यस्य स्वादुजलं कूपे पिबंति सततं जनाः
ज्याच्या विहिरीतून लोक नेहमी गोड पाणी पितात,
यः प्रासादान्रचयति शुभान्देवतानां तडागे कीर्तिस्तस्य भ्रमति विपुला वंशमार्गानुयाता 4.127.
जो देवांसाठी तळ्यात सुंदर मंदिरे बांधतो, त्याची कीर्ती मोठ्या प्रमाणात पिढ्यानपिढ्या पसरते.
तेषां तडागानि बहूदकानि कूपाश्च यूपाश्च प्रतिश्रयाश्च
त्यांचे तळे, भरपूर पाणी असलेले, त्यांच्या विहिरी, यूप, आणि विश्रांतीसाठी जागा—
वृक्षोद्यापनविधिवर्णनम् उद्यापनविधिं चैव सरहस्यं समासतः
आता वृक्षारोपण विधीचे आणि त्यातील गुपिताचे थोडक्यात वर्णन सांगतो.
पत्रैः पुष्पैः फलैर्मूलैः कुर्वंति पितृतर्पणम्
पानं, फुलं, फळं आणि मुळांनी ते पितरांना तर्पण करतात.
बहुभिर्मृतकिञ्जातैः पुत्रैर्धर्मार्थवर्जितैः
मृत्यूनंतर जन्मलेले, धर्म आणि संपत्ती नसलेले अनेक पुत्र,
प्राणिनः प्रीणयंति स्म च्छायावल्कलपल्लवैः
छाया, साल आणि कोवळ्या पालवीने सजीवांना आनंद मिळतो.
पुष्पपत्रफलच्छायामूलवल्कलदारुभिः
फुलं, पानं, फळं, सावली, मुळे, साल आणि लाकूड यांमुळेही.
पुत्राः संवत्सरस्यांते श्राद्धं कुर्वंति वा न वा
वर्षाच्या शेवटी मुलं श्राद्ध करतात किंवा नाहीत, असं होऊ शकतं.
न तत्करोत्यग्निहोत्रं सुखं यद्योषितः सुतः
पत्नीपासून जन्मलेला मुलगा जर अग्निहोत्र करत नसेल, तर त्याच्यातून सुख मिळत नाही.
सच्छाया च सपुष्पा च सफला वृक्षवाटिका
जी झाडांची बाग खरी सावली देते, फुलांनी आणि फळांनी भरलेली असते, तीच खरोखरच प्रशंसनीय आहे.
अशोकफलावकरा तिलकालंकृतानना
अशोकाच्या झाडाची फळं खाली पडलेली असतात, आणि तोंडांना तिलक लावलेलं असतं.
सदा स तीर्थी भवति सदा दानं प्रयच्छति ।। 4.128.
असा माणूस नेहमी तीर्थयात्रेला जातो आणि नेहमी दान देतो.
अश्वत्थमेकं पिचुमंदमेकं न्यग्रोधमेकं दश चिञ्चिणीकान्
एक अश्वत्थ, एक पिचुमंद, एक वड आणि दहा चिंचाची झाडं लावावीत.
पुष्पोपगंधाढ्यफलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय
जो कोणी फुलांनी आणि सुगंधाने भरलेलं, किंवा फळांनी आणि गंधाने युक्त झाड ब्राह्मणासाठी स्पर्श करतो,
प्रतिश्रयाश्रान्त समाश्रयत्वात्समीहितं तत्र फलं बुभुक्षोः
त्या झाडाखाली थकलेल्यांना निवारा मिळतो आणि भुकेल्याला ज्या फळाची इच्छा असते, ते तिथे मिळतं.
न खानिताः पुष्करिण्यो रोपिता न महीरुहाः
इथे तलाव खणले जात नाहीत, मोठी झाडं लावली जात नाहीत,
छायामन्यस्य कुर्वंति तिष्ठंति स्वयमातपे
ती झाडं दुसऱ्यांना सावली देतात, पण स्वतः मात्र उन्हात उभी राहतात.
अतः परं प्रवक्ष्यामि वृक्षस्योद्यापने विधिम्
आता मी झाडाच्या प्रतिष्ठापनेची योग्य पद्धत सांगतो.
अपुत्रया पुरा पार्थ पार्वत्या मन्दराचले
पूर्वी, पार्था, मंदार पर्वतावर पुत्र नसलेल्या पार्वतीने,
जातकर्मादिकास्तस्य याः क्रियाः किल बुद्धिमन्
त्याच्यासाठी जन्मापासूनच्या सर्व विधी, हे बुद्धिमान, पार पाडले गेले.
ततो मूले घनदलो वल्गुच्छायांगपल्लवः
मग त्या झाडाच्या मुळाशी दाट पानं, पसरलेली सावली आणि कोवळी पालवी असते.
स्त्रीनामकंटकीकुब्जकीटवृश्चिककोटरः 4.128.
त्या झाडाजवळ बायांसाठी काटे, वाकडेपणा, कीटक, विंचू किंवा भोके नसतात.
आलवाले सुविहिते शुभे बद्धचतुष्किके
सुंदर आणि नीट बांधलेल्या चौकोनी कुंपणात, सर्व बाजूंनी सुरक्षित केलेलं असतं.
सदैवोद्यापनं पार्थ पादपानां प्रशस्यते
पार्था, झाडांची नेहमी प्रतिष्ठा करणे नेहमीच स्तुत्य आहे.
पताकालंकृतं वृक्षं पूर्वेद्युरधिवासयेत्
झाडाला पताका लावून, त्याची पूर्वसंध्येला प्रतिष्ठा करावी.
पिष्टातकेनावकिरेत्सर्वौषध्या च पादपम्
त्या झाडावर पिठाच्या पोळ्या आणि सर्व औषधींची उधळण करावी.
पल्लवालंकृतमुखान्सितचन्दनचर्चितान्
ताज्या पानांनी सजवलेले आणि पांढऱ्या चंदनाने लावलेले चेहरे असावेत.
पताकालंकृताः सर्वे कार्यास्तत्सन्निधौ द्रुमाः
त्या ठिकाणी सर्व झाडांना पताका लावून शोभा द्यावी.
रक्तपीतसिताच्छादैश्चर्चिताः सुमनोहरैः
सुंदर लाल, पिवळ्या आणि पांढऱ्या वस्त्रांनी झाडे सजवावीत.