विस्मृत्य सह जामात्रा वाणिज्याय ययौ पुनः सूत उवाच अथ साधुः समादाय रत्नानि विविधानि च
तो आपल्या जावयासोबत सर्व विसरून पुन्हा व्यापारासाठी निघाला. सूत म्हणाला — त्यानंतर ऋषीने विविध रत्ने गोळा केली.
नौकाः संस्थाप्य स ययौ देशाद्देशान्तरं प्रति
त्याने जहाजांची व्यवस्था करून एका देशातून दुसऱ्या देशाकडे प्रस्थान केले.
कुर्वन्क्रयं विक्रयं च चिरं तस्थौ महामनाः 3.2.28.
खरेदी-विक्री करत तो मोठ्या मनाने तिथे बराच काळ राहिला.
ततः कर्मविपाकेन तापमापाचिराद्वणिक्
मग कर्माच्या परिणामाने त्या व्यापाऱ्याला लवकरच दुःख आले.
ज्ञात्वा निद्रागतान्सर्वान्हृतं चौरैर्महाधनम्
सर्वजण झोपले असता चोरांनी मोठा धनसंपत्ती चोरून नेल्याचे त्याला कळले.
प्रातःकृत्यं नृपः कृत्वा सदः संप्राविशच्च सः
सकाळची कामे करून तो राजसभेत गेला.
उवाच स तदा वाक्यं शृणुष्व त्वं धरा पते
मग त्याने असे शब्द उच्चारले — 'हे पृथ्वीपती, ऐका.'
मुमुषुश्चौरा गतास्सर्वे न जानीमो वयं नृप
'सर्व चोर पळून गेले आहेत; आम्हाला काहीच माहिती नाही, राजन.'
उवाच क्रोधताम्राक्षो यूयं संयात मा चिरम्
रागाने डोळे लाल करून तो म्हणाला, 'तुम्ही सर्व लगेच इथे या.'
नो चेद्धनिष्ये सगणानिति दूतान्समादिशत्
'नाहीतर मी तुम्हा सर्वांना तुमच्या लोकांसह ठार मारीन,' असे त्याने दूतांना सांगितले.
बहुयत्नैर्न संशोध्य द्रव्यं चोरसमन्वितम्
खूप प्रयत्न करूनही चोरांसह मिसळलेले धन मिळवता आले नाही.
हन्ता मां सगणं राजा किं करोमि कुतः सुखम्
'राजा मला आणि माझ्या लोकांना मारेल; मी काय करू, मला कुठे सुख आहे?'
नर्मदायां च मरणं शिवलोकप्रदायकम् 3.2.28.
'नर्मदेवर मृत्यू आला तर शंकरलोक मिळतो.'
विदेशिनोऽस्य वणिजो ददर्श विपुलं धनम्
परदेशी व्यापाऱ्याने त्याचे विपुल धन पाहिले.
चौरोऽयमिति निश्चित्य तौ बबंधात्मरक्षणात्
'हा चोर आहे' असे ठरवून, त्यांनी स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी त्याला बांधून टाकले.
प्रतिकूले हरौ तस्मिन्राज्ञापि न विचारितम्
तो हरिविरोधी आहे, हे राजालाही लक्षात आले नाही.
कारागारे लोहमयैः शृंखलैरंगपादयोः
कारागृहात, त्याच्या हातपायांना लोखंडाच्या साखळ्या घातल्या होत्या.
जामात्रा सहितः साधुर्विललाप भृशं मुहुः
तो सज्जन आपल्या जावेसोबत फार दुःखी होऊन पुन्हा पुन्हा रडू लागला.
क्व स्थिता च सुता भार्या पश्य धातुर्विपर्ययम्
माझी मुलगी आणि बायको आता कुठे आहेत? पाहा, नशीबाने कसा उलट फेर घेतला.
मया बहुतरं धातुर्विप्रियं हि पुराकृतम्
मी पूर्वी नशिबाला न आवडणारी बरीच कृत्ये केली आहेत.
समं श्वशुरजामात्रौ द्वादशेषु विषादिनौ
सासरा आणि जावई, दोघेही बारा दिवस खूप दुःखी राहिले.
शृण्वंति सुधियो नित्यं ते वसंति हरेः पदम्
जे ज्ञानी लोक नेहमी ऐकतात, ते हरिपदात वास करतात.
प्रतिकूले हरौ तस्मिन्यास्यन्ति निरयान्बहून्
जे हरिविरोधी असतात, ते अनेक नरकात जातात.
धर्मो यज्ञो नृपश्चौरः सर्वे लक्ष्मीप्रियंकराः
धर्म, यज्ञ, राजा आणि चोर — हे सर्व लक्ष्मीला प्रिय आहेत.
मातृभ्यो देवताभ्यश्च स्वधा स्वाहेति वै मखः
मातांसाठी आणि देवतांसाठी यज्ञात 'स्वधा' आणि 'स्वाहा' हीच अर्पण असते.
द्वयोर्हन्ता हि चोरः स ते सर्वे धर्मकिंकराः
त्या दोघांमध्ये चोरच खरा मारणारा आहे; हे सर्व धर्माचे सेवक आहेत.
सत्यहीनस्य तत्साधोर्धनं यत्तद्ग्रहे स्थितम्
त्या सज्जनाच्या घरात ठेवलेले, पण सत्य नसलेल्या धनाचे काय झाले,
वासोलंकरणादीनि विक्रीय बुभुजे किल
त्याने वस्त्रे, दागिने वगैरे विकून ते सर्व संपवले.
अथैकस्मिन्दिने कन्या भोजनाच्छादनं विना
एके दिवशी त्या मुलीला अन्न आणि वस्त्र काहीच नव्हते.
प्रार्थयंतं जगन्नाथं दृष्ट्वा सा प्रार्थयद्धरिम्
तो जगन्नाथाची प्रार्थना करताना पाहून, तिनेही हरिप्रती प्रार्थना केली.