समं श्वशुरजामात्रौ द्वादशेषु विषादिनौ
सासरा आणि जावई, दोघेही बारा दिवस खूप दुःखी राहिले.
शृण्वंति सुधियो नित्यं ते वसंति हरेः पदम्
जे ज्ञानी लोक नेहमी ऐकतात, ते हरिपदात वास करतात.
प्रतिकूले हरौ तस्मिन्यास्यन्ति निरयान्बहून्
जे हरिविरोधी असतात, ते अनेक नरकात जातात.
धर्मो यज्ञो नृपश्चौरः सर्वे लक्ष्मीप्रियंकराः
धर्म, यज्ञ, राजा आणि चोर — हे सर्व लक्ष्मीला प्रिय आहेत.
मातृभ्यो देवताभ्यश्च स्वधा स्वाहेति वै मखः
मातांसाठी आणि देवतांसाठी यज्ञात 'स्वधा' आणि 'स्वाहा' हीच अर्पण असते.
द्वयोर्हन्ता हि चोरः स ते सर्वे धर्मकिंकराः
त्या दोघांमध्ये चोरच खरा मारणारा आहे; हे सर्व धर्माचे सेवक आहेत.
सत्यहीनस्य तत्साधोर्धनं यत्तद्ग्रहे स्थितम्
त्या सज्जनाच्या घरात ठेवलेले, पण सत्य नसलेल्या धनाचे काय झाले,
वासोलंकरणादीनि विक्रीय बुभुजे किल
त्याने वस्त्रे, दागिने वगैरे विकून ते सर्व संपवले.
अथैकस्मिन्दिने कन्या भोजनाच्छादनं विना
एके दिवशी त्या मुलीला अन्न आणि वस्त्र काहीच नव्हते.
प्रार्थयंतं जगन्नाथं दृष्ट्वा सा प्रार्थयद्धरिम्
तो जगन्नाथाची प्रार्थना करताना पाहून, तिनेही हरिप्रती प्रार्थना केली.
आगच्छत्वर्चयिष्यामि भवंतमिति वाचये 3.2.29.
'ये, मी तुझी पूजा करीन,' असे तिने मोठ्याने सांगितले.
मात्रा निर्भर्त्सितेयंतं कालं कुत्र स्थिता शुभे
आईने रागावल्यावर, तिला वाटले, 'शुभे, या वेळेला मी कुठे जाऊ?'
कलौ प्रत्यक्ष फलदः सर्वदा क्रियते नरैः
कलियुगात माणसांच्या कर्मांना लगेचच फळ मिळते.
देशमायातु जनकः स्वामी च मम कामना
माझ्या इच्छेनुसार माझे वडील आणि स्वामी या देशात यावेत.
शीलपालस्य गुप्तस्य गेहे प्राप्ता धनार्थिनी
धनाची इच्छा असलेली ती स्त्री शीलपाल या रक्षकाच्या घरी आली.
इति श्रुत्वा शीलपालः पंचनिष्कं धनं ददौ
हे ऐकून शीलपालाने पाच निष्क धन दिले.
इत्युक्त्वा सोऽनृणो भूत्वा गयाश्राद्धाय संययौ
असे म्हणून आणि कर्जमुक्त होऊन तो गया येथे श्राद्ध करण्यासाठी गेला.
लीलावती सह तया भक्त्याकार्षीत्प्रपूजनम्
लीलावतीने तिच्यासोबत भक्तीने पूजा केली.
नर्मदातीरनगरे नृपः सुष्वाप मंदिरे उवाच विप्ररूपेण बोधयञ्छ्लक्ष्णया गिरा
नर्मदा काठीच्या नगरात राजा आपल्या महालात झोपला होता; तेव्हा ब्राह्मणाच्या रूपात कोणी तरी आला आणि गोड शब्दांनी त्याला जागं केलं.
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजेन्द्र तौ साधू परिमोचय
उठा, उठा राजेंद्र! त्या दोघांना सोडून द्या, ते सद्गुणी आहेत.
इत्येवं भूपतिश्चैव विप्ररूपेण बोधितः 3.2.29.
अशा प्रकारे ब्राह्मणाच्या रूपात राजाला जागं केलं गेलं.
विस्मितः सहसोत्थाय दध्यौ ब्रह्म सनातनम्
आश्चर्यचकित होऊन तो पटकन उठला आणि सनातन ब्रह्माचा विचार करू लागला.
महामन्त्री च भूपालं प्राह सत्येन भो द्विज अतस्तौ हि समानीय संपृच्छ विधिवन्नृप
मुख्य मंत्री म्हणाला, 'हे ब्राह्मण, त्या दोघांना इथे आणा आणि नीट विचारपूस करा, राजन.'
आनीय साधुं पप्रच्छ सत्यमालंब्य भूपतिः
त्या सद्गुणी माणसाला आणून, राजाने सत्यावर आधार ठेवून त्याला विचारले.
वाणिज्यार्थं महाराज वाणिज्यं जीविकावयोः
राजन, आम्ही दोघेही व्यापार करून आपली उपजीविका चालवतो.
मणिमुक्तादि विक्रेतुं क्रेतुं वा तव पत्तने
तुमच्या शहरात रत्न, मोती विकण्यासाठी किंवा खरेदी करण्यासाठी आलो आहोत.
प्रतिकूले विधौ को वा दशां नाप्नोति वै पुमान्
दुर्दैव आल्यावर कोणत्या माणसाला वाईट दिवस येत नाहीत?
आवां न चौरो राजेंद्र तत्त्वतस्त्वं विचारय
राजेंद्र, आम्ही चोर नाही, तुम्ही स्वतः सत्याचा विचार करा.
छेदयित्वा दृढं पाशं लोमशातिमकारयत्
मजबूत दोर तोडून त्याने लोमशाला मुक्त केले.
नगरे पूजयामास वस्त्राभूषणवाहनैः
शहरात त्याचा वस्त्र, दागिने आणि वाहनांनी सन्मान करण्यात आला.