मिळतं.
न खानिताः पुष्करिण्यो रोपिता न महीरुहाः
इथे तलाव खणले जात नाहीत, मोठी झाडं लावली जात नाहीत,
छायामन्यस्य कुर्वंति तिष्ठंति स्वयमातपे
ती झाडं दुसऱ्यांना सावली देतात, पण स्वतः मात्र उन्हात उभी राहतात.
अतः परं प्रवक्ष्यामि वृक्षस्योद्यापने विधिम्
आता मी झाडाच्या प्रतिष्ठापनेची योग्य पद्धत सांगतो.
अपुत्रया पुरा पार्थ पार्वत्या मन्दराचले
पूर्वी, पार्था, मंदार पर्वतावर पुत्र नसलेल्या पार्वतीने,
जातकर्मादिकास्तस्य याः क्रियाः किल बुद्धिमन्
त्याच्यासाठी जन्मापासूनच्या सर्व विधी, हे बुद्धिमान, पार पाडले गेले.
ततो मूले घनदलो वल्गुच्छायांगपल्लवः
मग त्या झाडाच्या मुळाशी दाट पानं, पसरलेली सावली आणि कोवळी पालवी असते.
स्त्रीनामकंटकीकुब्जकीटवृश्चिककोटरः 4.128.
त्या झाडाजवळ बायांसाठी काटे, वाकडेपणा, कीटक, विंचू किंवा भोके नसतात.
आलवाले सुविहिते शुभे बद्धचतुष्किके
सुंदर आणि नीट बांधलेल्या चौकोनी कुंपणात, सर्व बाजूंनी सुरक्षित केलेलं असतं.
सदैवोद्यापनं पार्थ पादपानां प्रशस्यते
पार्था, झाडांची नेहमी प्रतिष्ठा करणे नेहमीच स्तुत्य आहे.
पताकालंकृतं वृक्षं पूर्वेद्युरधिवासयेत्
झाडाला पताका लावून, त्याची पूर्वसंध्येला प्रतिष्ठा करावी.
पिष्टातकेनावकिरेत्सर्वौषध्या च पादपम्
त्या झाडावर पिठाच्या पोळ्या आणि सर्व औषधींची उधळण करावी.
पल्लवालंकृतमुखान्सितचन्दनचर्चितान्
ताज्या पानांनी सजवलेले आणि पांढऱ्या चंदनाने लावलेले चेहरे असावेत.
पताकालंकृताः सर्वे कार्यास्तत्सन्निधौ द्रुमाः
त्या ठिकाणी सर्व झाडांना पताका लावून शोभा द्यावी.
रक्तपीतसिताच्छादैश्चर्चिताः सुमनोहरैः
सुंदर लाल, पिवळ्या आणि पांढऱ्या वस्त्रांनी झाडे सजवावीत.
ताम्रपात्र्यां सबीजानि सरलान्यधिवासयेत्
तांब्याच्या पात्रात बिया आणि सरळ राळ ठेवाव्यात.
इन्द्रादिलोकपालेभ्यो भूतेभ्यो मंत्रविद्गुरुः
मंत्र जाणणाऱ्या गुरुंनी इंद्र व इतर लोकपाल आणि भूतांना आमंत्रित करावे.
ग्रहयज्ञविधानेन शांतिकर्म समारभेत् 4.128.
ग्रहयज्ञाच्या विधीप्रमाणे शांतीचे कर्म सुरू करावे.
चतुरोऽष्टौ यथाशक्त्या वासोभिरभिपूजयेत्
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार चार किंवा आठ वस्त्रांनी पूजा करावी.
मातरं स्थापयित्वाग्रे पूजयेत्कुसुमाक्षतैः
आईला समोर बसवून फुलांनी आणि अक्षतांनी पूजा करावी.
होमादौ जातकर्मादि गोदानं यावदेव तु
होमाच्या आरंभीपासून जावईकार्यापर्यंत, म्हणजे गायीचे दान होईपर्यंतचे सर्व विधी करावेत.
जातकं नामकरणमन्नप्राशनमेव च
जन्मसंस्कार, नावकरण आणि अन्नप्राशन हे विधी करावेत.
जातरूपक्षुरेणात्र चूडाकार्या यथाक्रमम्
येथे सुवर्णाच्या उस्तऱ्याने चूडाकर्म योग्य क्रमाने करावे.
यजमानस्ततः स्नातः शुक्लांबरधरः शुचिः
यानंतर यजमान स्नान करून, पांढरे वस्त्र घालून, शुद्ध होतो.
ये शाखिनः शिखरिणां शिरसा विभूषा ये नन्दनादिषु वनेषु कृतप्रतिष्ठाः
ज्यांच्या शिखरांना अलंकार आहेत, जे नंदन वगैरे वनांत प्रतिष्ठित आहेत, अशी झाडे,