यश्चैतच्छ्रणुयात्कल्पं ग्रहाणां पठतेऽपि वा
आणि जो कोणी ग्रहांची ही कथा ऐकतो किंवा वाचतो—
शनैश्चरं राहुकेतू लोहपात्रेषु विन्यसेत्
त्याने शनैश्चर, राहू आणि केतू यांना लोखंडाच्या भांड्यात ठेवावे.
सूर्यं विधुं कुज बुधौ गुरुशुक्रसौरीन्हस्तादिकर्क्षसहितानुदितक्रमेण
सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरु, शुक्र, शनी आणि वाढणारे-घटणारे बिंदू, त्यांच्या उगवण्याच्या क्रमाने—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे ग्रहनक्षत्रव्रतवर्णनं नाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तर पर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात, 'ग्रह-नक्षत्र व्रताचे वर्णन' नावाचा एकशेतेरावा अध्याय संपला.
शनैश्चरव्रतवर्णनम् पुरा त्रेतायुगे पार्थ नावर्षत्पाकशासनः
शनैश्चर व्रताचे वर्णन—
ततो राष्ट्रं क्षुधाविष्टं बभूवातीव दारुणम्
पूर्वी त्रेतायुगात, पार्था, पिकांचा अधिपती पाऊस पाडत नव्हता.
तस्मिन्घोराकुले काले सपत्नीकः सबालकः
म्हणून राज्यात भूक लागून फार भयंकर स्थिती झाली.
मार्गेऽथ गच्छता तेन कौशिकेन महर्षिणा
त्या भयानक आणि गोंधळलेल्या काळात, कौशिक गोत्रातील एक ऋषी पत्नी आणि मुलासह प्रवास करत होता.
तस्मिन्काले विशेषेण क्षीणेन्नौषधि संचये
त्या वेळी, विशेषतः औषधींचा साठा संपला होता.
सोऽपि बालो रुदन्दीनो दिशो वीक्ष्य स्थितः पथि
तो मुलगा रडत, दुःखी होऊन, वाटेवर उभा राहून सर्व दिशांना पाहत होता.
कूपे जलं पपौ नित्यं तत्रैवाश्रममंडले
तो रोज आश्रमाच्या परिसरातील विहिरीतून पाणी प्यायचा.
अथाजगाम भगवान्नारदो वेदपारगः
तेव्हा वेदांचे पारंगत, भगवंत नारद तेथे आले.
दयया तस्य संस्कारं चक्रे मौंज्यादिबंधनम् ददौ च वैष्णवं मंत्रं द्वादशाक्षरमित्युत
त्यांनी दयाळूपणाने त्या मुलाचे उपनयन केले, त्याला मुंज बांधली आणि द्वादशाक्षरी वैष्णव मंत्र दिला.
वेदाभ्यासरतस्यास्य विष्णुध्यानपरस्य च 4.114.
तो वेदाभ्यासात आणि विष्णूच्या ध्यानात मग्न होता.
वैनतेयसमारूढो नीलोत्पलदलच्छविः
गरुडावर आरूढ झालेला, त्याचा वर्ण निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे होता.
स उवाच तदा तुष्टो वरं ब्रूहि यमि च्छसि नारदेनाप्यनुज्ञातो ज्ञानविद्यामयाचत
तेव्हा तो प्रसन्न होऊन म्हणाला, 'तुला जे हवे आहे ते वर माग.' नारदाने परवानगी दिल्यावर त्याने ज्ञान आणि विद्या मागितली.
दत्त्वा ज्ञानं सोपदेशं योगाभ्यासं च निर्मलम्
त्याने शुद्ध ज्ञान, योग्य मार्गदर्शन आणि योगाभ्यास दिला.
ततो राजन्महाज्ञानी महर्षिः स शिशुस्तदा
मग, राजन, तो मोठा ऋषी, जरी लहान वयाचा असला तरी, महान ज्ञानी झाला.
ग्रहेणाग्रहभूतेन बालरूपोऽपि दुःखित.
लहान रूप असूनही, ग्रहांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या एका ग्रहामुळे तो दुःखी झाला.
ब्राह्मण्यं भवता दत्तं दैवान्मम द्विजोत्तम
द्विजश्रेष्ठा, दैवयोगाने मी तुला ब्राह्मणत्व दिले आहे.
शनैश्चरेण क्रूरेण ग्रहेण त्वं हि पीडितः
तुला शनैश्चर या क्रूर ग्रहामुळे त्रास झाला आहे.
तेनैतत्ते फलं प्राप्तं सैषः सौरिः शनैश्चरः
यामुळेच तुला हे फळ मिळाले आहे; हा सूर्यपुत्र शनी आहे.
एवमुक्तः शिशुः क्रोधात्प्रजज्वालेव पावकः पतमानो गिरेः शृंगाद्भग्नः खंजो बभूव ह
असं सांगितल्यावर, तो बालक क्रोधाने अग्नीप्रमाणे जळू लागला आणि पर्वताच्या शिखरावरून पडून त्याचे अंग मोडले, तो लंगडा झाला.
धरण्यां पतितं दृष्ट्वा भास्करात्मजमातुरम् 4.114.
पृथ्वीवर पडलेला सूर्यपुत्र पाहून त्याची आई—
हर्षाद्देवानथाहूय दर्शयामास तं शनिम्
आनंदाने तिने देवांना बोलावले आणि त्यांना शनी दाखवला.
अथ देवास्तथा प्राप्ता ब्रह्मरुद्रेन्द्रपावकाः
मग ब्रह्मा, रुद्र, इंद्र आणि अग्नी हे देव तेथे आले.
स्वस्ति तेऽस्तु महाभाग पिप्पलाद महामुने अन्वर्थयुक्तं विप्रेन्द्र जीवितं पिप्लादनात्
महाभाग पिप्पलाद, महर्षी, तुला शुभेच्छा असो; ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुझे जीवन पिंपळाच्या झाडाशी सार्थक आहे.
भगवन्पिप्पलान्यत्त्वा जीवितोऽसि यतो मुने
भगवंत, पिप्पळाच्या झाडांमुळेच तुला जीवन मिळाले आहे, हे ऋषी.
ये च त्वां पूजयिष्यंति स्नात्वा पुष्पैर्महाऋषिम्
जे लोक स्नान करून, फुलांनी, हे महर्षी, तुझी पूजा करतील,
इहाश्रमे समभ्येत्य रूपेस्मिन्भक्तिभाविताः
या आश्रमात येऊन, या रूपात भक्तिभावाने,