उषःसमीपे यः स्नानं संध्यायामुदिते रवौ
जो पहाटे, सूर्य उगवताना स्नान करतो—
प्रातरुत्थाय यो विप्रः प्रातःस्नायी सदा भवेत्
जो ब्राह्मण रोज पहाटे उठून सकाळी स्नान करतो—
वृथा चोष्णोदकस्नानं वृथा जाप्यमवैदिकम्
गरम पाण्याने स्नान करणे व्यर्थ आहे, तसेच वेदांचे जपही निष्फळ असतात.
स्नानं चतुर्विधं प्रोक्तं स्नानविद्भिर्युधिष्ठिर ।। वायव्यं वारुणं ब्राह्मं दिव्यं चेति पृथक्शृणु । 4.122.
युधिष्ठिरा, स्नान जाणणाऱ्यांनी चार प्रकारचे स्नान सांगितले आहे: वाऱ्याने, पाण्याने, ब्रह्माने आणि दिव्य; ते वेगळे ऐक.
ब्राह्मं ब्राह्मणमंत्रोक्तं दिव्यं मेघांबुभास्करम्
ब्राह्मणांसाठी मंत्रांनी सांगितलेले स्नान ब्रह्मस्नान आहे; पावसाच्या पाण्याने आणि सूर्यप्रकाशात केलेले स्नान दिव्य स्नान आहे.
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः
ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वनवासी आणि भिक्षुक—
बालास्तरुणका वृद्धा नरनारीनपुंसकाः
मुलं, तरुण, वयोवृद्ध, पुरुष, स्त्रिया आणि ज्यांचे लिंग ठरलेले नाही असे सर्वजण—
ब्रह्मक्षत्रविशां चैव मन्त्रवत्स्नानमिष्यते
ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य यांच्यासाठी मंत्र म्हणत आंघोळ करणे सांगितले आहे.
माघमासे रटंत्यापः किञ्चिदभ्युदिते रवौ
माघ महिन्यात, सूर्य नुकताच उगवला असताना, वाहत्या पाण्यात स्नान करावे.
प्रासादा यत्र सौवर्णाः स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः तत्र ते यांति मज्जंति ये माघे भास्करोदये
जिथे सोन्याचे महाल आहेत आणि अप्सरेसारख्या सुंदर स्त्रिया आहेत, तिथे माघ महिन्यात सूर्य उगवताना स्नान करणारे पोहोचतात आणि तिथे रममाण होतात.
पौषफाल्गुनयोर्मध्ये प्रातःस्नायी भवेन्नरः
पौष आणि फाल्गुन या दोन महिन्यांच्या मध्ये, माणसाने सकाळी आंघोळ करावी.
त्रिंशद्दिनानि पुण्याणि मकरस्थे दिवाकरे
सूर्य मकर राशीत असताना तीस दिवस केलेली सर्व पुण्यकर्मे फलदायी होतात.
माघमासमिमं पूर्णं स्थाप्येहं देवमाधवम् 4.122.
माघ महिनाभर येथे देव माधवाची स्थापना करावी.
अप्रावृतशरीरस्तु यः कष्टं स्नानमाचरेत्
जो माणूस अंग झाकले नाही आणि कठीण स्नान करतो—
तत्र स्नात्वा शुभे तीर्थे दत्त्वा शिरसि वै मृदम्
त्या पवित्र तीर्थावर स्नान करून, डोक्यावर माती लावावी.
पितॄन्संतर्प्य तत्रस्थो ह्यवतीर्य ततो जलात्
त्या ठिकाणी पितरांना तृप्त करून, नंतर पाण्यातून बाहेर यावे.
शङ्खचक्रधरं देवं माधवं नाम पूजयेत्
शंख आणि चक्र धारण करणाऱ्या माधव या देवतेची पूजा करावी.
भूशय्याब्रह्मचर्येण शक्तः स्नानं समाचरेत्
जो समर्थ असेल त्याने जमिनीवर झोपून आणि ब्रह्मचर्य पाळून स्नान करावे.
अवश्यमपि कर्तव्यं माघे स्नानमिति श्रुतिः
माघ महिन्यात स्नान करणे हे नक्कीच करावे, असे श्रुती सांगते.
तिलस्नायी तिलोद्वर्ती तिलभोक्ता तिलोदकी
जो तिळाने स्नान करतो, तिळाचा उटणे लावतो, तिळ खातो आणि तिळाचे पाणी पितो—
तैलस्यामलकानां च तीर्थे देयानि नित्यशः
तेल आणि आवळा नेहमी त्या तीर्थावर द्यावे.
एवं स्नानावसाने तु भोज्यं देयमवारितम्
अशा स्नानानंतर, कोणतीही अडचण न आणता अन्नदान करावे.
कंबलाजिनरत्नानि वासांसि विविधानि च ।। 4.122.
कांबळे, मृगाची कातडी, रत्ने आणि विविध वस्त्रे—
उपानहौ तथा गुप्तं मोदकैः पापमोचकैः
तसेच जोडे, आणि गुप्तपणे पाप दूर करणारे मोदकही द्यावेत.
अगम्यागमनस्तेयपापेभ्यश्च परिग्रहात्
निषिद्ध स्त्रियांशी संबंध, चोरी आणि अशा पापांशी संबंध आल्याने अपवित्रता निर्माण होते.
पितृभिः पितामहैः सार्द्धं तथैव प्रपितामहैः
वडील, आजोबा आणि पणजोबा यांच्यासह,
एकविंशकुलैः सार्द्धं भोगान्भुक्त्वा यथेप्सितान्
एकवीस कुटुंबांसह, इच्छेप्रमाणे सुख उपभोगून,
यो माघमास्युषसि सूर्य्यकराभिताम्रे स्नानं समाचरति चारुनदीप्रवाहे
जो कोणी माघ महिन्यात पहाटे, सूर्यकिरणांनी लाल झालेल्या सुंदर नदीच्या प्रवाहात स्नान करतो,
नित्यस्नानविधिवर्णनम् तस्मात्कायविशुद्ध्यर्थं स्नानमादौ विधीयते
म्हणून शरीर शुद्धीसाठी सुरुवातीला स्नान करणे सांगितले आहे.
अनुद्धतैरुद्धतैर्वा जलैः स्नानं समाचरेत्
पाणी शांत असो वा अस्वस्थ, त्यात स्नान करावे.