स्वयमुत्तीर्य सामात्यो लोकान्पप्रच्छ सादरम्
स्वतः आणि आपल्या मंत्र्यांसह तो काठी ओलांडून लोकांना आदराने विचारू लागला.
किमत्र क्रियते सभ्या भवद्भिर्लोकपूजितैः
इथे काय चाललं आहे, हो लोकांनी मानलेले सज्जनो?
पूज्यते बंधुभिः सार्धं राज्ञा लोकानुकंपिना 3.2.28.
राजा आपल्या नातेवाईकांसह, लोकांवर दया करणारा, सन्मानित केला जात आहे.
धनार्थी लभते द्रव्यं पुत्रार्थी सुतमुत्तमम्
धनाची इच्छा असणाऱ्याला धन मिळते; पुत्राची इच्छा असणाऱ्याला उत्तम मुलगा मिळतो.
सर्वान्कामानवाप्नोति नरः सत्यसुरार्च नात्
जो सत्यवान देवांची पूजा करतो, त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
दंडवत्प्रणिपत्याह कामं सभ्यानमोदयत्
त्याने नम्रपणे वाकून सभेला आपली इच्छा सांगितली.
पुत्रं वा यदि वा कन्यां लभेयं त्वत्प्रसादतः
तुमच्या कृपेने मला मुलगा किंवा मुलगी मिळो.
श्रुत्वा सभ्या अब्रुवंस्ते कामनासिद्धिरस्तु ते
हे ऐकून सभेतील लोक म्हणाले, 'तुझी इच्छा पूर्ण होवो.'
जगाम स्वालयं साधुर्मनसा चिंतयन्हरिम्
तो सज्जन आपल्या घरी गेला आणि मनात हरिचा विचार करू लागला.
मंगलानि विचित्राणि यथोचितमकारयन्
त्याने योग्य त्या वेळी विविध शुभ कार्ये केली.
ऋतुस्नाता सती लीलावती पर्यचरत्पतिम्
ऋतूनंतर स्नान करून लीलावतीने आपल्या पतीची सेवा केली.
कन्यां कमललोलाक्षीं बांधवामोदकारिणीम्
कमळासारख्या डोलणाऱ्या डोळ्यांची, नातेवाईकांना आनंद देणारी मुलगी झाली.
विप्रानाहूय वेदज्ञान्कारयामास मंगलम् 3.2.28.
त्याने वेदज्ञ ब्राह्मणांना बोलावून शुभकार्य घडवून आणले.
कलानिधिकले वासौ ववृधे सा कलावती
चंद्राच्या घरात ती कलावती वाढू लागली.
दशवर्षा भवेत्कन्या ततः प्रौढा रजस्वला
मुलगी दहा वर्षांची झाली, तेव्हा ती प्रौढ झाली आणि तिला ऋतू आला.
नगरे कांचनपुरे वणिक्छंखपतिः श्रुतः
कांचनपूर या नगरीत शंखपती नावाचा व्यापारी प्रसिद्ध होता.
वरयामास तं साधुर्दुहितुः सदृशं वरम्
त्या ऋषीने आपल्या मुलीसाठी योग्य असा वर निवडला.
वेदवादित्रनिनदैर्ददौ कन्यां यथाविधि
वेदमंत्र आणि वाद्यांच्या गजरात त्याने आपल्या कन्येचे विधिपूर्वक कन्यादान केले.
महामोदमनाः साधुर्मंगलार्थं ददौ च ह
मनात मोठा आनंद घेऊन ऋषीने शुभकार्यासाठी कन्यादान केले.
तं मेने पुत्रवत्साधुः स च तं पितृवत्सुधीः
त्या ऋषीने त्याला पुत्रासारखे मानले आणि त्या बुद्धिमानाने ऋषीला वडिलांसारखे मानले.
विस्मृत्य सह जामात्रा वाणिज्याय ययौ पुनः सूत उवाच अथ साधुः समादाय रत्नानि विविधानि च
तो आपल्या जावयासोबत सर्व विसरून पुन्हा व्यापारासाठी निघाला. सूत म्हणाला — त्यानंतर ऋषीने विविध रत्ने गोळा केली.
नौकाः संस्थाप्य स ययौ देशाद्देशान्तरं प्रति
त्याने जहाजांची व्यवस्था करून एका देशातून दुसऱ्या देशाकडे प्रस्थान केले.
कुर्वन्क्रयं विक्रयं च चिरं तस्थौ महामनाः 3.2.28.
खरेदी-विक्री करत तो मोठ्या मनाने तिथे बराच काळ राहिला.
ततः कर्मविपाकेन तापमापाचिराद्वणिक्
मग कर्माच्या परिणामाने त्या व्यापाऱ्याला लवकरच दुःख आले.
ज्ञात्वा निद्रागतान्सर्वान्हृतं चौरैर्महाधनम्
सर्वजण झोपले असता चोरांनी मोठा धनसंपत्ती चोरून नेल्याचे त्याला कळले.
प्रातःकृत्यं नृपः कृत्वा सदः संप्राविशच्च सः
सकाळची कामे करून तो राजसभेत गेला.
उवाच स तदा वाक्यं शृणुष्व त्वं धरा पते
मग त्याने असे शब्द उच्चारले — 'हे पृथ्वीपती, ऐका.'
मुमुषुश्चौरा गतास्सर्वे न जानीमो वयं नृप
'सर्व चोर पळून गेले आहेत; आम्हाला काहीच माहिती नाही, राजन.'
उवाच क्रोधताम्राक्षो यूयं संयात मा चिरम्
रागाने डोळे लाल करून तो म्हणाला, 'तुम्ही सर्व लगेच इथे या.'
नो चेद्धनिष्ये सगणानिति दूतान्समादिशत्
'नाहीतर मी तुम्हा सर्वांना तुमच्या लोकांसह ठार मारीन,' असे त्याने दूतांना सांगितले.