त्रितयं निघ्नतां नेयं त्रितयं चोन्नतिं पराम्
तीन गोष्टी नष्ट कराव्यात आणि तीन गोष्टींना सर्वोच्च स्थान द्यावं.
यः कारयति लोकेऽस्मिन्कीर्तिस्तस्यामला भवेत् 4.127.
जो कोणी हे या जगात घडवतो, त्याची कीर्ती निर्मळ होते.
उपेतानामपि दिवं स निबन्धविधायिनाम्
ज्यांनी असे नियम केले, ते गेलेले लोकही स्वर्गाला पोहोचतात.
तावत्स्वर्गे स रमते यावत्कीर्तिरनश्वरा
त्याची कीर्ती जिवंत असेपर्यंत तो स्वर्गात आनंदाने राहतो.
हंसास्यक्षिप्तनील्यग्रं पद्मिनीखण्डमण्डितम्
राजहंसांच्या चोचीतून पडलेले निळसर टोक असलेली, कमळाच्या तुकड्यांनी सजलेली ती जागा आहे.
घटैरञ्जलिभिर्वक्त्रैर्यस्य वाटीपुटैर्जलम्
ज्याच्या तळ्यातून घागरींनी, ओंजळीने, तोंडाने किंवा हाताच्या कपात पाणी घेतलं जातं,
तडागं नगरोपांते धन्यस्य किल जायते
शहराच्या कडेला असा तळा भाग्यवान माणसामुळे निर्माण होतो.
येषां देवकुलं तत्तु निष्पद्येत सरस्तटे
ज्यांच्या साठी तळ्याच्या काठी देवालय उभारलं जातं,
न भवंतीष्टिका यावद्द्रोणी वा भूमिसन्निभा
जिथे जमिनीएवढी एक वीट किंवा पाण्याची डबकीही नाही, तिथपर्यंत,
भोग्यस्थाने कृतः कूपः सुस्वादुसलिलस्तथा
जिथे लोक आनंद घेतात, तिथे गोड पाण्याचा विहीर बांधलेला असतो.
यस्य स्वादुजलं कूपे पिबंति सततं जनाः
ज्याच्या विहिरीतून लोक नेहमी गोड पाणी पितात,
यः प्रासादान्रचयति शुभान्देवतानां तडागे कीर्तिस्तस्य भ्रमति विपुला वंशमार्गानुयाता 4.127.
जो देवांसाठी तळ्यात सुंदर मंदिरे बांधतो, त्याची कीर्ती मोठ्या प्रमाणात पिढ्यानपिढ्या पसरते.
तेषां तडागानि बहूदकानि कूपाश्च यूपाश्च प्रतिश्रयाश्च
त्यांचे तळे, भरपूर पाणी असलेले, त्यांच्या विहिरी, यूप, आणि विश्रांतीसाठी जागा—
वृक्षोद्यापनविधिवर्णनम् उद्यापनविधिं चैव सरहस्यं समासतः
आता वृक्षारोपण विधीचे आणि त्यातील गुपिताचे थोडक्यात वर्णन सांगतो.
पत्रैः पुष्पैः फलैर्मूलैः कुर्वंति पितृतर्पणम्
पानं, फुलं, फळं आणि मुळांनी ते पितरांना तर्पण करतात.
बहुभिर्मृतकिञ्जातैः पुत्रैर्धर्मार्थवर्जितैः
मृत्यूनंतर जन्मलेले, धर्म आणि संपत्ती नसलेले अनेक पुत्र,
प्राणिनः प्रीणयंति स्म च्छायावल्कलपल्लवैः
छाया, साल आणि कोवळ्या पालवीने सजीवांना आनंद मिळतो.
पुष्पपत्रफलच्छायामूलवल्कलदारुभिः
फुलं, पानं, फळं, सावली, मुळे, साल आणि लाकूड यांमुळेही.
पुत्राः संवत्सरस्यांते श्राद्धं कुर्वंति वा न वा
वर्षाच्या शेवटी मुलं श्राद्ध करतात किंवा नाहीत, असं होऊ शकतं.
न तत्करोत्यग्निहोत्रं सुखं यद्योषितः सुतः
पत्नीपासून जन्मलेला मुलगा जर अग्निहोत्र करत नसेल, तर त्याच्यातून सुख मिळत नाही.
सच्छाया च सपुष्पा च सफला वृक्षवाटिका
जी झाडांची बाग खरी सावली देते, फुलांनी आणि फळांनी भरलेली असते, तीच खरोखरच प्रशंसनीय आहे.
अशोकफलावकरा तिलकालंकृतानना
अशोकाच्या झाडाची फळं खाली पडलेली असतात, आणि तोंडांना तिलक लावलेलं असतं.
सदा स तीर्थी भवति सदा दानं प्रयच्छति ।। 4.128.
असा माणूस नेहमी तीर्थयात्रेला जातो आणि नेहमी दान देतो.
अश्वत्थमेकं पिचुमंदमेकं न्यग्रोधमेकं दश चिञ्चिणीकान्
एक अश्वत्थ, एक पिचुमंद, एक वड आणि दहा चिंचाची झाडं लावावीत.
पुष्पोपगंधाढ्यफलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय
जो कोणी फुलांनी आणि सुगंधाने भरलेलं, किंवा फळांनी आणि गंधाने युक्त झाड ब्राह्मणासाठी स्पर्श करतो,
प्रतिश्रयाश्रान्त समाश्रयत्वात्समीहितं तत्र फलं बुभुक्षोः
त्या झाडाखाली थकलेल्यांना निवारा मिळतो आणि भुकेल्याला ज्या फळाची इच्छा असते, ते तिथे मिळतं.
न खानिताः पुष्करिण्यो रोपिता न महीरुहाः
इथे तलाव खणले जात नाहीत, मोठी झाडं लावली जात नाहीत,
छायामन्यस्य कुर्वंति तिष्ठंति स्वयमातपे
ती झाडं दुसऱ्यांना सावली देतात, पण स्वतः मात्र उन्हात उभी राहतात.
अतः परं प्रवक्ष्यामि वृक्षस्योद्यापने विधिम्
आता मी झाडाच्या प्रतिष्ठापनेची योग्य पद्धत सांगतो.
अपुत्रया पुरा पार्थ पार्वत्या मन्दराचले
पूर्वी, पार्था, मंदार पर्वतावर पुत्र नसलेल्या पार्वतीने,